Beklentim oldukça yüksekti ama benim için tam bir hayal kırıklığı oldu. Zenginlerle işçilerin ayrıldığı distopik bir dünyayı anlatan film, görsel açıdan ve dönemine göre gerçekten etkileyici olabilir. Ancak hikâyenin ilerleyişi beni içine çekmedi; olayları takip etmekte zorlandım ve izlerken fazlasıyla sıkıldım. Zamanına göre efsane bir film olduğuna şüphem yok ama benim için şu ana kadar izlediğim o dönemin en beğenmediğim filmi oldu. Bitiremeden yarıda bıraktım. 🤖
Posts
Sanatsal olarak üzerinden neredeyse 100 yıl geçen bir film için görsel yönü zengin olsa da verdiği mesajdan tiksindiğim bir yapım. "Akıl ile el arasında kalp aracı olmalıdır." bu cümle hem filmin başına hem sonuna iliştirilmiş. Başta bu alıntıyı gördüğümde, hemen ardından işçi sınıfının zorluklar içinde çalışması ve üstteki zenginlerin kaygısız hayatları arasındaki tezatlığın vurgulanmasıyla filmin iyi olabileceğini düşündüm (bi de şaşırttı çünkü o yıllar Avrupa alabildiğine anti komünist). Bu cümleyi "Zenginler de o kadar gaddarlaşmışlar ki vicdanları körelmiş." tarzında yorumladım. Filmin sonunda bu cümlenin anlamının "İşçi sınıfı ile zenginler arasında onların anlaşmasını sağlayacak vicdanlı insanlar olursa sorun morun kalmaz." olduğunu görmek daha beklenilir ama oldukça sinir bozucuydu. Taraflar eşit değil ki arabulucu tüm sorunu çözsün. Akıl, eli sömürüyor o yüzden üst tarafta mutlu mutlu yaşıyorlar. Adam kendi vatandaşından o kadar kopmuş ki bağ kurabilmek için birine ihtiyaç duyuyor. Vatandaş olarak görmüyor çünkü onun için aşağıdakiler köle, istekleri de ihtiyaçları da değersiz görmekten bile rahatsız oluyor. Filmin o dönem komünizm mesajı verdiğini düşünmeleri aynı bizim ülkede yaşanabilecek bi mallık. İşçi sınıfını dürtüsel, düşüncesiz ve geri zekalı; devrimi işçi sınıfının kendini de yakacak bir saçmalık olarak görüyor film. Maria üzerinden kadına bakış açısının madonna-whore kompleksine ne kadar birebir örtüştüğüne girmiyorum bile. Son sözüm, vakit kaybı.
Metropolis, sınıf ayrımını ve toplumdaki hiyerarşik düzeni kasvetli bir atmosferle gözler önüne seren sinema tarihinin en önemli yapıtlarından biri. Film; "El" (işçiler/alt sınıf) ile "Beyin/Kalp" (yöneticiler/üst sınıf) kavramlarını ve bu iki dünyayı birleştirecek bir aracının var olması gerektiğini distopik bir kurgu üzerinden anlatıyor. İşçi sınıfını kimliğini tamamen yitirmiş, adeta devasa bir makinenin sıradan bir dişlisi olarak resmeden Fritz Lang, mekânsal kurguda muazzam bir anlamsal derinlik yakalamış. Sokaklardaki heykellerin ve mimari yapıların insan ölçeğinin çok üzerinde, ezici büyüklükte olması; yöneticilerin halk üzerindeki baskısını ve otoritesini simgeliyor. Maria karakteri ise saflığı, temizliği ve dini figür rolüyle anlatıya ruhani bir boyut katıyor. Özellikle kitlelerin dini bir figürü sorgulamadan takip etmesi, sonrasında Robot Maria’nın gerçek Maria’nın yerini alması ve o görkemli mimari ile kalabalığın resmedilme biçimi günümüz dünyasına ve teknolojisine muazzam atıflar barındırıyor. Film zaman zaman ritmini kaybetse de döneminin çok ötesindeki vizyonuyla The Matrix ve Blade Runner gibi ikonik yapımlara ilham olmayı başarmış. Müziklerin mimariyle bütünleşen kullanımı da bu atmosferi iyice şahlandırmış. Gelelim benim bu kaotik dünyadaki kişisel tecrübelerime: Freder’in babasıyla her konuştuğunda girdiği o aşırı dramatik mimikler ve tiatral haller beni benden aldı, izlerken epey eğlendim! :D Ama o işçi halkına ne demeli? Yahu insan çoluğunu çocuğunu aşağıda selin ortasında unutup, elin adamı ne dese gözü kapalı peşinden gider mi? Akıl var, mantık var; insan bir dönüp "Bizim veletler neredeydi acaba?" der! Burjuvazinin "Babil Bahçesi" konseptli partisinde sirke kaçmış gibi giyinmesine hiç girmiyorum bile... Tabii bir de Robot Maria’nın o meşhur, garip ve fütüristik dansı var. Salondaki erkeklerin, hayatlarında ilk defa kadın görüyormuşçasına gözleri yuvalarından fırlayarak bakması gerçekten krizlik bir sahneydi. Özetle Metropolis; beni bir yandan sinir krizlerine sokan, bir yandan kıkır kıkır güldüren, yeri geldiğinde "Bitse de gitsek" dedirten ama günün sonunda kendine hayran bırakan uzun ve uzun olduğu kadar da güzel bir yolculuktu. Benden 7.5 /10 aldı.
