Raf Yorumu: Tahir Altekin (@tahir.altekin)

Birinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ortaya çıkan, nörolojik bir rahatsızlığın yarattığı insanlık dramı… Sanki sönük yanardağlar patlıyor gibi, umut ve hayal kırıklığı birbirini izliyor. Film, bu gizemli psikodramatik hastalığı anlatıyor: Post-Ensefalit Parkinsonizm. Hastalığın bilimsel ve toplumsal yönleri arasında ince bir…devamıBirinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ortaya çıkan, nörolojik bir rahatsızlığın yarattığı insanlık dramı… Sanki sönük yanardağlar patlıyor gibi, umut ve hayal kırıklığı birbirini izliyor. Film, bu gizemli psikodramatik hastalığı anlatıyor: Post-Ensefalit Parkinsonizm. Hastalığın bilimsel ve toplumsal yönleri arasında ince bir çizgi var: Biçimler mi yoksa koşullar mı bir rahatsızlığı bilimden uzak bir bilimselliğe sürükler? Filmde bunun cevabını bulmak kolay değil; çünkü hem muktedirler hem de sıradan insanlar aynı belirsizlik içinde pişiyor. Post-Ensefalit Parkinsonizm, adından da anlaşılacağı gibi, ensefalit lethargica adı verilen bir beyin enfeksiyonunun ardından gelişen bir durumdur. Ensefalit lethargica, 1916-1927 yıllarında dünya çapında görülen salgın bir hastalıktır ve beynin hareketle ilgili bölgelerini etkiler. Bu hastalıkta uzun süreli uyku halleri, kaslarda sertlik, hareketlerin yavaşlaması ve bazen psikolojik değişiklikler gözlenir. Enfeksiyon geçtikten sonra bazı hastalarda parkinson benzeri belirtiler ortaya çıkar: titreme, hareketlerde yavaşlama, yüz ifadelerinde azalma ve kas sertliği. Filmde bu tablo, sadece tıbbi bir durum olarak değil, aynı zamanda insan ruhunun ve toplumun trajedisiyle iç içe anlatılıyor. Bilinmesi Gerekenler Filmde L-DOPA adlı dopamin arttırıcı ilacın hastalar üzerinde denenmesi ve akabinde gerçekleşen durumun sadece sinematik olmadığı, esasında bir psikiyatrik çatışmanın örneği olduğu unutulmamalıdır. Yeni bir bilimin çetrefil tarihinden bir örneği incelemeniz size hem sanatsal hem de bilimsel bir bakış açısı kazandıracaktır. Spoyler vermemek için herhangi bir analize girişmedim. Film, Oliver Sacks'ın Awakenings(Uyanışlar) isimli aynı kitabından uyarlanmıştır. Kitabın ismi ise Henrik Ibsen'in Biz Ölüler Uyandığımızda adlı kitabından esinlenmiştir. Filmin başrollerinde Robin Williams ve Robert de Niro yer almaktadır. Terimler Açıklaması: Nevrotik: Psikolojik anlamda kaygı, takıntı ve duygusal dengesizlikle karakterize bir ruhsal durum. Psikodramatik: Hem psikolojik hem dramatik unsurları birleştiren anlatım veya durum. Post-Ensefalit Parkinsonizm: Ensefalit lethargica geçiren kişilerde sonradan gelişen parkinson benzeri motor ve davranışsal bozukluklar. Ensefalit Lethargica: Beyni etkileyen ve özellikle uyku, hareket ve ruh hâlinde değişikliklere yol açan bir salgın hastalık. Muktedir: Güç sahibi, otorite konumundaki kişiler.