(@) - Raf

Sorgulanmış bir hayatta bu değerlendirme egzersizi yalnızca ömrünüzün sonunda, ölüm döşeğindeyken geçmişe bakıp nasıl bir hayat sürdüğünüzün izahatını yapmanız şeklinde gerçekleşen bir şey değildir. Sorgulanmış bir hayatta bütün hayatınız boyunca kendinizi savunursunuz. İyi İnsanlar Kötü Düşününce

leydi 1 month ago

Platon'un Sokrates'in ağzından kullandığı, genellikle "sorgulanmamış bir hayat" şeklinde karşılanan Yunanca ifade anexetastos biosun daha doğru karşılığı, "sorgulama içermeyen bir hayat"tır. Bu ifade, bu tür bir hayatın belirli bir faaliyet türünü içermediğini ifade eder. Sokrates'in "sorgulama içermeyen hayat" fikri ana…devamıPlaton'un Sokrates'in ağzından kullandığı, genellikle "sorgulanmamış bir hayat" şeklinde karşılanan Yunanca ifade anexetastos biosun daha doğru karşılığı, "sorgulama içermeyen bir hayat"tır. Bu ifade, bu tür bir hayatın belirli bir faaliyet türünü içermediğini ifade eder. Sokrates'in "sorgulama içermeyen hayat" fikri ana hatlarıyla tanımlaması kolay bir fikirmiş gibi görünür. Hiçbir şeyi, hele hele kendi eylemlerini ve planlarını hiçbir zaman ciddiyetle sorgulamayan birinin yaşadığı hayattır bu. Bu tür bir insan kendi eylemlerinin ya da dostlarının veya topluluğun ya da hükümetin gerçekleştirdiği eylemlerin beğenilip beğenilmediğini ya da yerinde, hatta hoş olup olmadığım aslında sorgulayabilecek durumdadır ama bu davranışların gerçekten iyi olup olmadığım ya hiç sorgulamaz ya da nadiren sorgular. Sorgulanmamış hayat bir ahlaki ve düşünsel edilgenliğin damgasını vurduğu bir hayattır ki Sokrates'e göre bu ikisi bir ve aynı şeydir. B u tür bir hayat süren kişi dünyayı, o dünyadaki kendi yeri de dahil, nasıl bulduysa öyle kabul eder. Şeyleri her zaman yapıldığı gibi yapmaktan memnundur çünkü her zaman öyle yapılmışlardır ve -en az bu kadar önemli olmak üzere- bundan memnundur, değişiklik yapmak için bir sebep görmemektedir. Statükoyu olduğu gibi kabul eder ve onu asla herhangi bir türden normatif değerlendirmeye tabi tutmaz. Hayatı, eleştirel bir sorgulamayı ve ciddiyetle . düşünmeyi içermeyen, riayetin damgasını vurduğu, hazların (ve bazı ıstırapların) pürüzsüz bir döngüsü şeklinde yaşanan bir hayattır. Olabilecekken olamamış şeylere, şeylerin nasıl daha iyi ya da hatta sadece farklı olabileceğine hiç kafa yorulmayan bir hayattır. Kaba saba ama etkili bir imgeye indirgersek: Sorgulanmamış hayat televizyonun karşısında çer çöp izleyip çer çöp yiyerek geçirilen bir hayattır. Bugün bu tasvir Sokrates'in "sorgulama içermeyen" hayat ile ne kastettiğini epey doğru bir şekilde yansıtıyor olabilir ama tasvirin kendisi, tıpkı tasvir ettiği hayat gibi, belli ki epey yüzeyseldir. Sokrates bizlere, basitçe "her şeyi sorgulayın" ve "bu kadar edilgen olmayın" tavsiyelerinden daha derin bir şeyler söylemiş olsa gerektir. Düşündüğü şey bundan ibaretse, tavsiyesi çok beylik ve yavan olurdu: Eyleme geçmeden önce düşün tavsiyesine benzer - söylediğin iyi oldu ama çok da derin bir felsefi feraset yok burada. Kaldı ki sorgulanmamış hayatın bu genel karakterizasyonunun belli ki bazı bariz istisnaları söz konusudur. Sorgulanmamış bir hayat süren insanlar ille de uyuşuk ve edilgen konformistler olmak zorunda değildir. Sorgulanmamış bir hayat pekala eylem ve maceralarla dolu istisnai bir hayat olabilir. Mesela Akhilleus bütün duyguları aşırı ölçülerde yaşayan, her z;man cesurca davranan bir adamdır. Özel bir insandır ve bunu bilir. Troya'yı kuşatmış Yunan askerlerinin büyük kahramanıdır. Kendisini diğer askerlerin çok üstünde bir yerde görürken, diğer herkesi bağlayan kurallarla bağlı görmez. Sorun şudur ki bir eylemde bulunurken rasyonel mülahazaların değil şiddetli dürtülerin etkisi altında hareket eder. Odalığını kendi odalığı yapan Agamemnon'a yönelik (kimilerinin anlaşılır bulacağı) hırçın tavırları, duygusal bir kararla savaştan çekilmesi ve hatta (ancak yakın arkadaşı Patroklos'un Troyalı savaşçı Hektor tarafından öldürülmesinden sonra) savaşa geri dönme kararı, Akhilleus'un davranışlarının ne kadar dürtüsel ve dengesiz olduğunu gösteriyor. Sorgulanmamış bir hayat sessizce riayetin damgasını vurduğu bir hayat olabileceği gibi, övgülere boğulmuş kahramanlıkların ve acı dolu trajedilerin damgasını vurduğu bir hayat da olabilir. Demek ki sorgulama içermeyen bir hayat "yaşamaya değer bir hayat değildir" derken Sokrates'in neyi kastettiği sorusu orta yerde durmaktadır. Sorgulanmamış bir hayat süren insanların hayatlarına son vermesi gerektiğini kastetmediği kesindir. Ve tabii toplumun daha ileri gidebilmek adına bu tür insanları imha etme hakkına sahip olduğunu söylüyor da olamaz. Sokrates tabii ki daha fazla sayıda Atinalının sorgulanmış bir hayat sürmesini istiyordu ama bu şiddet ya da dışlama politikalarıyla ulaşılabilecek bir hedef değildi. Sokrates bir filozoftu, bir toplum mühendisi değil; insanları geliştirmenin peşindeydi, cezalandırmanın değil. İyi İnsanlar Kötü Düşününce,

