Raf Yorumu: Iv puşe edilmiş potasyum (@potasyum)

Pinokyo uzun süredir tanıdık olan bir yabancı. Hikâyesini biliriz, sahnelerini ezbere sayarız; burnunun uzamasını, doğruyu söylemeyi öğrenmesini, gerçek bir çocuk olma arzusunu. Ama asıl mesele şudur: Pinokyo’yu gerçekten anladık mı, yoksa yalnızca onunla karşılaşmaya mı alıştık? Pinokyo’nun verdiği mesaj ilk…devamıPinokyo uzun süredir tanıdık olan bir yabancı. Hikâyesini biliriz, sahnelerini ezbere sayarız; burnunun uzamasını, doğruyu söylemeyi öğrenmesini, gerçek bir çocuk olma arzusunu. Ama asıl mesele şudur: Pinokyo’yu gerçekten anladık mı, yoksa yalnızca onunla karşılaşmaya mı alıştık? Pinokyo’nun verdiği mesaj ilk bakışta son derece basittir: Yalan söyleme, sözünü dinle, çalışkan ol, doğru olanı seç. Bu, çocuklar için yazılmış bir masalın yüzeyde taşıması gereken ahlâkî çerçevedir. Fakat hikâyenin gücü burada bitmez; tam tersine, bu yalınlık onun derinliğinin kapısını aralar. Çünkü Pinokyo yalnızca bir çocuk masalı değildir, insan olmanın sancılı bir tasviridir. Pinokyo doğuştan insan değildir. Tahtadan yapılmıştır; duyguları vardır ama iradesi zayıftır, arzuları güçlüdür fakat sonuçlarını tartacak olgunluğa sahip değildir. Bu yönüyle Pinokyo, insanın ham hâlini temsil eder. Henüz tamamlanmamış, henüz şekil almamış, potansiyel taşıyan ama o potansiyeli nasıl gerçekleştireceğini bilmeyen bir varlık. Aslında hepimiz, hayatın belli dönemlerinde Pinokyo’yuzdur. Onun burnu uzadıkça yalan görünür hâle gelir. Bu önemli bir semboldür: Gerçek hayatta yalan çoğu zaman görünmez, hatta çoğu kişi önce kendine yalan söyler. Pinokyo’da ise içte olan dışa vurur. Masal burada sert ama dürüst bir şey söyler: Hakikatle arana mesafe koydukça, bu mesafe seni saklayamaz; seni ele verir. Bu yüzden Pinokyo’nun yalanı cezalandırılmaz, ifşa edilir. Pinokyo’nun yolculuğu aynı zamanda otoriteyle, özgürlükle ve sorumlulukla kurulan ilişkinin hikâyesidir. Gepetto ona bir baba figürü sunar; sevgi vardır ama sınır da vardır. Pinokyo ise özgürlüğü sınırsızlık zanneder. Eğlenceye, kolay yollara, hazza yönelir. Ancak masal açık bir şekilde şunu gösterir: Sorumluluk olmadan özgürlük yoktur. Pinokyo’nun her kaçışı, onu biraz daha insanlıktan uzaklaştırır. Pinokyo’nun gerçek bir çocuğa dönüşmesi, masalın en çok yanlış anlaşılan noktasıdır. Bu bir ödül değil, bir sonuçtur. Doğruyu seçtiği, fedakârlık yaptığı, başkası için sorumluluk aldığı için insan olur. Yani insan olmak, doğuştan gelen bir hak değil; ahlâkî bir inşa sürecidir. Bu yüzden Pinokyo hem çok derin hem de çok yüzeyseldir. Yüzeyseldir, çünkü mesajı herkes anlayabilir. Derindir, çünkü gerçekten kavramak için insanın kendine bakması gerekir. Pinokyo’yu evrensel yapan da budur: O bir karakter değil, bir aynadır. Ona baktığımızda şunu sormamız gerekir: Ben bugün ne kadar tahtayım, ne kadar insanım?