Skip to content
UzakMovie · 2002

Posts

Film sessizlikleri ve uzun planlarıyla sabır istiyor. Ancak bu anlatım biçimi hikâyenin etkisini artıran önemli bir unsur.

Temmuz sıcağında, aradan yaklaşık çeyrek asır geçtikten sonra Uzak'ı izlemek bana yalnızca çok iyi bir film değil, aynı zamanda güçlü bir İstanbul nostaljisi de yaşattı. Kar altındaki sokaklar, sisli vapurlar, henüz bugünkü dönüşümünü yaşamamış mahalleler... Nuri Bilge Ceylan, farkında olmadan 2000'lerin başındaki İstanbul'un da görsel hafızasını kayda geçirmiş. Film, adının hakkını vererek modern insanın giderek artan yalnızlığını, yabancılaşmasını ve iletişimsizliğini anlatıyor. Taşradan büyük umutlarla İstanbul'a gelen Yusuf ile, o umutları yıllar önce tüketmiş reklam fotoğrafçısı Mahmut'un yolları aynı evde kesişiyor. Biri geleceği arıyor, diğeri geçmişte kaybettiği ideallerinin gölgesinde yaşıyor. Aynı çatıyı paylaşmalarına rağmen aralarındaki mesafe hiç kapanmıyor. Kışın soğuğu yalnızca İstanbul'u değil, iki insanın birbirine ulaşma ihtimalini de donduruyor. Nuri Bilge Ceylan'ın filmlerini izlerken kendimi hep karakterlerin hayatlarının içinde görünmez bir göz gibi hissediyorum. Sanki bir film izlemiyor, o insanların evlerine, sokaklarına ve sessizliklerine misafir oluyorum. Büyük olaylar yaşanmıyor; hayat, bütün sıradanlığıyla akıp gidiyor. Belki de bu yüzden bu filmler bu kadar gerçek hissettiriyor. Filmin en unutulmaz sahnelerinden biri ise Mahmut'un, Yusuf yanındayken Andrei Tarkovski'nin Stalker filmini açması, Yusuf odasına geçer geçmez kanalı değiştirip erotik bir filme dönmesi. Tek bir diyalog bile kurmadan, insanın olmak istediği kişiyle gerçekte olduğu kişi arasındaki uçurumu anlatan, sinema tarihinin en dürüst anlarından biri. Film bittikten sonra öğrendiğim bazı bilgiler de filmi benim gözümde daha anlamlı hâle getirdi. Yusuf karakterini canlandıran Mehmet Emin Toprak, Nuri Bilge Ceylan'ın öz yeğeniydi ve profesyonel bir oyuncu değildi. Çekimlerden kısa süre sonra, henüz 28 yaşındayken geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. Film Cannes Film Festivali'nde büyük ilgi gördü ve Muzaffer Özdemir ile Mehmet Emin Toprak birlikte En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandılar. Emin Toprak, bu ödülü ölümünden sonra alan ender oyunculardan biri olarak sinema tarihine geçti. Bu bilgiyi öğrendikten sonra filmin son sahnesi insana çok daha hüzünlü geliyor. Bir diğer dikkat çekici ayrıntı ise filmin neredeyse tamamen Nuri Bilge Ceylan'ın kendi imkânlarıyla çekilmiş olması. Mahmut'un yaşadığı ev yönetmenin kendi evi, kullandığı otomobil kendi otomobiliydi. Küçük bir ekiple, büyük prodüksiyonlara ihtiyaç duymadan böylesine güçlü bir atmosfer kurabilmesi, filmin samimiyetini daha da artırıyor. Son sahnede Mahmut'un limanda tek başına oturup denize bakışı uzun süre akıldan çıkmıyor. Yusuf gitmiştir ama Mahmut'un hayatında aslında hiçbir şey değişmemiştir. Film, insanın bazen en büyük uzaklığının başka insanlara değil, kendi ideallerine, hayallerine ve en sonunda kendisine olduğunu hissettirerek sona eriyor. Uzak, yalnızlığı, yabancılaşmayı, iletişimsizliği ve zamanla insanın kendi hayallerinden uzaklaşmasını anlatan çok güçlü bir film. Bitirdiğinizde size büyük cevaplar vermiyor; yalnızca uzun süre zihninizde yaşamaya devam eden sessiz sorular bırakıyor.

Beyaz su vadisinin tek bir kare fotoğrafını daha iyi bir açıdan çekebilmek için reşko tepesine tırmandığımız günleri ne çabuk unuttun! İnsan kendisiyle yaşar, kendisiyle ölür. Sen ölümünü çok erkenden ilan ettin!

