Raf Yorumu: enes1453 (@enes1453)

1990 yapımı Awakenings, Penny Marshall yönetiminde çekilmiş ve Oliver Sacks’ın klinik gözlemlerine dayanan bir filmdir. Başrollerde Robin Williams ve Robert De Niro yer alır. Film, 1920’lerde görülen ensefalitis lethargica salgını sonrası katatonik hâlde kalan hastaların, 1960’larda levodopa (L-DOPA) tedavisiyle geçici…devamı1990 yapımı Awakenings, Penny Marshall yönetiminde çekilmiş ve Oliver Sacks’ın klinik gözlemlerine dayanan bir filmdir. Başrollerde Robin Williams ve Robert De Niro yer alır. Film, 1920’lerde görülen ensefalitis lethargica salgını sonrası katatonik hâlde kalan hastaların, 1960’larda levodopa (L-DOPA) tedavisiyle geçici olarak “uyanmasını” konu edinir. Eserin en güçlü tarafı, meseleyi mucize anlatısına dönüştürmemesidir. Sinema çoğu zaman hastalık üzerinden ya trajedi üretir ya da kahramanlık. Bu film ise daha ölçülü bir çizgi izler. De Niro’nun canlandırdığı Leonard karakterinin uyanış sürecindeki motor kontrol değişimleri, tikler ve istemsiz hareketler klinik açıdan oldukça inandırıcıdır. Williams’ın doktor karakteri ise dramatik abartıya kaçmadan, gözlemci bir bilim insanı profili çizer. Bu, filmi melodram olmaktan kısmen kurtarır. Ancak film, doğal olarak dramatizasyon içerir. Gerçek klinik süreçler daha karmaşık ve daha az “sinematik”tir. Hastaların levodopaya verdiği yanıt kişiden kişiye değişmiş, çoğu vakada geçici düzelme sonrası ciddi yan etkiler ve regresyon görülmüştür. Film bu gerçeği tamamen gizlemez; fakat duygusal yoğunluğu artırmak için bireysel hikâyeyi merkezileştirir. Bilimsel doğruluk meselesine gelince: Temel çerçeve doğrudur. Ensefalitis lethargica sonrası gelişen post ensefalitik parkinsonizm vakalarında dopamin eksikliği benzeri bir tablo oluşmuş, levodopa tedavisi bazı hastalarda dramatik ama geçici iyileşme sağlamıştır. Ancak bu durum kalıcı bir çözüm olmamıştır. Günümüzde dahi bu hastalığın kesin patogenezi tam olarak çözülebilmiş değildir. Modern nöroloji levodopayı Parkinson hastalığında semptomatik tedavi olarak kullanır; hastalığı ortadan kaldırmaz. Film de aslında bunu gösterir: Bilim ilerler, fakat her ilerleme kesin zafer değildir. Eserin zayıf tarafı, nörobiyolojik süreci derinlemesine işlememesidir. Film, beyin kimyasından çok insan ruhuna odaklanır. Bu bilinçli bir tercihtir; ancak bilimsel perspektiften bakıldığında izleyici, mekanizmanın karmaşıklığını yeterince görmez. Ensefalit sonrası beyin hasarının heterojen doğası, dopaminerjik sistemin rolü ve uzun vadeli nörodejeneratif süreçler arka planda kalır Bilimsel temeli büyük ölçüde gerçeğe dayanır; fakat çözüm kalıcı değildir ve bugün dahi bu tablo için kesin bir tedavi yoktur. Film, tıbbın gücünü değil, insan kırılganlığını ve zamanın acımasızlığını anlatır. Bu yönüyle duygusal olduğu kadar entelektüel bir metindir; ancak bir nöroloji dersi değildir.