Puanlar
Kategoriler
Daha Fazla
- Yazar:
- Orhan Kemal
- Basım Yılı:
- 2017
- Sayfa Sayısı:
- 360
- Yayınevi:
- Everest Yayınları
Açıklama
İnsanı en derininden kavrayarak anlatan kalemlerin başında gelen Orhan Kemal, ölümsüz karakteri Murtaza ile Türk edebiyatına asla silinemeyecek biçimde damgasını vurmuştur. Yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan bu karakter, insanın en çapraşık durumlarından birini kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür Murtaza'nın öyküsü. Türk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Murtaza, her okurun mutlaka okuması gereken bir kitap.Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve aydınlığı yeniden kazanmanız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.(Tanıtım Bülteninden)
Yorumlar
Murtaza aslında bir devlet memurunun ulaşabilecegi en üst noktadaki halini yansitmaktadir ;ama vatan için çalışmak demek kendini unutmak olmamalıdır.
Murtaza kendini mesleğine ve doğruluğa adamış bir bekçinin hayatını ele alıyor. Bu kadar da olmaz be adam dediğimiz pek fazla yer var. Bazen Murtaza’yı takdir ediyorsunuz bazen de onu bir kaşık suda boğmak istiyorsunuz. Gelelim kitabın içeriğine Orhan Kemal yine Çukurova fabrikalarında çalışan bir elamanı ele alıyor. Burada mahallede bekçilik yapan Murtaza saatin kaç olduğuna bakmadan hep vazifesini yerine getirdiği için halk tarafından memurlara şikayet ediliyor ve görevi fabrikaya bekçilik olarak fen müdürü tarafından değiştiriliyor. Kitabın ilk bölümü bunları ve Murtaza’nın Balkan savaşındaki amcası Hasan gibi olma arzusunu ele alıyor. Bunun için de dünyaya 3 koz 2 erkek Hasan meydana getiriyor. İkinci bölümde yine ahkam kesen Murtaza’dan herkes şikayetçi. Kızları ve karısını asla önemsemeyen Murtaza kızlarını çırçır fabrikasında çalıştırıyor. Görev başında konuşan, uyuklayan herkesi bir bir şikayet eden Murtaza kızlarının uyudugu haberini alıyor ve burada Firdevs’in başına olmadık şeyler geliyor. Murtaza’ya bu bölümde o kadar öfkelendim ki. Kızdım. Çaresizce baktım. Üçüncü bölümde ise CHP’li Murtaza ve Demokrat Partili diğer çalışanlar ile mücadeleyi görüyoruz. Murtaza istifa etsin diyen halk fen müdürüne şikayet etse de istediği sonucu alamıyor. Onlar görevden alınıyor. Murtaza yine Murtazalık yapmaya devam edip adalet peşinde koşuyor. Çalışırken uykuyu haram kılan Murtaza uyuya da kalıyor. Çalmak kötü diyen murtaza’nın küçük oğlu hırsızlık ile mahkemeye de cıkıyor. Ne kadar doğru ve dürüst olmaya çalışsa da ailesinde bile bunu başaramayan Murtaza yılmadan tüm insanları düzeltmeye çalışıyor. Kitap genel anlamda güzeldi. Bazı yerlerde çok sıkılsam da. Herkesin hakkından gelmesi için bir Murtaza şart belki ama ne yazıkki doğruyu isteyen hiçbir yerde istenmiyor da 7/10.
🌟🌟🌟🌟 Türk edebiyatının en önemli karakterlerinden biridir Bekçi Murtaza... Bütün hayali, dayısı Kolağası Hasan gibi şehit düşmektir. Otorite ve disiplin âşığıdır. Oğlu Hasan'ı dayısı gibi yetiştirmek ister. Kızlarının zaten önemi yoktur. Murtaza'yı bekçi yaparlar. Subay olamamış ama üniforma giymiştir işte... İşgüzarlığı ve katı disiplini yüzünden mahalleliyi canından bezdirir ama hırsıza uğursuza göz açtırmaz. Bu nedenle komiseri onu korur. Emniyet müdürüne şikayet ederler, o da Murtaza'daki cevheri görünce onu arkadaşının fabrikasına kontrolör yapar. Murtaza, raydan çıkmış fabrikaya disiplin getirir, çok da düşman kazanır. Kızını makine başında uyurken yakalar, tokadı vurunca kız düşüp başını vurur ve ölür. Murtaza üzülür ama daha çok da kızının uyumasına... Her umudunu bağladığı küçük Hasan bakkaldan ekmek çalarken yakalanınca dünyası yıkılır. Mahkemeye, oğluna en ağır cezayı vermelerini söyleyerek çeker gider.
