mertinreallife (@mertinreallife)

Orhan Pamuk’un Kırmızı Saçlı Kadın romanı, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde baba-oğul ilişkisini, suçluluk duygusunu ve kaderin kaçınılmazlığını işleyen derin bir hikâye anlatıyor. İlk bakışta basit bir gençlik hikâyesi gibi başlayan roman, ilerledikçe insanın geçmişiyle ve kendi vicdanıyla olan…devamıOrhan Pamuk’un Kırmızı Saçlı Kadın romanı, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde baba-oğul ilişkisini, suçluluk duygusunu ve kaderin kaçınılmazlığını işleyen derin bir hikâye anlatıyor. İlk bakışta basit bir gençlik hikâyesi gibi başlayan roman, ilerledikçe insanın geçmişiyle ve kendi vicdanıyla olan hesaplaşmasına dönüşüyor. Romanın başında Cem adında lise çağında bir gencin hikâyesiyle karşılaşıyoruz. Cem’in babası onu küçük yaşta terk etmiş, bu yüzden içinde büyük bir boşluk taşıyor. Yaz tatilinde para kazanmak için usta Mahmut’la birlikte Öngören’de kuyu kazma işine gidiyor. Bu süreçte ustasıyla arasında hem saygı hem de sevgiye dayalı bir baba-oğul ilişkisi gelişiyor. Fakat aynı zamanda, karşı tepede tiyatro kumpanyasında çalışan gizemli bir kadına — kırmızı saçlı kadına — karşı yoğun bir ilgi duyuyor. Cem’in bu iki karakterle yaşadıkları, romanın geri kalanında kaderini belirliyor. Bir yanda babasını aradığı Mahmut usta, diğer yanda hayalini kurduğu kadın figürü. Ancak bir gün kuyu kazarken yaşanan talihsiz bir olay her şeyi değiştiriyor. Cem’in hayatı boyunca taşıyacağı bir suçluluk duygusu başlıyor ve o andan sonra onun kaderi çizilmiş oluyor. Yıllar geçiyor. Cem artık zengin, başarılı bir müteahhit. Fakat geçmişinde açtığı o “kuyu” hâlâ onun içinde. Hayatı boyunca kaçmaya çalıştığı baba figürü, sonunda kendi oğluyla ilişkisine yansıyor. Romanın sonunda, Cem’in kendi oğlu Enver’le yaşadığı dramatik karşılaşma, hem Yunan mitolojisindeki Oidipus hikâyesine hem de İran destanı Şehname’deki Rüstem ile Sührab’ın trajedisine gönderme yapıyor. Pamuk bu iki efsaneyi ustaca bir araya getiriyor. Batı’da oğul babayı öldürür, Doğu’da baba oğlunu… Bu karşıtlık aslında Türkiye’nin kültürel kimliğinde de var: modernleşme ile gelenek, birey ile otorite, özgürlük ile kader arasındaki çatışma. Cem’in hikâyesi sadece bir bireyin değil, bir toplumun da hikâyesi gibi. Romanın dili gayet akıcı ve sade, ama anlam olarak oldukça derin. Kuyular, toprak, kırmızı renk, su gibi semboller sürekli karşımıza çıkıyor. Özellikle kırmızı saçlı kadın karakteri hem Cem’in arzusunu hem de annesini, suçluluğunu, hatta kaderini temsil ediyor. Gerçek mi, yoksa Cem’in zihninde yarattığı bir imge mi olduğu bile tartışmalı. Orhan Pamuk burada sadece bir aşk hikâyesi anlatmıyor; aynı zamanda “insanın kendi kaderini nasıl yarattığı” üzerine düşündürüyor. Cem’in yaptığı her seçim, aslında kaçtığını sandığı geçmişine biraz daha yaklaştırıyor. Romanın sonunda yaşanan olay, okuyucuda hem şaşkınlık hem de hüzün bırakıyor. Kırmızı Saçlı Kadın, kısa ama çok katmanlı bir roman. Her sayfasında mitolojik göndermeler, psikolojik çözülmeler ve sembolik anlamlar gizli. Pamuk, “baba-oğul” teması üzerinden hem insanın iç dünyasını hem de Türkiye’nin kimlik çatışmasını anlatıyor. Okurken sık sık şu soruyu düşünüyorsunuz: “Gerçekten kaderimizden kaçabilir miyiz, yoksa onu biz mi yaratıyoruz?”

