Raf Yorumu: Tahir Altekin (@tahir.altekin)

Bu hikâyenin kalbinde, en çok da Berivan vardır. Sessizliğiyle, o buz gibi coğrafyada sessizliğin aslında en büyük haykırış olduğunu sunar bize Berivan. Erkek egemen aşiret düzeninde kadının yalnızca bir çocuk doğurucu ve kocasının cinsel ihtiyacını karşılayacak bir mahlûkata indirgendiği bu…devamıBu hikâyenin kalbinde, en çok da Berivan vardır. Sessizliğiyle, o buz gibi coğrafyada sessizliğin aslında en büyük haykırış olduğunu sunar bize Berivan. Erkek egemen aşiret düzeninde kadının yalnızca bir çocuk doğurucu ve kocasının cinsel ihtiyacını karşılayacak bir mahlûkata indirgendiği bu taşra gerçeğinde, Berivan biricik kurbandır. Gericiliğin doruğa çıktığı aşiretçilik mefhumu, sarp coğrafyalarda kadına daha ağır işkenceler yaşatır. Kaybettiği çocuklarının acısını bağırarak bile yaşayamayan, kocasına yaslanacak omuzu olsa bile aşiretin feodal beyi Hamo’nun otoritesi karşısında susturulan bir kadındır o. Yılmaz Güney’in kamerası, aile içi travmayı, hem Berivan’ın kayıplarında hem de kocası Şivan’ın çaresiz öfkesinde yakalar. Şivan her ne kadar bu düzenden rahatsız olsa da, aşiretin koca gövdeli hırçın beyi Hamo’ya diş geçiremez. Erkek, güya koruyucu iken aynı zamanda feodal zincirin kırılmaz halkasına dönüşür. İki aşiretin kan davasında barışın sağlanabilmesi için genç kızların ‘barış hediyesi’ olarak verilmesi, tarih boyunca eril zihniyetin kadını bir koz olarak kullanışının en yalın resmidir. Husumeti gidermek için bir kurban gerekir elbet; ehh tarih boyunca eril aklın, kadından daha iyi bir pazarlık kozu olmamıştır zaten. Böylece kan dökülmesin diye, yeni hayatlar kanıksanmış esaretlere mahkûm edilir. Halilanlar ve Veysikanlar'ın aşiretçi otoritesi bir yere kadar geçerli olacaktı, filmin esas konusu da budur. Toplumsal tabakaların küçük birer muktedir sistem kopyası olduğunu, köydeki tahakkümü eline alan Hamo ile modernizasyonu kontrol eden Burjuva kesiminin aynı zihniyette olduğunu da bir kez daha pekiştirmiş oluyoruz. Ölümün dahi anlamını kaybettiği, taşra ve şehir sisteminin arasına yüzlerce mesele sığdırılır. Toplumsal sınıfların hem içsel hem de dışsal faktörler aracılığıyla sömürülmesi, makineleşme ve emeğin yok edilmesi, özgür düşüncenin şiddetle susturulması, kadının konumu, otoriterliğin eril hali, hayallerin cinsel engellere takılması ve aklınıza gelebilecek başka birçok şey. Kesinlikle 9/10 hak ediyor bence👏👏 Yılmaz Güney'e, Zeki Ökten'e, Tarık Akan'a, Tuncel Kurtiz'e, Melike Demirağ'a, Yaman Okay'a, Erol Demiröz'e, Levent İnanır'a ve elbette hem Kürt coğrafyasının hem de Anadolu'nun miskin müziğiyle bizi mest eden Zülfü Livaneli'ye bu eşsiz filmi yarattıkları için teşekkür etmeyi bir borç biliriz.