“Güzel sanat, ruhu bozmaz, aksine ahenkli bir ibadetle daima Allah'a döner; fakat birtakım dakikalar, kapkara dakikalar vardır ki.." Harika bir novella. Öneririm. İyi okumalar. 🌸
Tüm Gönderiler
Gerçek dahiler, bugüne kadar dünyaya bir tek şair vermemiş olan cumhuriyet devrinin terörist ve karışık siyasi olayları içinde değil; hükümdarların ve hükümdarlıkların kudretli ve parlak devirlerinde ortaya çıkarlar. … Bütün alimler, şairler, sanatçılar imparatorluk tacının incileri ve pırlantalarıdır. Büyük bir hükümdarın devri bunlarla güzelleşir ve bunlarla parlar. Derin bir sorgu havuzuna atan anekdot…
"Her seye karşın, doğadan bir parça bu; canli, gerçek doğadan bir parça. Peki o tuhaf, insani huzursuz eden duygu nereden kaynaklaniyor? Doğayı böylesine milimi milimine tuvale aktarmak mi yanlis olan yoksa? Insana rahatsızlık veren eksiklik, doğaya fazla sadik olmaktan mi kaynaklanıyor? Ya da bir konu, özüne nüfuz etmeden, ondaki bütün anlam katmanlarini açığa çikaran gizemli ışığı yakalamadan duyarsızca ele alındığında, ortaya çıkacak olan sey, yalnizca insanin içini allak bullak eden korkunç bir gerçeklik midir? Tipki, güzel bir insanin içine, özüne ulaşmak amaciyla neştere sarilmak gibi: Ortaya dökülen iç organlar, insanin yüreğini kaldiran bir manzara degil midir? Neden, basit, siradan bir doğa parçasi, kimi ressamların ona verdikleri ışıkla sizde hiçbir bayağı izlenim uyandirmaz... hatta, tersine, haz verir, huzur verir, sükûnet verir de... ayni konu başka kimi ressamların elinde bayağılığa, çirkinliğe dönüşür? Oysa ikinci ressam da doğaya, konusuna tümüyle sadik kalmistir. Resmi içinden aydinlatan ışığın eksikligiyle açiklanabilir herhalde bu durum! Alabildiğine görkemli, göz alici bir doğa görüntüsü karsisinda bile, gökyüzünde günes yoksa eğer, bir seylerin eksik oldugu duygusuna kapılmamız gibi tıpkı!"
Gogol’un şu ana kadar en etkilendiğim öyküsü oldu. Palto’yu bile geride bıraktı diyebilirim. Fantastik ögelerin esere toplumsal hicivle birlikte başarılı bir şekilde yerleştirilmesi eseri orijinal bir çekiciliğe kavuşturmuş. Birinci Bölüm Çartkov adındaki yoksul ressam karakterimizin şans eseri bir tablo satın alması sonucu zenginleşip şöhrete kavuşmasıyla hayatının değişmesi anlatılır. Gogol, kendine has üslubuyla yine şahane bir yapıt ortaya çıkartmış. Kendini yetenekli fakat sefaletten dolayı keşfedilememiş bir resaam olarak gören Çartkov, bir müzayedede yarım bırakılmış şahane bir tabloya rastlar ve bunu satın alır. Çizime konu alan adamdaki gözler onu öyle etkiler ki bir süre düşle gerçek arasında gidip gelerek adamın canlandığı sanrısına kapılır. Kirasını ödeyemediği için ev sahibiyle kapısına gelen polisin tabloya vurduğu fiskeyle tablo içine miras olarak bırakılmış yüksek miktarda altının düşmesi Çartkov’un dönüm noktası olur. Kendine en güzel yerden en güzel evi alarak gazetelere kendi adına ilan verdirir ve soyluların portresini çizmeye başlar ve ünü yayılır. Hayatındaki kısa süredeki bu değişim ve gençliğin verdiği kan kaynaması onu resimden uzaklaştırıp sefahate yöneltmiştir ve büyük bir deha ışığı taşıyan yeteneğinin