Raf Yorumu: bi (@velaris)

Umut fakirin ekmeğidir, ye Memedim ye..." Bu cümleyle özetlenen filmde Cabbar; eğitimsiz, yoksullukla boğuşan ve kalabalık ailesine bakmakla yükümlü tek kişidir. Modernleşen Adana’nın değişen ulaşım sistemine ayak uyduramayan faytonculuk mesleği, gelenekselin yok oluşunu temsil ederken; Cabbar’ın bu sistemin altında ezilip…devamıUmut fakirin ekmeğidir, ye Memedim ye..." Bu cümleyle özetlenen filmde Cabbar; eğitimsiz, yoksullukla boğuşan ve kalabalık ailesine bakmakla yükümlü tek kişidir. Modernleşen Adana’nın değişen ulaşım sistemine ayak uyduramayan faytonculuk mesleği, gelenekselin yok oluşunu temsil ederken; Cabbar’ın bu sistemin altında ezilip hor görülmesi, kaçınılmaz bir adaletsizliğin kurbanı olduğunu gösterir. Cabbar kelime anlamı itibarıyla "kudretli, zorlayan" demektir. Ancak filmde bu ismin tam aksi, çaresiz bir karakterle karşılaşırız. Yılmaz Güney’in, filmi Şerif Gören ile hayata geçirirken bu ismi bilinçli seçtiğini düşünüyorum. Eleştirinin etkisini artırmak ve trajediyi daha derinden hissettirmek için bu isimleri kullanmış olabilir. Kendi çocukluğundan ve ailesinden yola çıkarak yazdığı bu eserde, babasının adının da Cabbar olması, anlatının gerçekçiliğini ve duygusal yükünü artırıyor. Cabbar, tek geçim kaynağı olan atını da trajik bir kaza sonucu kaybedince tutunacak dalı kalmaz. Eşiyle olan çatışmaları, geleneksel aile yapısındaki kadının geri planda kalışını ve ekonomik sıkıntının insan ilişkilerini nasıl zehirlediğini gözler önüne serer. Aslında Cabbar eşini dinlese, belki de hayatı bambaşka bir yöne evrilecektir. Hasan ve define peşindeki "hoca" karakteriyle tanışması, Cabbar’ın trajedisini mistik bir körlüğe sürükler. Günlerce hocayı besleyip dualardan medet ummaları, aslında toplumsal çürümüşlüğün ve yozlaşmanın sert bir eleştirisidir. Film, dinin şahsi çıkarlar için nasıl kullanıldığını ve insanların çaresizliğinden faydalanan düzenbazlığı şeffaf bir şekilde yüzümüze vurur. Sinema eleştirmenleri bu filmi İtalyan yapımı Bisiklet Hırsızları (Ladri di biciclette) ile kıyaslasa da Yılmaz Güney, bu coğrafyanın dokusunu ve insanını benzersiz bir özgünlükle anlatmıştır. O meşhur göz bağlama sahnesiyle biten süreç, Cabbar’ın bitmek bilmeyen ama artık gerçeklikten kopmuş umudunu simgeler. Türk sinemasında sanılanın aksine çok kıymetli eserler var. Günümüzde bu denli derinlikli gözlemlere ve gerçekçi hikâyelere rastlamak maalesef pek mümkün değil. Yıllar önce babamla izlediğim bu film, oyunculukları ve müthiş gözlemleriyle yüreğimde hala bir ağırlık hissettiriyor. Eğer gerçek bir sinema eseri izlemek istiyorsanız, Umut'a mutlaka bir şans verin.