mertinreallife 6 months ago

İçimdeki Müzik

Sharon M. Draper

92 Gönderi

Bu kitabı okurken sanki sayfaların arasında değil, Melody’nin zihninin içinde dolaştım. Sessiz bir çocuğun içinden geçenleri okumak, aslında kendi sessizliklerime de ayna tuttu. En çok etkilendiğim kısımlardan biri şuydu: • “Uçabilsen ne yapardın?” • “Gitmekten korkardım. Çok iyi hissettirmesinden ve…devamı

mertinreallife 6 months ago

Harry Potter ve Azkaban Tutsağı

Alfonso Cuarón

85 Gönderi

Harry Potter ve Azkaban Tutsağı filminde Sirius Black’in “Sevdiklerimiz bizi asla terk etmez” sözü, filmin en vurucu anlarından biri. İlk bakışta basit bir teselli gibi görünse de aslında çok daha derin bir anlam taşıyor. İnsan sevdiği birini kaybettiğinde, sanki hayatında…devamı

mertinreallife 7 months ago

Harry Potter ve Sırlar Odası

Chris Columbus

72 Gönderi

“Gerçek kişiliğimizi yeteneklerimiz değil, yaptığımız seçimler gösterir.” Harry Potter’da Dumbledore’un söylediği bu söz aslında hepimizin hayatına dokunan bir gerçek. Çünkü yetenekler bizim elimizde olan şeyler değil, doğuştan geliyor ya da çevremizden öğreniyoruz. Ama seçimler tamamen bize ait. O yüzden kim…devamı

mertinreallife 8 months ago

Kendime Düşünceler

Marcus Aurelius

50 Gönderi

[15]Başkaları ne söylerse söylesin ya da ne yaparsa yapsın, benim iyi olmam gerekir; ister altın, zümrüt veya mor rengin şöyle söylemesi gibi: ‘Kim ne derse desin ya da ne yaparsa yapsın, ben rengini yitirmeyen bir zümrüt olacağım.’ 7. Kitap Sayfa…devamı

