Raf Yorumu: Teoman Ama, Ötükende ki... (@metmelowww)

Falih Rıfkı Atay’ın yıllar önce okuduğum, 1908 öncesini, Kurtuluş Savaşı’nı ve sonrasını, Cumhuriyet döneminin siyasi koşullarını tasvir ettiği kitabı kanımca bazı yerleri abartılı olsa da müthiş bir tarihsel fotoğraf sunar. 1908 öncesinde Bu millet adam olmaz, bu devlet kurtulmaz. yakınmalarının…devamıFalih Rıfkı Atay’ın yıllar önce okuduğum, 1908 öncesini, Kurtuluş Savaşı’nı ve sonrasını, Cumhuriyet döneminin siyasi koşullarını tasvir ettiği kitabı kanımca bazı yerleri abartılı olsa da müthiş bir tarihsel fotoğraf sunar. 1908 öncesinde Bu millet adam olmaz, bu devlet kurtulmaz. yakınmalarının olduğunu söyler. Orta sınıf yarı umutsuzluk içinde der. Ardından 1908 Devrimi gerçekleşir, sonra da 1923 gelir. Velhasıl, en karanlık zamanlarda bile bir çıkış vardır o çıkışı da beraber bulacağız. Falih Rıfkı için Cemal Paşa’nın “has adamı” demek ne kadar yerindedir, bilemeyiz ancak İttihat ve Terakki döneminde Cemal Paşa’nın özel kalem müdürüdür. Cemal Paşa, o dönemde İttihat ve Terakki troykası içinde Mustafa Kemal’in de kendisine en yakın bulduğu figürdür. Çankaya’da geçen “İstanbul’a Lenin heykeli diksek yeridir” şeklindeki cümle de buradan kaynaklanır. İngilizler, Fransızlar ve Ruslar arasında yapılan gizli bir anlaşmayla Trakya–İstanbul bölgesi, Eskişehir’e kadar Rusların işgal edeceği bölgelerden biridir. Falih Rıfkı da bu cümleyi kurarken, “Eğer Bolşevik Devrimi olmasaydı ve İstanbul’u Çarlık Rusyası orduları işgal etseydi, onlar İngilizler gibi kolay kolay çekilmezlerdi” der. İngilizlerin bile işgal sonrasında ve mütareke döneminde İstanbul’u “Türklerden temizlemeyi” ciddi ciddi tartıştıkları hatırlanırsa, 1917 Bolşevik Devrimi olmasaydı Rusların işgal ettikleri İstanbul’da yaşanacakları kimse tahmin etmek istemez doğrusu. :) Falih Rıfkı Atay’ın Kemalizmin ideologlarından biri olduğu iddiası ise hadi yanlıştır demeyelim ama çok doğru değildir. Daha çok Tanin Hüseyin Cahit ekolü parti gazeteciliğinden ve kısmen Yeni Türk alfabesi alanındaki katkılarından söz edilebilir. Asıl önemi ise yakın tarih konusundaki birinci elden tanıklıklarından ve Çankaya gibi, yakın tarihle ilgilenen hemen herkesin okuması gereken anı deneme tarzı eserlerinden kaynaklanır. Yapıtlarında, kendi dâhil herkese eleştirel bakabilmeyi başarmış bir yazardır. Belki doğrudan eleştirmez; ancak ele aldığı konunun bütün boyutlarını anlatarak farklı bakış açılarına olanak tanır. Hâlbuki Türkiye’de genel tavır, hoşa gitmeyecek hatta gitmeyebilecek olayları görmezden gelmek biçimindedir.