Film, sıradan birinin sıradan öyküsünü anlatıyor. Yanlış hatırlamıyorsam Nuri Bilge Ceylan'a bir röportajında, filmlerinde neden belirli bir konu anlatmadığı soruluyor; o da belirli bir konu anlatmak zorunda olmadığını söylüyordu. Tam da öyle bir film olmuş. Uzak, modern insanın kendi iç dünyasına ve çevresine duyduğu yabancılaşmayı karlı bir İstanbul fonunda en yalın haliyle işleyen bir başyapıt. Nuri Bilge Ceylan, diyaloglara sığınmadan sadece bakışlar, nesneler ve uzun sessizliklerle iki farklı karakterin ortak yalnızlığını anlatmayı başarıyor. Şehirli entelektüel kibri ile taşralı bir umudun aynı evde nasıl birbirine değmeden çarpıştığını izlemek hem sarsıcı hem de çok gerçek. Her karesi bir fotoğraf estetiğinde olan film, özellikle finalindeki o derin boşluk hissiyle Türk sinemasının en güçlü yalnızlık hikayelerinden biri olarak akıllarda kalıyor.

Bugünün imgesi kar olsun dedim ve kar ile ilgili aklıma gelen pek çok şeyi burada toparlamaya çalıştım. Biraz dağınık olabilir fakat geri dönüp okuduğumda ekleyeceklerim ya da hatırladıklarım olduğunda eminim zihnim berraklaşacaktır. Yani bu yazı daha çok benim için yazıldığından dağınıklığı üzerine de çok şey etmeye lüzum yok diye düşünüyorum. Kışın karla kaplı günleri, insan psikolojisinde bir metafor olarak sıkça beliriyor. Kar, yalnızca fiziksel bir doğa olayı değil, aynı zamanda arzu, zaman ve insan bilincinin etkileşimlerini somutlaştıran bir sembol. Nuri Bilge Ceylan’ın Uzak filminde Yusuf’un Mahmut’un evine gelişi, bu metaforu dramatik bir biçimde gösteriyor. Misafir, varlığıyla evde bir dinamik yaratır, ancak Mahmut’un içsel yalnızlığı ve sosyal izolasyonu nedeniyle bu varlık tam olarak algılanamaz veya kabul görmez. Kar, bu algısal bulanıklığın ve erişilemezliğin dışavurumudur. Psikolojik olarak bakıldığında, Mahmut’un durumu sosyal kaygı ve içsel güvenlik alanının ihlali ile açıklanabilir; misafirin gelişi, Mahmut’un içsel dünyasında bir huzursuzluk ve stres uyandırır. Filmdeki huzursuzluk ve iftira sahnesi, Mahmut’un kendi benliğiyle dış dünya arasındaki çatışmayı görünür kılar. Kar ve beyaz körlük metaforu, burada arzuların erişilemezliği ve zamanın gecikmesi ile birleşir. Beyaz körlük, hem çevresel hem de bilişsel bir fenomen olarak, insanın gerçekliği tam olarak algılayamamasını ifade eder. Mahmut’un arzuları, sosyal etkileşimleri ve duygusal ihtiyaçları, beyazın yarattığı bulanıklık altında donuklaşır; geri dönüş arzusu vardır, fakat hem fiziksel hem psikolojik engeller nedeniyle gerçekleşemez. Beyaz körlük, psikoloji literatüründe perseptüel bulanıklık ve bilişsel sınırlılık ile paralellik gösterir. Karın yoğunluğu, algısal filtreleri zorlar; birey, çevresindeki dünyayı net olarak göremez, arzularının yönünü kaybeder ve kendi içsel yalnızlığıyla yüzleşir. Mahmut’un yalnızlığı, hem eksik doyum hem de sosyal izolasyonun bir sonucudur ve kar bu izolasyonu somut bir mekân ve fenomen hâline getirir. Bu metafor evrensel bir çerçevede James Joyce’un Ölüler öyküsünde de kendini gösterir. Dublin’i kaplayan kar, hem fiziksel hem de duygusal mesafe yaratır; karakterler, arzularına ulaşamaz ve geçmişle hesaplaşmak zorunda kalır. Gabriel’in yaşadığı algısal bulanıklık ve arzuların donukluğu, beyaz körlük metaforunun edebiyatla kesişimidir. İnsan, arzularının gerçekleşmesini beklerken, hem zaman hem de kendi psikolojik bariyerleri tarafından sınırlandırılır. Türk edebiyatında da benzer motifler görülür. Cenap Şahabettin’in Kar şiirinde arzuların yanlış zamanlarda ortaya çıkması, beklentilerin karşılanmaması ve fırsatların sürekli ertelenmesi kar ve zaman metaforu ile dile getirilir. Tanpınar’ın Huzur’unda kar, zamanın gecikmesini ve ulaşılamayan mutluluğu simgelerken, Tezer Özlü metinlerinde kar ve içsel beyazlık, arzuların donmuş hâli olarak eksik kalan hayatların sessizliğine dönüşür. Kar, hem zaman hem de psikolojik mesafe yaratır; insan, arzularını gerçekleştiremeden kendi bilinçdışına gömülür. Kar ve beyaz körlük metaforları, psikolojik olarak arzu-bastırma, bilişsel sınırlılık, zamanın gecikmesi ve sosyal izolasyon temalarını bir araya getirir. İnsan, arzularına ulaşma potansiyelini taşırken, kar ve beyazlık nedeniyle sürekli bir eksiklik ve hüzün deneyimler. Mahmut’un yalnızlığı, Gabriel’in Dublin’deki yüzleşmesi ve Cenap Şahabettin’in dizelerindeki gecikmiş arzular, bu fenomenin farklı bağlamlardaki tezahürleridir. Sonuç olarak, kar ve beyaz körlük, insan psikolojisinin en temel dinamiklerini görünür kılan evrensel metaforlardır. Arzuların donması, geri dönüş potansiyelinin engellenmesi ve yalnızlığın içselleşmesi, karın sessiz beyazlığı altında somutlaşır. Kar, yalnızca bir doğa olayı değil; insanın iç dünyasının, zamanla çatışmasının ve arzularının evrensel yansımasıdır. Dipnot: Kar'ı matematiksel bir harika olarak gören Orhan Pamuk var ki ona başka bir bağlamda yeniden değiniriz diye düşünüyorum. Kendime not: sel sal eki kullanmak irite ediyor bir dahaki sefere yapma. Dipnot 2: Bu metni okurken aklınıza Cenap gelmese dâhi Ahmet Muhip Dıranas'ın şu dizeleri: "Kardır yağan üstümüze geceden, Yağmurlu, karanllık bir düşünceden, Ormanın uğultusuyla birlikte Ve dörtnala, dümdüz bir mavilikte Kar yağıyor üstümüze inceden" geliyorsa iyi bir okursunuzdur -bana göre-