mertinreallife 8 months ago

Medeni Bilgiler - Gazi M.Kemal

Nurer Uğurlu

3 Gönderi

Türkler Araplar’ın dinini kabul etmeden evvel de büyük bir millet idi. Arap dinini kabul ettikten sonra, bu din ne Arapların, ne aynı dinde bulunan Acemler’in ve ne de Mısırlıların vesairenin Türklerle birleşip bir millet teşkil etmelerine hiçbir tesir etmedi. Bilâkis…devamıTürkler Araplar’ın dinini kabul etmeden evvel de büyük bir millet idi. Arap dinini kabul ettikten sonra, bu din ne Arapların, ne aynı dinde bulunan Acemler’in ve ne de Mısırlıların vesairenin Türklerle birleşip bir millet teşkil etmelerine hiçbir tesir etmedi. Bilâkis Türk Milleti’nin millî rabıtalarını gevşetti, millî hislerini, millî heyecanını uyuşturdu. Bu pek tabii idi. Çünkü, Muhammedin kurduğu dinin gayesi, bütün milliyetlerin fevkinde (üzerinde) ..... bir Arap milliyeti siyasetine müncer oluyordu (Arap milliyeti siyaseti ile sonuçlanıyordu). Muhammedin dinini kabul edenler kendilerini unutmaya, hayatlarını Allah kelimesinin heryerde yükseltilmesine hasretmeye mecburdular. Bununla beraber Allah’a kendi lisanında değil, Allahın Arap kavmine gönderdiği Arapça kitapla ibadet ve münacaatta bulunacaktı (yakaracaktı). Arapça öğrenmedikçe Allah’a ne dediğini bilmeyecekti. Bu vaziyet karşısında Türk Milleti birçok asırlar ne yaptığını, ne yapacağını bilmeksizin âdetâ bir kelimesinin mânâsını bilmediği halde Kuranı ezberlemekten beyni sulanmış hafızlara döndüler...”. Bunu yazan Atatürk aynı zamanda sayfa 117 de şunuda demiştir:“Türkiye Cumhuriyeti’nde herkes Allah’a istediği gibi ibadet eder. Hiç kimseye, dinî fikirlerinden dolayı bir şey yapılamaz. Türkiye Cumhuriyeti’nin resmî dini yoktur. Türkiye’de bir kimsenin fikirlerini zorla başkalarına kabul ettirmeye kalkışacak kimse yoktur ve buna müsaade edilemez.” Mustafa Kemal Atatürk’ün Medeni Bilgiler adlı eserinde yer alan ifadeler, yalnızca bir dönemin değil, bir milletin geleceğe dönük fikrî ve toplumsal rotasını belirleyen temel yapı taşlarını içerir. Din, milliyet ve bireysel özgürlük üzerine yaptığı tespitler, çağının ötesine geçen bir öngörüye ve rasyonel yaklaşıma sahiptir. Atatürk’e göre Türk milleti, İslamiyet’i kabul etmeden önce de büyük bir milletti. Bu önemli vurgu, Türk kimliğinin İslamiyet’le başlamadığına ve dinin bir üst kimlik olarak milli kimliği bastırmaması gerektiğine dikkat çeker. O, İslam’ın Arap toplumu için gönderilmiş bir inanç sistemi olduğunu, fakat bu sistemin zamanla Arap milliyetçiliğini yayma amacına dönüştüğünü ifade eder. Bu durumun, İslam’ı kabul eden diğer milletlerde –özellikle Türkler üzerinde– millî şuuru zayıflattığını ve kültürel yabancılaşmaya neden olduğunu savunur. Atatürk bu yaklaşımıyla, dini bir inanç meselesi olarak görürken, millet olmanın, ortak dil, tarih, kültür ve duygu birliğiyle oluştuğunu vurgular. Milliyetçiliği dinin önüne koymaz; ancak dinin milletin kültürel köklerini zedelemesine karşı çıkar. İkinci metin ise Türkiye Cumhuriyeti’nin temel prensiplerinden biri olan laiklik ilkesinin doğrudan ifadesidir. “Herkes Allah’a istediği gibi ibadet eder” cümlesi, inanç özgürlüğünün açık bir ifadesidir. Atatürk, bu cümleyle dinin ancak kişisel bir alan olabileceğini, devletin ya da başka bir bireyin bu alana müdahale edemeyeceğini ortaya koyar. Bu noktada önemli olan, laikliğin sadece din ve devlet işlerinin ayrılması olmadığını; aynı zamanda herkesin inancında veya inançsızlığında özgür olması gerektiğini ifade etmesidir. Zira bu anlayış, hem dindar bireyi hem de dine mesafeli bireyi eşit korur. Atatürk, dini baskıya karşı çıkarken dini aşağılamaz; aksine dinin birey hayatındaki yerini kabul eder. Ancak, dinin bireyleri körü körüne itaatkâr hâle getiren, millî hisleri bastıran, dogmatik bir araca dönüşmesine karşı çıkar. Bu iki metin birlikte okunduğunda Atatürk’ün; • Millî kimliği önceliklendiren, • Dinî inancı bireyin özel alanı olarak gören, • Devletin hiçbir dine bağlı olmaması gerektiğini savunan, • Ve aynı zamanda herkesin fikir ve inanç özgürlüğünü koruyan bir düşünce sistemi kurduğu açıkça görülmektedir. Atatürk’ün bu vizyonu, sadece bir devlet projesi değil; aynı zamanda bireyin kendi kimliğini, inancını ve fikirlerini özgürce yaşamasını mümkün kılan bir aydınlanma manifestosudur. “Kitabı gerçekten beğendiğimi söylemem gerek. İçinde hayatımız için faydalı olabilecek pek çok bilgi yer alıyor. Ayrıca Atamızı daha iyi anlayabilmek açısından da bizler için çok değerli bir eser. Kitapta hem günümüz Türkçesiyle yazılmış bölümler hem de daha ağır bir dille kaleme alınmış kısımlar var. Her iki versiyonu da okumanızı kesinlikle öneriyorum."