leydi 1 month ago

“Eyleme geçmeden önce -çok ve iyi- düşün. Eylemlerinin gerekçelerini anladığından, doğru şeyi yaptığına dair inancının haklı bir inanç olduğundan emin ol. Hiç kuşkusuz sağlam ve kullanışlı bir tavsiyedir bu. Hatta belki de sağduyunun gereğidir.” İyi İnsanlar Kötü Düşününce, sayfa 163

leydi 1 month ago

Yaşamaya değer bir hayat mı yaşıyorum diye ayda bir sorgulamak gerek. Sokrates tatlı vr haklı bir gevezeydi.

leydi 1 month ago

“Atinalı gençler Sokrates'in kendini fazla önemseyen insanları kıvrandırmasını izlemeyi çok severlerdi. Aralarında politikacıların, hekimlerin ve generallerin de olduğu Atina yurttaşlarını sorguya çekip dururdu. Ta ki haklı olduğunu kabul ettirene ya da hayal kırıklığı ve utanç içinde kaçırtana kadar üzerlerine gidip…devamı

leydi 1 month ago

Koskoca gün neredeyse hiçbir şey yapmadığım hâlde 100 sayfayı bitiremedim. Kavurma da yiyemeseydim güne puanım 0’dı.

leydi 1 month ago

[Bir şeyler] kalbe dokunmalıdır" der Hume, yoksa akıl ne derse desin harekete geçemezsiniz.

leydi 1 month ago

“Daha önce bilmediğim tuhaf bir güce kapıldım sürükleniyor'um. Arzu ve akıl farklı yönlere çekiştiriyor beni. Doğru yolu görüyorum ve doğruluğunu onaylıyorum, Fakat yanlış yoldan gidiyorum.” Ovidius. Spinoza da alıntılamıştı. ❤️

leydi 1 month ago

İnanılması güç bir inancın temellendirilebilmesi için, daha sıradan bir inanç için gerekenden çok daha fazla kanıt gerekir. Neye inanacağınız hakkındaki kararlarınızı temel oranlara dair bilgilerin şekillendirmesine izin vermiyorsanız, kötü düşünüyorsunuzdur. İyi İnsanlar Kötü Düşününce, sayfa 109

leydi 1 month ago

“İnsanlar inançlarını çürütebilecek kanıtlara değil, onları doğrulayan kanıtlara doğru güçlü bir eğilim gösterirler.” Steven Nadler/Lawrence Shapiro, İyi İnsanlar Kötü Düşününce, sayfa 99