Raf Yorumu: cemtonguc (@cemtonguc)

Kahneman bir psikoloji profesörü. Eğitimi boyunca genellikle iktisadi psikoloji ve matematiksel psikoloji alanlarına ilgi duymuş ve bu alanlarda eser vermiş. Ve bu adam 2002 yılında Nobel ödülü aldı. Ekonomi alanında. Bir psikoloji profesörünün neden ekonomi alanında Nobel ödülü aldığını, 2011'de…devamıKahneman bir psikoloji profesörü. Eğitimi boyunca genellikle iktisadi psikoloji ve matematiksel psikoloji alanlarına ilgi duymuş ve bu alanlarda eser vermiş. Ve bu adam 2002 yılında Nobel ödülü aldı. Ekonomi alanında. Bir psikoloji profesörünün neden ekonomi alanında Nobel ödülü aldığını, 2011'de yazdığı bu kitapta anlatıyor bize Kahneman. Yanlış anlaşılmasın bu bir otobiyografi kitabı değil, ama yazılanlar insan denen canlıyı manipüle etmenin ne kadar müsait olduğunu kanıtlar vaziyette. "Çıpalama", "Çerçeveleme", "Kâr-zarar kumarı" gibi çok ilgi çekici konulara değiniyor yazar. Kitabın benim için tek eksisi, yazarın çok ciddi olması. Daha önce yine iktisadi psikoloji profesörü olan Ariely'nin kitabını okumuştum ve burada değerlendirmiştim. O kitaba nazaran bu kitap her ne kadar konuları ilginç olsa da çok daha sıkıcı maalesef. Kitabın içeriğine gelecek olursak, Kahneman bize ilk önce 2 kavramı öğretiyor : 1. Sistem ve 2. Sistem. 1. Sistem hızlı düşünmeyi temsil ediyor. Peki nedir bu "hızlı düşünme?" İç güdüsel düşünme, akla ilk gelen cevap birer hızlı düşünme örneğidir. 2. Sistem ise tahmin edebildiğiniz üzere yavaş düşünme. Yani beyni aktif olarak kullandığınız düşünme. Kahneman bu iki sistemi tanıtıp bütün kitap boyunca bu iki sistemden ara ara bahsediyor, hatta neredeyse bütün kitabı bu iki sistem üzerine kurmuş dedirtiyor okura. Ve en az bu sistemler kadar bahsettiği o kısaltma var : GNHO. (Görünen Neyse Hepsi O'dur). Bunu açıklamaya çok gerek yok zira açılımı her şeyi anlatıyor. Şimdi size kitabın ilginç yerlerinden bahsedeyim ; Çıpalama. Gandhi kaç yaşında ölmüştür? 102?,105?,110?... İnternete bakmayın doğru cevap 78. Ama muhtemelen size verdiğim ÇIPA sayılardan etkilenip tahmininizi 95-105 arasında yaptınız (eğer daha önce bilmiyorduysanız) İşte buna çıpalama taktiği deniyor ve iktisatta çok işe yarıyor. Şimdi burada detayına girmeyeceğim ama özellikle ticarette bu taktiğin ne kadar yaygın olduğunu ve bizi bu şekilde ne kadar kandırdıklarını unutmayın. Bir diğer ilgi çekici olay ise kayıp ve kazançla alakalı. Kahneman'a göre insanın kaybetmekten duyduğu üzüntü, kazanmaktan aldığı zevkten daha yoğunmuş. Yani kaybetmek, kazanmaktan daha etkili. (Maddiyattan bahsediyorum tabi ki) Bunla ilgili deneyler ve daha detaylı açıklamalar kitapta mevcut. Sonuç olarak: Kitap içerik olarak çok ama çok zengin lakin dili çok ağır ve yer yer sıkıcı. Eğer iktisadi psikoloji okumaya yeni başladıysanız Dan Ariely'yi öneririm. Türe hakimseniz zaten bu kitabı çoktan okuyup ezberlemişsinizdir diye düşünüyorum. Çünkü tür için mihenk taşı bir kitap.