İçeriğe geç
Raf
Son Krallık sayfasını açSon KrallıkStephen ButchardDizi · 2015-2022
42 gönderi

The Last Kingdom, ilk bakışta Vikinglerle Saksonların mücadelesini anlatır. Fakat dikkatle bakıldığında daha temel sorular ortaya çıkar: Devlet nasıl kurulur, iktidar nasıl meşrulaştırılır ve insan, şahsi çıkarıyla bağlı olduğu düzen arasında nasıl seçim yapar? Dokuzuncu yüzyılda bugünkü anlamda birleşmiş bir İngiltere yoktur. Wessex, Mercia, Northumbria ve East Anglia gibi krallıklar arasında değişen ittifaklar ve mücadeleler yaşanır. İskandinav akınları bu parçalanmayı derinleştirir. Ancak Vikingleri yalnızca yağmacı savaşçılar olarak görmek yanlıştır. İngiltere'nin doğu ve kuzeyinde yerleşmiş, ticaret yapmış ve yerel toplumlarla etkileşime girmişlerdir. Danelaw, bu yerleşmenin önemli sonuçlarından biridir. Dizinin başarısı, karmaşık bir dönemi anlaşılır kılmasıdır. Zaafı ise tarihi zaman zaman tek bir kahramanın hayatına sığdırmasıdır. Alfred: Hükümdar olmak başka, devlet kurmak başkadır Alfred'i yalnızca Danimarkalılarla savaşan dindar bir kral olarak değerlendirmek eksik olur. Tarihi önemi; Wessex'i savunmasının yanı sıra askerî düzenlemeler yapması, eğitimi desteklemesi ve krallığın idari kapasitesini geliştirmesidir. Piskopos Asser'in Alfred'in Hayatı adlı eseri temel kaynaklardandır. Ancak yazarın hükümdarı yücelten bir biyografi kaleme aldığı unutulmamalıdır. Alfred'in Uhtred'e duyduğu ihtiyaç ile ona karşı beslediği güvensizlik, siyasi iktidarın tabiatını gösterir. Hükümdar, kendisine faydalı güçlü insanları yanında ister; fakat onların bağımsız bir kuvvete dönüşmesini de istemez. Osmanlı tarihinde de merkezi iktidarla güçlü askeri ve idari aktörler arasında benzer gerilimler yaşanmıştır. Bununla birlikte Alfred'in krallığıyla Osmanlı'nın bürokratik yapısını özdeşleştirmek yanlıştır. Benzerlik, kurumlarda değil, iktidarın yardımcı güçleri denetleme ihtiyacındadır. Alfred'in başarısı yalnızca kazandığı savaşlarla ölçülemez. Güçlendirdiği savunma ve yönetim düzeni, Edward the Elder'ın ve ardından Æthelstan'ın genişleme siyasetini kolaylaştırmıştır. Bir hükümdarın büyüklüğü, kendisinden sonra bıraktığı imkânlarla da ölçülür. Machiavelli'nin Prens adlı eserinde tartıştığı iktidar meselesi burada hatırlanabilir. Alfred'i Machiavelli'nin düşünceleriyle açıklamak anakronizm olur; aralarında yaklaşık altı yüzyıl vardır. Ancak iki örnek de siyasi başarının yalnızca kişisel erdemle açıklanamayacağını gösterir. İyi insan olmak, iyi hükümdar olmak için tek başına yeterli değildir. Tarihin kahramanı mı, senaryonun ihtiyacı mı? Sakson doğup Danimarkalılar arasında yetişen Uhtred, iki kültürün arasında kalır. Ailesinden kalan Bebbanburg'u geri almak isterken kendisini yetiştiren toplumun değerlerini de tanır. Bu nedenle mücadelesi yalnızca toprak ve intikam değil, aynı zamanda aidiyet ve sadakat meselesidir. Ancak kurgu ile tarihi ayırmak gerekir. Dizideki Uhtred, Alfred dönemindeki bütün büyük gelişmeleri yönlendiren tarihi bir şahsiyet değildir. Bernard Cornwell'in romanları için oluşturulmuştur. Uhtred adını taşıyan tarihi kişiler bulunmakla birlikte, Uhtred the Bold yaklaşık bir yüzyıl sonra yaşamıştır. Senaryo, olayları tek bir kahramanın çevresinde toplar. Bu, dramatik açıdan etkili olsa da İngiltere'nin birleşmesinde diplomasi, askeri örgütlenme ve nesiller boyunca sürdürülen siyasi çalışmaların rolünü gölgeler. Uhtred'in bağımsızlığına düşkünlüğü de tartışmalıdır. Modern seyirci bunu özgürlük olarak görebilir. Oysa Orta Çağ'da verilen sözün tutulmaması, yalnızca şahsi bir mesele değil, müttefiklerin güvenliğini etkileyen siyasi bir sorundur. Nietzsche, Tarihin Yaşam İçin Yararı ve Sakıncası