Raf Yorumu: . (@merdumgriz)

Galat-ı Meşhur Bilgilerde Bugün Beşir Fuad, çoğumuzun bildiği gibi Tanzimat döneminin en çok konuşulan isimlerinden biridir. Edebiyatımız romantizmi içselleştirirken o, “fenni edebiyatı” savunan; ilk ateist, pozitivist, naturalist ve materyalist yazarlardan biri olarak öne çıkar. Döneminde ortaya attığı tartışmalar büyük yankı…devamıGalat-ı Meşhur Bilgilerde Bugün Beşir Fuad, çoğumuzun bildiği gibi Tanzimat döneminin en çok konuşulan isimlerinden biridir. Edebiyatımız romantizmi içselleştirirken o, “fenni edebiyatı” savunan; ilk ateist, pozitivist, naturalist ve materyalist yazarlardan biri olarak öne çıkar. Döneminde ortaya attığı tartışmalar büyük yankı uyandırmış, özellikle Victor Hugo’yu adeta “edebiyatın peygamberi” mertebesine yükselten romantik yazarlar tarafından şiddetle eleştirilmiştir. Söz konusu tartışma ise meşhur Hayaliyûn–Hakikiyûn tartışmasıdır. Beşir Fuad’a göre gerçek edebiyatı temsil eden isim Emile Zola’dır. Romantizm ise onun nazarında gerçeklikten kopuk, plastik bir güzellemeye dönüşmüştür. İşte bu edebî çerçevede başlayan tartışma, dönemin basınında giderek büyümüş; ancak bir süre sonra mesele, edebiyatın dışına taşarak Beşir Fuad’ın kişiliğine, ailesine, değerlerine ve savunduğu tüm ideolojilere yönelen bir linç dalgasına dönüşmüştür. Buna çarpıcı bir örnek vermek gerekirse: Annesi psikolojik rahatsızlığı sebebiyle doktor tavsiyesi üzerine hastaneye yatırıldığında, bu durum bile “İşte bu zındıklar böyledir; en kutsal varlık olan anneye bile sahip çıkmaz, onları hastane köşelerine atarlar!” şeklinde çarpıtılarak saldırı malzemesi yapılmıştır. Yani Beşir Fuad’ın edebiyata dair düşüncelerine bir antitez geliştirmek yerine, tamamen ad hominem bir tartışma yürütülmüş ve zaten ruhsal olarak kırılgan olan yazar iyice yıpratılmıştır. Naturalistlerin çoğu gibi o da soyaçekime, kalıtsal aktarıma inanıyordu; bu nedenle annesi gibi aklını kaybetmekten korkmuş ve bu korku onu yavaş yavaş intihara sürüklemiştir. Burada özellikle bilinmesi gereken nokta, onun bir “inanç krizi” sebebiyle değil —zaten açıkça belirttiği gibi— maddeci bakışını koruyarak bu kararı aldığıdır. Galat-ı meşhur olan bilgi ise şudur: Beşir Fuad’ın intiharının ardından intihar vakalarının arttığı, gazetelerde sürekli intihar haberleri çıktığı için bu haberlerin yasaklandığı söylenir. Evet, intihar haberleri artmış ve nihayetinde yasaklanmıştır; fakat bunun nedeni, gazetecilerin Beşir Fuad’ın intiharının yüksek satış getirdiğini fark ederek bu tür haberleri özellikle çoğaltmalarıdır. Yani mesele toplumsal bir “intihar dalgası” değil, basının rant arayışıdır. Ve işte bize yeni bir ders: Öyle ya da böyle hayat devam ediyor. İnsanlar çıkarları söz konusu olduğunda, kendilerini romantik idealist olarak tanıtsalar bile, çoğu zaman materyalist olduğunu kabul edenlerden çok daha materyalist ve hatta daha makyavelist davranabiliyorlar. Dipnot: Tartışmayı başlatan kitap :) Victor Hugo Dipnot2: Evet, intiharını pozitif bilimlere katkı sunaması açısından bilinci kapanana değin anbean kaydetmiştir.