körelmesine sebep olmuştur. Kazandığı kısa süreli ününü kaybetmesiyle çılgına dönüp kıskançlık krizlerine girmiştir ve bu kriz onu Rafaello gibi büyük sanatkârları bile küçümseyecek boyutlara ulaşmıştır ve büyük umutlar vadeden genç sanatçıların da hiçbir yapıtını beğenmez. Elinde kalan son servetini de evini büyük ressamların en iyi tablolarıyla donatarak harcar fakat donatmasındaki amaç bu tabloları paramparça edip kendi içsel huzurunu sağlamaktır. Ve klasik bir Gogol sonu yine bizi beklemektedir. Girdiği bu krizler onu hasta düşürür ve ölümüne sebep olur. İkinci Bölüm Bu bölümümüz bir açık artırma ile başlıyor. Zevkleri uğruna tablolara yüksek meblağlar vermekten çekinmeyen soylu kesim sonunda bizim gözleriyle insanı içine çeken asyalı yaşlı adam portresiyle karşılaşır. Bu bölüm bize bu portrenin çarpıcı hikâyesinden bahsediyor. Uzun zamandır mezat mezat dolaşıp bu yarım kalmış portreyi arayan bir genç, portreyi kendisinin alması gerektiğini söyleyerek bu portrenin fantastik hikâyesini anlatmaya başlar. … SPOİLER… Rus halkının yoksullukla boğuştuğu bir dönemde halk, tefecilerden borç alma yoluna sıkça başvurmaya başlamıştır. Bu tefecilerden biri hoşgörüsü ve borç politikasıyla diğerlerinden sıyrılmaktadır. Diğerlerinden sıyrıldığı tek yön elbette bu değildir. Bu tefeci hakkında borç verdiği kişilerin başlarına bir şeyler geldiği yönünde değişik rivayetler dolaşmaktadır. Daha sonra anlatıcı gencimiz babasından ve idealist bir ressam olduğundan kısa bir süre bahseder ve bu iblis diye hakkında rivayetlerini anlattığı gözleriyle insanın içine işleyen asyalı tefecinin portresini yapmaya karar verir. Hikâye bu ya, o sırada bu yaşlı adam da portresini yaptırmak ve ölümünden sonra kendisinden bir iz kalmasını sağlamak için bu başarılı ressamın kapısına gitmiştir. Bu işe girişen adamın bir süre sonra uykuları kaçmaya başlar ve kendinden daha genç öğrencilerini kıskanmaya başlamasıyla karakterinin değişmeye başladığını hisseder, adamı kovar ve resme devam etmez. Tabloyu çok sevdiği arkadaşı beğenerek alır ve onun da hayatı kararır. Portre sürekli insanların hayatının yönünü kötüye doğru evrilterek (Birinci Bölümdeki gencimiz de dahil) en son bu mezata kadar gelir. Gencimizin tek amacı babasının vasiyetini yerine getirip portreyi yok etmektir fakat bu ilgi çekici olayları anlattığı sırada portre çalınmıştır. Bu son kısmı,Asyalı tefecinin gözleriyle katılımcılardan birini yine etkisi altına aldı diye yorumladım.
Hiç kitap okumamış biri bana hangi kitapla başlasam diye sorsa, dünya edebiyatından kesinlikle Gogolle başlamasını önerirdim. Boşuna dememişler herkes Gogol'un Palto'sundan çıkmıştır diye diğer yazarlar için. Her eserinde ayrı bir lezzet var. Keyifli okumalar. 🌻 "Benim gözümde bilmediğini açıkça söyleyen insan, bilmediğini biliyormuş gibi görünen ve her şeye ağzına yüzüne bulaştıran iki yüzlüden daha değerlidir." "Kendilerini yer bitirircesine çalışanları hiç anlayamıyorum." "Sen birine kötülük edeceğine, bırak onlar sana kötülük etsinler! Ruhunun temizliğini koru! Yetenek sahibi insan, ruhça herkesten daha temiz olmalıdır."