"...Çünkü gelmez gevşetmeye yularlarımızı. Zira düşürür iseniz kırbacınızı elinizden, geçer kırbaç bizim elimize!" p.318 Ismini bir dizide duyup merak etmiştim. O gündür aklımdaydı bu kitap. Kanlı Topraklar kitabı gibi bunda da zengin bir karakter çeşitliliği var. Her türden insan bulabilirsiniz memlekette göreceğiniz. Bu yönünü beğeniyorum Orhan Kemal kitaplarının. Bir iyi bir kötü, birkaç da silik yan karakterle yetinmiyor. Oldukça çeşitli ve derin karakterleri bir araya getiriyor. Bekçi Murtaza, şehit dayısına takıntılı bir adam. Onun gibi olabilmek için halkın enayi diyeceği türden bazen abartı bazen de yerinde davranışları oluyor. Görevini her şeyden üstün tutması ve etrafına faydalı olabilmek için karşılık beklemeden elinden geleni yapması normalde çıkarcı topluluklar arasında yaygın değildir. Ancak bir de enayi yönü var elbette. Bu da adamın tüm liyakatini ve vasıflı oluşunu yok ediyor. Hasta çocuğu için sevmediği iş arkadaşının teklif ettiği para yerine daha az veren dolandırıcı birininkini alıyor mesela. Ya da iş yerine fazladan çalıştığı mesailerin ücretini almıyor. "Hiçbir şey vazifeden üstün değildir." Vazife neden iyi yapılmalı? Toplumun iyiliği için. Toplum nedir? Ailemiz ve dostlarımızdır. Öyleyse Murtaza'nın anlamadığı nokta da canından çok değer verdiği vazifesinin aslında ailesinin ve insanların iyi durumda olmasıdır. Maalesef Murtaza, düz mantık bir adam. Işini iyi yapmıyor diye nefret ettiği bir adamdan para almaması normal, ölmekte olan bir çocuğun varsa pek de normal kabul edilmez. Bunun yanında kibirli ve insanları hakir gören bir yönü de var. Zengin insanların her şeyi yapabileceğini düşünürken yoksul olanların uyuyacağı saate karışma hakkı olduğunu bile düşünüyor. Çok takıntılı olduğu askeri üniformayı ise işte bu sevmediği alt tabaka insanlarda ayrılabilmek, üst olabilmek, onlara yukarıdan bakarak emir veren bir konumda olmak için istiyor. Bugün bile soyları tükenmemiş cinsiyetçi, dayakçı ve yetersiz babalardan biri Murtaza. Sayabildiğim kadarıyla altı çocuğu var. Karısını sürekli kirli çocuk bezi yıkarken, kızlarını fabrikada çalışırken görüyoruz. Kendisi ise pek para kazanamadığı bekçilik işinden çıkıp eve zor uğruyor. Çocuklarına ya da karısına karşı sorumluluk beklemek de hata olur. Çocukların bitki gibi kendi kendilerine büyüyeceğini sanıyor. Sonunda çocuklar istediği gibi çıkmayınca ise karısının tarla olarak iyi iş yapamadığını düşünüyor. Çocuklarından birisini döverek öldürmekten çekinmiyor, en küçüğünü ise, açlıktan ekmek çaldığı için hapislerde ölsün diye aleyhinde ifade veriyor. Zaten okuyan fark edecektir, Murtaza psikolojik olarak sorunsuz diyeceğimiz biri değil. Bunu ayrıca savaşa ve mübadele dönemine denk gelmesine de bağlayabiliriz. Okurken bazen çok yoruldum. Murtaza'nın bakış açısı ve tekrarlayan takıntılı halleri gerçekten çekilecek gibi değil. Ama bir yerden sonra Murtaza'yı olduğu gibi kabul ediyorsunuz. O zaman da kitap akmaya başlıyor. Yüzeysel de olsa Serbest Fırka ve Ismet Paşa'dan da bahsediliyor. Halkın tepkisi partilerin durumunu da yansıtmış kitaba kısa bir bölümünde. Ne kadar can sıkıcı da olsa Kanlı Topraklar gibi bu da okunması gereken kitaplardan bence. Kendi insanımızın özelliklerini karşınıza yalın bir şekilde seriyor. Bir de arada kullanılan o yöreye has kelimeleri görmek hoştu. Aynı kelimeler bizde de olduğu için zorlanmadım ama bilmeyenlerin anlamadığı birkaç yöresel kelime olabilir. Tavsiye ederim, bahsettiğim birkaç detaydan çok daha fazlasını okuyacaksınız.