20'lerde H. G. Wells bu filmi çok tuhaf bulmuştu ama ben yapım yılı için beğenmiştim. Sonraki yıllarda Naziler bu filmi epey ciddiye aldılar, bu ilginç bir nokta. Muhtemelen "kafa ve el" kavramını siyasi propagandaları için faydalı bulduklarından beğenmişlerdir. Bu filmin yönetmeni Lang’ın o zamanki karısı -bilmem ne Murneau gibi bir şeydi adı- bilahare dümdüz Nazi oluyor bu arada.
Film, zenginlerin gökdelenlerde yaşadığı, işçilerin ise yer altında ağır koşullarda çalıştığı ikiye bölünmüş bir toplum üzerinden ilerliyor. Filmde sınıf ayrımı, emek sömürüsü, makineleşme ve insanın sistem içindeki konumu öne çıkıyor. Özellikle bu konulara ve klasik bilimkurgu sevenlere öneririm🫰
Fritz Lang'in yönetmenliğini yaptığı, sinema tarihinin ilk uzun metrajlı filmi. Yer altında yaşayan işçiler ve yer üstünde daha konforlu bir yaşam süren yönetici sınıf var insanlık ikiye bölünmüş durumda. İki farklı dünya iki insanın aşkıyla ulaştırılmaya çalışılmaktadır. Çıktığı dönemde Naziler tarafından çok beğenilmiş ve takdir edilmiş bir film
Zamanının çok ötesinde bı filmdi Biraz distopiklige ilgisi olan herkesin seveceği bı film tavsiye ederimm🫠
Film zamanın ötesinde kurgulanıp çekilmiş gibi. Görsel efektleri yapılan çizimler filmin o yıllarda çekilmesi itibariyle başyapıt niteliğinde. Filmin ilk gösterim kurgusu kaybolmuş bazı görüntüler eksik olduğu için restore edildi konuyu anlamamız için başlık kartları eklendi. Film süre olarak çok uzun , oyunculuklar çok abarttılı , hikayede bazı kopukluklar var ama bunlar filme gölge düşürmemiş çünkü o zamanki algıya göre yorumlamak gerek. Eski yapıtları ve bilim kurgu seviyorsanız tavsiye edilir.
Bilimkurgu sinemasının öncülerinden Metropolis, görsel diliyle olduğu kadar insana ve topluma dair mesajlarıyla da zamansız bir başyapıt. Endüstrileşmiş bir şehirde geçen hikâye, sınıflar arasındaki uçurumu ve insan olmanın özünü sorguluyor. Filmin sonunda dile gelen söz her şeyi özetliyor: > “Der Mittler zwischen Hirn und Händen muß das Herz sein.” Türkçesi: “Beyin ile eller arasındaki aracı, kalp olmalıdır.” Yani, akıl ve emek arasındaki dengeyi kuracak olan şey, her zaman insan kalbidir. 10/10
Makineleşmiş bir şehirde, baskı altındaki işçi sınıfı isyan eder ve kendi emekleriyle ayakta tuttukları düzeni kaosa sürükler. Bu distopik şehir, hiyerarşik bir piramit gibi tasarlanmıştır. Devasa kentin en derin katmanlarında, şehrin ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlayan makineler ve onları çalıştıran işçi sınıfı bulunur. Bir üst katta işçilerin aileleriyle birlikte yaşadığı bölüm yer alırken, orta tabakada görkemli Metropolis’te soylular ve iş adamları eğlenceli hayatlarını yaşamaktadır. En üstteki büyük kulede ise şehrin yöneticisi yer alır. Şehir, bir vücut gibi bütündür: çalışanlar “elleri”, yöneticiler “aklı”, makineler ise kalp ve sinir sistemini oluşturur. Ancak sistem çöker ve geriye sadece “akıl” ile “eller” kalır. Film şu sözlerle sonlanır: “Akıl ile elleri birleştiren bir kalp olmalıdır.” Metropolis, döneminin çok ötesini öngörerek görüntülü konuşma, robotlar ve yapay zekâ gibi bugün bize oldukça sıradan gelen kavramları çarpıcı bir şekilde işlemiştir. Filmde beni en çok etkileyen unsurlar ise atmosferi, sanat anlayışı, şehrin ihtişamı ve distopik yapısıydı.