mertinreallife 8 months ago

Fareler ve İnsanlar

John Steinbeck

288 Gönderi

"İnsanın iyi olmak için akla ihtiyacı yoktur. Hatta bana zaman zaman bunun tam tersi olmalı gibi gelir. Çok zeki birini ele al,hemen hiçbir zaman iyi biri olmadığını görürsün." -slim “Zeka, insanı iyilikten uzaklaştırmaz ama iyiliği gerektirmez. İyilik için akıl değil,…devamı

mertinreallife 8 months ago

1984

George Orwell

260 Gönderi

1984 – Orwell’in Distopik Başyapıtı George Orwell’in distopik başyapıtı 1984 hakkında konuşmadan önce, eserin ismi ve yazılış süreciyle ilgili birkaç ayrıntıya değinmek istiyorum. Orwell’in romanı Bin Dokuz Yüz Seksen Dört adını taşıdığı için, 1984 yılı daha yazılmadan önce bile bir…devamı1984 – Orwell’in Distopik Başyapıtı George Orwell’in distopik başyapıtı 1984 hakkında konuşmadan önce, eserin ismi ve yazılış süreciyle ilgili birkaç ayrıntıya değinmek istiyorum. Orwell’in romanı Bin Dokuz Yüz Seksen Dört adını taşıdığı için, 1984 yılı daha yazılmadan önce bile bir söylenceye dönüşmüştü. Oysa yazar, öykünün geçtiği yıl olarak ilk başta 1980’i düşünmüştü. Romanın tamamlanması, hastalığı nedeniyle gecikince bu tarihi önce 1982’ye, daha sonra ise 1984’e çevirdi. Orwell, bu değişikliğin nedenini yakın dostu yazar Julian Symons’a şöyle açıklıyordu: “Kitabın yazımını 1948 yılında tamamladığım için, 1948’in son iki rakamının yerlerini değiştirmeye karar verdim.” Michael Radford’un romanın filmini 1984 yılında çekmesi nasıl bir rastlantı değilse, Erdal Öz’ün kitabın Türkçesini Can Yayınları’ndan yine 1984’te yayımlaması da bir tesadüften ibaret değildi. 1984, yalnızca Orwell’in hayal gücünün ürünü olan bir distopya değil; aynı zamanda topluma tutulan güçlü bir aynadır. Belki de bu kitap, 100 yıl sonra bile okunduğunda aynı cümleyi düşündürecektir: “Meğer yaşadığımız hayat kitaplara konu olmuş.” Eserin sıklıkla sosyalizme karşı doğrudan bir saldırı, ya da basit bir bilimkurgu romanı olarak değerlendirilmesi, bana kalırsa yüzeysel bir okumanın sonucudur. Orwell’in amacı ne yalnızca Stalin’i eleştirmekti ne de sosyalizmi bütünüyle yermekti. Kitap, totaliter rejimlerin –hangi ideolojiye dayanırsa dayansın– insan doğasını nasıl bastırabileceğini gözler önüne serer. Orwell’in bir sendikacıya yazdığı mektupta dediği gibi: “Kitapta anlattığım toplumun bir gün mutlaka gerçek olacağını söylemesem de, ona benzer bir toplumun gerçek olabileceğine inandığımı söyleyebilirim.” Burada önemli bir noktaya daha dikkat çekmek isterim. Orwell yalnızca Stalin’in Sovyetler Birliği’ndeki uygulamalarını değil, bir dönem inandığı Marksizmi de sorgular. Bu, çoğu okurun gözden kaçırdığı ama eserin evrenselliğini besleyen temel bir ayrıntıdır. Orwell, bireyi ezen her türlü ideolojiye karşıdır. 