nur
Bir pavyonda Modern Komikler adıyla sahneye çıkan ama dönemleri yavaş yavaş kapanan iki eski dostun hikayesini anlatıyor. Karakterleri birbirine tamamen zıt olan arkadaşlardan Mahmut son derece dürüst ve safken, Abidin ise uyanık ve çıkarcı bir biri. Yine de birbirlerini tamamlıyorlar Hacivat ve Karagöz gibi. İkilinin bu monoton hayatı, pavyona bırakılan sağır ve dilsiz Kumru ile tamamen değişiyor. Sokağa atılan bu kıza Mahmut acıyor ve onu eve getiriyor. Kumru sağır ve dilsiz olmasıyla dünyanın kötülüklerine karşı kendini bozmamış, pavyonun kirine hiç bulaşmamış saf sevgiyi temsil eden gizemli bir figür. Mahmut’un kızın elindeki eski fotoğraftan yola çıkarak annesini bulmaya karar vermesiyle de ikili kendisini rüya ile gerçeğin iç içe geçtiği bir yolculukta buluyor. Kumru bir hayal mi yoksa mistik bir varlık mı film boyunca bunu anlamaya çalışıyoruz. Hayal olmadığı kesin çünkü aynı anda iki kişi aynı rüyayı göremez. Ama mistik bir gücü olduğu da inkar edilemez. Yaşlı hanımın sonsuz uykusuna dalmasına yardım etmesi, ölü kuşu iyileştirmesi ve Abidin’in ölmek üzere olduğunu sezmesi onun ölümle yaşam arasında bir köprü olduğunu hissettiriyor. Belki bir melek belki de araftaki annesini diğer dünyaya geçirmeye çabalayan uhrevi bir karakter. Zaten fotoğrafçının anne için "ölüyor da diyemem yaşıyor da diyemem" demesi annenin arafta olduğunun en güçlü göstergesi. Filmin açık uçlu finali ise düz bir mantık sunmuyor. Kumru’nun aniden yok oluşunu anlamak için hapishanedeki sahneye bakmak gerek. Girişi adeta bir mabet tarzında olan o cezaevindeki birinci memur çok kilit bir rolde. Boynundaki kesik izi onun aslında ölmüş bir ruh ya da araf bekçisi olduğunu işaret ediyor olabilir. Kayıtlarda annenin isminin yanındaki kutuların boş olması, görevlinin "her şeyin bir zamanı var" demesi ve o anlamlı bakışları durumu iyice netleştiriyor. Görüşme anında annenin geldiği kapı açılınca arka planın bembeyaz bir ışıkla dolması ve kadının ışıklar içinden gelmesi de cabası. Kumru'nun orada annesine gizlice verdiği para da bence öylesine değil; diğer dünyaya geçişi için bir özgürlük kefalet olabilir. Kız gittikten sonra neden koskoca dünyada sadece Mahmut ve Abidin’in onu hatırladığı sorusuna gelirsek... Bence yine o hapishanede gizli. Annesi görüşmede sadece onların elini tutuyor ve bu temas onların hatırlamasını sağlıyor diye düşünüyorum pavyondakilerin beraber çekildiği fotoğrafta da Kumru'yu sadece Mahmut ve Abidin görebiliyor. Mahmut o hep uzak durduğu yakınlığı Kumru ile yaşayıp içsel bütünlüğüne ulaştığı an kızın dünyadaki vazifesi bitiyor ve ortadan kayboluyor. Bu durum Büyükhanım’ın evinde ölen kuşun birden canlanıp uçmasıyla da erkenden müjdelenmişti zaten; ölüm bir son değil sadece form değiştirmektir. Tasavvuf düşüncesinde ve Platon’un Mağara Alegorisi’nde olduğu gibi dünya hayatı aslında bir rüya ve perdedeki gölgelerden ibaret. Kumru da annesiyle dünyevi bağını koparan ışık kapanınca perdeden çekilen bir gölgeydi ve sabah geriye hiçbir fiziksel iz bırakmadı.
Gölge Oyunu