Bence güzeldi? Fakat aynı cümle defalarca tekrarlıyordu.. O cümle biraz bunalttı fakat onun dışında güzeldi. O kadar fazla geçiyordu ki dilimde dönüyor artık. Kitabın sonları daha heyecanlıydı. Fakat DİKKAT! fazla sinir kriz sebepleri var. Ama bu kitaptan güzel dersler alabilirsiniz. Neyse çok uzatmayayım. Sevgi ve saygıyla kalın!
su ana kadar okudugum beni en sinirlendiren kitap. bilseydim kanun, gorseydim kurs, alsaydım buyuklerimden sıkı terbiye sinirlenmezdim belki bu kadar. sınav olcagimiz icin okumaya baslamistim sınav iptal oldu sonradan ama ben acaba akil sagligimi kaybetmeden bunu bitirebilir miyim diyerek bi meydan okuma yapmistim. iki yuz sayfa falan okudum, kendimi tebrik ediyorum yine. okulda arkadasimla beraber murtazaya soverek ve ses tonumuzu degistirerek okuyoduk bi yandan eglenceli oluyodu aslinda, murtazayi tokat manyagi yapma hayaliyle yasadigim o guzel gunleri ozledim. murtazaya salak dedigim icin sen orhan kemal'e nasıl salak dersin diyen kız sen de cok iyiydin. evet, bu kitapla iyi kotu bi yasanmisligim oldugu icin burada da yeri olsun dedim. cok sıkmadıkca kitap yarım bırakmayı sevmedigim icin bunu da tamamlarim belki bir gun kim bilir. alta murtaza kardesimin en iyi sozlerinden birini alintilayarak edebi elestirimi burada noktaliyorum. "yok laf, var vazife! bilirsiniz nedir vazife? gördünüz sıkı kurs, aldınız sıkı terbiye amirlerinizden?" iyi demis.
Murtaza, kendini görevine adamış biridir. Hangi göreve gelirse gelsin onu en iyisiyle yapmaya çalışır fakat "en iyi" kavramını fazlasıyla abartıp bağnaz birine dönüşmüştür. Hiçbir şeyi umursamaz görevi yolunda isterse "ciğerpare"si olsun. Bunda biraz da Balkan Savaşları'nda şehit olan dayısını ilahlaştırmasının payı vardır. Onun dışında ise gerçekten okurken çok keyif aldığım bir kitaptı. Murtaza'nın kendini soktuğu durumlara gülmekten kendimi alamadım.
Bekçi Murtaza tıpkı dayısı Kolağası Hasan Bey gibi yaşama amacı vazifedir. Vazifeden başka bir şey düşünemez. Dayısı Kolağası Hasan Bey de "vazife için" ölmüştür. Murtaza'ya göre kahraman, halka göre aptal biridir. Tek başına düşmanın üstüne koşmuştur. Murtaza da bu durumdan dolayı aptal kibri vardır. Çevresindeki kimsenin dayısı gibi olmayacağını, onun kanını taşımadığını kitap boyunca söyler durur. Murtaza üstlerine karşı saygıda kusur etmez, altlarını ezmeden de duramaz. Orhan Kemal bu "alık kahraman"ı çok iyi yansıtmıştır. Çevremizde bol bol görebiliriz.
Murtaza: işini seven, verilen vazife ne olursa olsun disiplinden taviz vermeyen bir karakter. Ülkenin hala da sorunu olan tembellik, 3 maymunluk, çıkarcılık vb toplumda hoş görülen hareketlere tepki niteliğinde. Okunmalı, eğlenceli, ironik, eleştirel bir kitap. Son zamanlarda bitmesin dediğim kitaplardan biriydi.







