Raf Yorumu: H. ⊃∪∩⪽ (@muzikhal)

İzlediğimiz veya okuduğumuz pek çok bilimkurgu ve uzay temalı eserde, insanların ve uzaylıların birbirleriyle temaslarında bir şekilde iletişim kurduğuna ve anlaştığına şahit oluruz. Bu durum, biraz da insanoğlunun yüksek kibri ve tüm evrenin kendisi için yaratıldığına olan inancıyla ilgili sanırım.…devamıİzlediğimiz veya okuduğumuz pek çok bilimkurgu ve uzay temalı eserde, insanların ve uzaylıların birbirleriyle temaslarında bir şekilde iletişim kurduğuna ve anlaştığına şahit oluruz. Bu durum, biraz da insanoğlunun yüksek kibri ve tüm evrenin kendisi için yaratıldığına olan inancıyla ilgili sanırım. Fakat ya böyle bir iletişim ve anlaşma hiç olmasaydı? Ya insanoğlu, kendisinden çok daha ileri seviyede olan ve hiçbir şekilde iletişim kurmayan bir yaşam formuyla karşılaşsaydı; ne yaparsa yapsın onu anlayamasaydı ve üzerinde hâkimiyet kuramasaydı, ne olurdu? İşte Stanisław Lem, bu soruların cevabını felsefi, psikolojik ve sosyolojik sorgulamalarla derinleştirerek vermek istemiş ve ortaya, klasik bilimkurgu eserlerinin aksine, alegorik bir roman çıkarmış. Lem, bu eserinde insanoğlunun evrende yabancı yaşam formlarıyla kurabileceği temasın olanaklarını değil; daha çok bu temasın imkânsızlıklarını, sınırlarını ve yıkıcı etkilerini anlatmış. Psikolog Kris Kelvin, Solaris adlı uzak bir gezegende kurulmuş olan araştırma istasyonuna gönderilir. Bu gezegenin yüzeyi, bilinçli bir okyanusla kaplıdır. Bu canlı okyanus, bilim insanlarının anlamlandıramadığı bir bilinç biçimidir ve zamanla istasyondaki araştırmacıların zihinlerinden, derin suçluluk ya da bastırılmış arzulara dayanan “ziyaretçiler” yaratmaktadır. Solaris okyanusu ne dil bilir, ne teknolojiden anlar, ne de insan gibi düşünür. İnsanlığın bütün bilimsel yöntemleri, bu yabancı zeka karşısında yetersiz kalır. Lem burada, klasik bilimkurgu anlatılarının aksine, uzaylıyı “anlamaya” değil, onunla yüzleşmenin getirdiği çaresizliği göstermeye odaklanmıştır. Yoğun şekilde kullanılan bilimsel terimler, felsefi ve psikolojik sorgulamaların ağır bastığı monologlar ve betimlemeler, zaman zaman okumayı zorlaştıran unsurlar hâline geliyor. Macera dolu bir bilimkurgu romanı bekleyenleri bu anlamda ters köşe yapıyor kitap. Sonuç olarak Solaris, bir “temas” hikâyesinden ziyade bir “yansıma” öyküsü. Evrenin derinliklerinde bilinmeyen, tanımlanamayan, anlaşılamayan bir bilinçle karşılaşmak; insanın kendi bilincine bir ayna tutmasına sebep oluyor sanki.