1984’te partinin “sınıfsız toplum” gibi söylemleri arkasına sığınıp nasıl mutlak güce ulaştığını görürüz. Bu, sadece Stalin dönemine özgü bir eleştiri değil; tüm ideolojik mutlakiyetçiliklerin bir yansımasıdır. Çevirmen Celâl Üster de kitabın sonunda buna dikkat çeker: “Kitabı çevirirken hep sordum kendime: Orwell bu yapıtını yalnızca Stalin’in sosyalist uygulamalarına, 1930’lar ve 1940’ların Sovyetler Birliği’nde oluşturulan baskı rejimine karşı düşüncelerinin ürünü olarak kaleme almış olsaydı, Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, yazılışından uzun bir süre sonra — başka deyişle, sosyalizmin Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa’da uygulandığı biçimiyle ortadan kalktığı günümüzde — bir modern klasik niteliği kazanarak okurları derinden etkilemeyi sürdürebilir miydi?” Bugün, Orwell’in kurguladığı o karanlık dünyanın birçok yönüyle hâlâ iç içeyiz: Gözetim kültürü, düşünce kontrolü, bilgi manipülasyonu ve bireysel özgürlüğün sistematik olarak bastırılması… 1984, hâlâ geçerliliğini koruyorsa, bu yalnızca edebi bir başarı değil; aynı zamanda Orwell’in insanlık durumuna dair isabetli gözlemlerinin sonucudur. O hâlde soru şu: “Herkesin herkesi satacağı bir nokta vardır.” Bencilliğin önüne geçilemez. Bunu kitapta Winston’un sıçanlarla yüzleştiği sahnede Julia’yı satmasıyla çok net görürüz. Üstelik yalnızca sözle değil, gerçekten istemişti: “O sırada bile isteye söylüyorsun,” demişti Julia. “Evet,” Kendisi de bile isteye söylemişti. Söylemekle kalmamış, gerçekten istemişti. Kendisine değil, ona yapmalarını istemişti.” Sonra tele-ekrandan gelen müzikte bir değişiklik olur. Alaycı, kırık dökük bir ezgiye dönüşür. Çok geçmeden bir şarkı duyulur. Belki de şarkı söylenmiyordur, sadece bir anı sese bürünmüştür: “Güzelim kestane ağacının altında, Ben seni sattım, Sen de beni…” Kitabın özellikle sonu oldukça çarpıcı. Burada daha fazla spoiler vermek istemem ama bitirirken şunu söylemek istiyorum: İnsanın en tehlikeli olduğu an, kendini Tanrı rolüne büründüğü andır. Size de bir yerden tanıdık geldi mi? Sizin hayatınızda bir Büyük Birader var mı? Not: Bu yazıda yer alan bazı bölümler, George Orwell’in 1984 adlı romanından ve Celâl Üster’in Türkçe çevirisinden alıntılar içerir. Alıntılar, eserin düşünsel derinliğini yansıtmak ve metni daha iyi anlatmak için kullanılmıştır. İyi okumalar.

