Onurlu
Diderot maddi olarak çok zor bir dönemden geçerken, Rus İmparatoriçesi Catherine the Great onun kütüphanesini satın alır. Ancak kitapları hemen aldırmaz; Diderot’nun kullanmaya devam etmesine izin verir ve hatta ona maaş da bağlar. Bir anda Diderot’nun maddi durumu düzelir. Diderot kendine pahalı ve gösterişli bir kırmızı sabahlık alır. Fakat o yeni ve şık sabahlık, evindeki diğer eşyaların eski ve uyumsuz görünmesine neden olur. “Bu sabahlık çok güzel ama diğer her şey çok sıradan…” diye düşünür. Sonuç? Yeni halı Yeni masa Yeni sandalyeler Yeni tablolar Derken bir sabahlık yüzünden ev baştan aşağı değişir ve parasının büyük kısmını harcadığını fark eder ve şu sözü söyler “eski sabahlığımın efendisiydim, yeni sabahlığımın ise kölesiyim” . Bir yeni ve kaliteli eşya aldığında, ona uyum sağlamak için başka şeyler de alma isteği duyarsın. Bu zincirleme tüketim davranışına Diderot Etkisi denir. Yani: Tek bir şey satın alırsın. Ama aslında bütün bir yaşam tarzını satın almaya başlarsın. Sahip olduklarımız bir bütünlük oluşturur. Yeni bir parça, o bütünlüğü bozar. Zihnimiz “uyum” ister. Uyum için tüketmeye başlarız. Bugünkü modern tüketim kültürünün temel psikolojik mekanizmalarından birisidir bu.