Her zamanki gibi filmden bir iki alıntı yapayım öncelikle. 'İnsanlar kendileriyle yaşar, kendileriyle ölür. Sen ölümünü çok erken ilan ettin.' 'Sen gitmiyorsun diye hayat devam etmiyor anlamına gelmiyor.' Sinemaya atılıp Tarkovski gibi filmler çekmeyi hayal ederken yalnızca çinileri çeken bir fotoğrafçıya dönüşen adamın savruk hikayesi. Bu fotoğrafçı, yaşadığı hayat ve idealleri arasındaki uçurumun gittikçe derinleştiği yalnız bir adam. Bir diğer yandan küçük dünyasını bırakıp büyük hayallerle şehre yerleşen başka bir adam. Hiçbir şeyin hayallerindeki gibi olmadığını anlayıp her geçen gün daha da bunalıma sürükleniyor. Geri dönse dönemez, kalsa hiçbir şeyin anlamı yok. Her iki adamın da ortak noktası yalnız ve hayallerine erişememiş olarak bir günden diğerine geçmeleri. Son olarak 'Hiçbir vasfınız olmadan kırsaldan kente geliyorsunuz sonra da çaba harcamadan dayı, amca torpiliyle bir yerlere gelmeye çalışıyorsunuz.' göndermesi çok iyiydi. Nuri Bilge Ceylan filmleri beni sıkar normalde ama bu fena değildi izlenebilir. Tabi ben yine x1,5'da izledim :)

Modern insanın yanlızlığını taşra kent ikilemini başarılı bir şekilde ele alıyor insanda izler bıraka bilecek çok fazla sahne var filmin üzücü bir gerçeği ise yusufun (mehmet emin toprak) gerçek hayatta film çıktıktan kısa süre sonra kaza sebebi ile hayatını kaybetmesi cannes ödüllerinde en iyi erkek oyuncu ödülü alması ve bunu görememesi .

🔥 bunu da söylemeden geçmeyeceğim. Şu soğuk hava filmleri içimi ayrı bir ısıtıyor. Herkesin eline emeğine yüreğine sağlık 🙏🏼 🤷🏻 Ve üçlemenin son filmi Uzak filmini de izlemiş bulunmaktayım. Diğerlerine nazaran daha oturaklı daha iyiydi ama baktığımız zaman 3 film de belgesel tarzında olmuş. Bilemiyorum bana çok hitap etmedi, diğer filmleri daha güzel. Ahlat Ağacı, Bir Zamanlar Anadolu'da, Kuru Otlar Üstüne, İklimler vs vs 🫶🏼 Filmin beğendiğim kısımları Mahmut ile Yusuf arasında geçen diyaloglar. Çok doğru çok net yani. Tekrardan herkesin eline, emeğine ve yüreğine sağlık 🙏🏼

Yalnızlığın, beklentilerin, beklemenin, hayat içinde umut kırıntısı aramanın ve nihayetinde bir şeyleri kabullenmenin filmi.. İstanbulun kalabalığında sıkışmış, kendisini bu büyük şehre ait hissetmeyen kasabalının ve bu şehirde çürüyen şehirlinin hikâyesi.. Şehir hayatının yalnızlığına dair izler, hayatın gerçekliğine, doğallığına vurgular.. İnsanoğlu hayal kurarken gerçekliği ne kadar da unutuyor, en acısı da gerçeklik eninde sonunda insanın suratına tokat gibi iniyor.. Sonbaharın başlarında kışın sertliğini, soğukluğunu yaşadım sanki :) teşekkürler NBC

Everyone has a shelf. What's on yours?

Continue with Email