Üzerine adlı eserinde geçmişin insanı besleyebileceğini, fakat ona aşırı bağlanmanın hareket kabiliyetini sınırlayabileceğini tartışır. Uhtred'in Bebbanburg'a bağlılığı da böyle okunabilir: Geçmiş, kimliğini korurken onu bitmeyen bir mücadeleye sürükler. Asıl soru şudur: İnsan geçmişini mi yönetir, yoksa geçmişi mi insanı yönetir? Saksonlar ve Danimarkalılar: Kim medenidir? Dizide Hristiyan Saksonlarla pagan Danimarkalılar arasında belirgin bir karşıtlık vardır. Ancak Hristiyanlık adaletin, paganlık da barbarlığın garantisi değildir. Her iki tarafın hükümdarları toprak kazanmak ve siyasi üstünlük kurmak ister. Din, hem samimi bir inanç hem de iktidarı meşrulaştırma aracı olabilir. Danelaw, İskandinavların İngiltere'deki varlığının yalnızca savaştan ibaret olmadığını gösterir. Yerleşmiş, çiftçilik yapmış, ticaret kurmuş ve yerel toplumlarla etkileşime girmişlerdir. Dolayısıyla mesele iki değişmez kültürün çatışması değildir. Savaş, yerleşme ve kültürel alışveriş toplumları dönüştürmüştür. Tarihçinin görevi bir tarafı kahraman, diğerini düşman ilan etmek değil, tarafların şartlarını ve çıkarlarını anlamaktır. Dizinin güçlü yanı ahlaken karmaşık karakterler sunması, zayıf yanıysa gündelik hayatı, üretimi ve hukuku savaşlar kadar ayrıntılı işlememesidir. Savaş meydanında kılıç, devletin arkasında ikmal vardır Tarihi savaşlar yalnızca cesaretle kazanılmaz. Orduları beslemek, silah ve at temin etmek, askerleri bir arada tutmak ve savunma hatları kurmak gerekir. Alfred'in tahkim edilmiş yerleşimleri, Wessex'in savunma kapasitesini artıran unsurlardı. Osmanlı tarihindeki İstanbul'un fethi de yalnızca Fatih Sultan Mehmed'in iradesi veya topların gücüyle açıklanamaz. Lojistik, mühendislik, insan gücü ve uzun vadeli hazırlıklar birlikte değerlendirilmelidir. İki olayın askeri ve siyasi şartları farklıdır. Ancak ortak gerçek açıktır: Büyük askeri başarıların arkasında örgütlenmiş bir güç bulunur. Uhtred'in mahareti diziyi sürükler; fakat tarihin açıklaması yalnızca onun kılıcında aranamaz. İngiltere'nin birleşmesi: Nesillerin eseri Alfred'den sonra Edward the Elder genişlemeyi sürdürmüş, Æthelstan ise daha geniş bir siyasi hakimiyet kurmuştur. 937'deki Brunanburh Savaşı, Æthelstan'ın hükümdarlığının önemli askeri başarılarındandır. Bununla birlikte 927'deki gelişmeleri, modern İngiltere'nin bütün kurumlarıyla bir anda kurulduğu tarih olarak görmek doğru değildir. Siyasi hakimiyetin genişlemesi, toplumsal ve idari bütünleşmenin tamamlandığı anlamına gelmez. Alfred savunma ve yönetim zeminini güçlendirmiş, Edward genişlemeyi sürdürmüş, Æthelstan ise siyasi birliği ileri taşımıştır. Bu süreç, tek bir hükümdarın başarısından ziyade nesiller boyunca biriken imkânların sonucudur. The Last Kingdom, siyasi parçalanmayı, dini gerilimleri ve iktidar mücadelelerini anlaşılır kılmakta başarılıdır. Ancak olayları Uhtred'in hayatı çevresinde yoğunlaştırması, bazı hükümdarların önemini azaltması ve devlet kurumlarını arka planda bırakması tarihi açıdan sınırlılıklarıdır. Uhtred bireyin iradesini, Alfred devletin devamlılığını, Æthelstan ise siyasi birliğin nesiller boyunca kurulmasını temsil eder. Dizinin değeri, bütün olayları eksiksiz aktarmasında değil, bu soruları düşündürmesindedir. Fakat kahramanın kılıcını tarihin kendisi zannetmemek gerekir. Kılıç bir savaşı kazanabilir; devletin devamlılığını ise kurumlar, kaynaklar, siyasi uzlaşmalar ve örgütlenme sağlar. Tarihi yalnızca kahramanların hikayesi olarak okursak savaşları görürüz. Devletlerin nasıl doğduğunu anlamak içinse kahramanların arkasındaki topluma ve kurumlara bakmalıyız.

Yükleniyor…

Ne izledin, ne okudun? Herkese anlat.

E-posta ile Devam Et