mertinreallife 8 months ago

Prestij

Christopher Nolan

376 Gönderi

1. Takıntının Yıkıcılığı Borden ve Angier, sadece rakip değil; takıntının iki farklı yüzüdür. • Borden, gerçek sihrin doğallıkla yapılabileceğine inanır, ama bunun için kişiliğini ikiye bölerek yaşar. • Angier ise izleyiciyi büyülemek için her şeyini, hatta ruhunu bile feda eder.…devamı1. Takıntının Yıkıcılığı Borden ve Angier, sadece rakip değil; takıntının iki farklı yüzüdür. • Borden, gerçek sihrin doğallıkla yapılabileceğine inanır, ama bunun için kişiliğini ikiye bölerek yaşar. • Angier ise izleyiciyi büyülemek için her şeyini, hatta ruhunu bile feda eder. Bu takıntı, onları büyük sihirbaz yapar ama aynı zamanda mahveder. Film burada şu soruyu sorar: “Kazanan kim? En çok fedakârlık yapan mı, yoksa en az insanlığını kaybeden mi?” 2. Gerçeği Saklamanın Gücü Filmdeki en büyük sihir, gözümüzün önündeki gerçeğin gizlenmesidir. • Borden’in ikiz kardeşi: izleyicinin gözünün önünde ama fark edilmez. • Angier’in klonları: her gösteride bir ‘kendini’ yok eder ama izleyici büyülenmekten başka bir şey düşünmez. İzleyici kandırılmak ister. Gerçeğe değil, illüzyona inanır. 3. Kurgusal Prestij: Sinema = Sihirbazlık Filmin yapısı da bir sihirbazlık numarasını taklit eder: • Taahhüt (Pledge): Karakterleri ve sahneyi tanırız. • Dönüş (Turn): Olaylar olağandışı bir hâl alır. • Prestij: Büyük sır açığa çıkar, ama o sır tahmin ettiğimizden daha karanlıktır. Nolan burada yalnızca bir hikâye anlatmaz, hikâye anlatmanın doğasını da sorgular. 4. Bilim, Ahlak ve Tesla’nın Rolü Tesla karakteri filmde bilimsel ilerlemenin büyüleyici ama tehlikeli bir metaforudur. • Bilim burada mucize yaratır (klonlama), ama ahlaktan arındırılmış bilim, trajedi yaratır. • Angier, bilimi sadece gösteri için kullanır ve kendi canlarını bile hiçe sayar. Tesla’nın dediği gibi: “Dikkat edin Bay Angier… bu sizi yok edebilir.” 5. Kimlik ve Varoluşun Bedeli Borden, hayatını iki kişi olarak yaşar. Hatta sevdiği kadına bile her zaman aynı kişi olarak yaklaşamaz. Angier ise her gösteride kendisini klonlar, ama hangisinin ‘gerçek Angier’ olduğunu artık kendisi bile bilemez. Her iki karakter de kimliğini koruyarak değil, onu feda ederek başarıya ulaşır. 6. Final Sahnesi ve İzleyiciye Yönelik Ayna Son sahnede Angier’in su tanklarıyla dolu gizli odası gösterilir. Her biri bir cinayet, bir sır, bir “başarı”dır. Borden’in sözleriyle yüzleşiriz: “Anlamaya çalışıyorsun ama gerçekten bilmek istemiyorsun. Sen kandırılmak istiyorsun.” Bu sahne, izleyicinin de hikâyeye ortak olduğunu, belki de en çok bizim kandırıldığımızı vurgular. 🎩 Prestij: Bir İllüzyonun Bedeli Christopher Nolan’ın Prestij filmi, yalnızca iki sihirbazın rekabetini değil, insanın gerçeğe ulaşmak için neleri feda ettiğini anlatır. Her karakter birer temsil: • Borden, gerçeğe sadık ama ikili bir hayat yaşamak zorunda kalan kişi. • Angier, başarıya saplantılı, gösteri için her şeyi (hatta kendisini) kurban eden adam. Film boyunca göz önündeki gerçekleri fark etmeyiz; çünkü bizler de izleyici olarak kandırılmak isteriz. Nolan, hem karakterlere hem de izleyiciye aynı soruyu sorar: “Gerçeği mi istiyorsun, yoksa sadece büyülenmek mi?” Angier’in her gösteride kendisini öldürmesi, Borden’in bir hayatı iki kişiyle paylaşması… başarıya giden yolun aslında bir yok oluş süreci olduğunu gösterir. Filmdeki “prestij” artık alkış anı değil, trajedinin açığa çıkışıdır. Sinemayı da sihirbazlık gibi gören Nolan, hikâyeyi kurarken illüzyon tekniklerini kullanır. Final sahnesinde ise kamerayı ters çevirir ve doğrudan bize bakar. Çünkü bu hikâyede en büyük gösteri, izleyicinin gerçeği fark ettiğinde yaşadığı sessizliktir.

mertinreallife 9 months ago

Prens

Niccolo Machiavelli

8 Gönderi

Bataklık Üzerine Kurulan Güven “Güvenini insanlar üzerinde kuran, onu bataklık üzerine kurmuş olur.” Niccolò Machiavelli’nin bu sözü, sadece bir uyarı değil, aynı zamanda insan doğasına ve iktidarın doğasına dair keskin bir gözlemin ifadesidir. Tarih boyunca nice yönetici, halkının sevgisine, sadakatine…devamı