İçeriğe geç
MecburiyetKitap · 2017

Tüm Gönderiler

Avusturyalı yazar Stefan Zweig tarafından 1920 yılında yayımlanan psikolojik kısa öykü eseri. Birinci Dünya Savaşı sırasında askere alınmamak için eşi Paula ile birlikte İsviçre’ye kaçan Ferdinand, uzun zamandır endişeyle beklediği celp kâğıdını nihayet teslim alır. Zarfın eline ulaştığı andan itibaren insan iradesi, bireysel özgürlük, gitmesini istemeyen eşine karşı sorumluluğu ile vatanına (Almanya) duyduğu bağlılık, devlet otoritesi karşısında bireyin çaresizliği ve askerlik görevine ilişkin hissettiği “mecburiyet” duygusu arasında sıkışıp kalan Ferdinand, derin bir ruhsal bunalıma sürüklenir. Vereceği karar ise yalnızca geleceğini değil, geçmişini ve yaşamını da yeniden sorgulamasına neden olacaktır. Yazarımız Stefan Zweig, Birinci Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında memleketi Avusturya’nın (o dönemki adıyla Avusturya-Macaristan İmparatorluğu) savaşa katılımını desteklemiş olsa da, savaşın yol açtığı yıkıma ve insani felaketlere tanıklık ettikten sonra düşüncelerinde önemli bir değişim yaşamıştır. Tıpkı Ferdinand gibi İsviçre’ye taşınan Zweig, bu eserinde bireyin vicdanı ile devletin talepleri arasında sıkışıp kalışını son derece etkileyici ve insani bir dille ele almaktadır. Bu açıdan bakıldığında, Zweig'ın Ferdinand üzerinden kendi hikayesini aktardığı pekala iddia edilebilir. Mecburiyet, yalnızca savaş döneminde geçen bir hikâye değil; aynı zamanda özgür irade, ahlaki sorumluluk ve bireyin otorite karşısındaki konumuna dair evrensel sorular soran güçlü bir psikolojik anlatıdır.

Stefan Zweig'ın hayatına hakim biriyseniz bu kitabı çok seveceksiniz. Kendisi hem 1. Dünya savaşını yaşamış hem de Nazi baskısı altında kalmış biri olarak o dönemlerde neler hissettiklerini bu kitaba bir hayli yansıtmış. Okurken hayatı tekrardan gözlerinizin önünde canlanıyor. Kitap, ressam olan Ferdinand ve eşi Paula'nın Avusturya'dan kaçıp İsviçre'ye yerleşmelerini konu ediniyor. Sonradan gelen bir mektupla Ferdinand kendi ülkesi için savaşa çağrılıyor ama asıl hikaye Ferdinand'ın kendi iç savaşı ve bir yandan da karısının baskısıyla başlıyor. Kendimle en çok ikilemde kaldığım konu burda yer edinmiş: Devlet ve millet (asker) ilişkisi. Bir yandan devletin sadece aç bir vampir olduğunu düşündürürken bir yandan da vatan için savaşmayı bir gereklilik olarak düşündürüyor. Ayrıca askerleri bir çeşit üniformalı katil olarak atfetmesi kabul edilmek istenmeyen gerçeklere olan bir haykırış gibiydi.

... biz birbirimizi yanıltmayalım. Artık zamanı geldi! İnsan kendini aşamaz. Ben, buna karşı koymayı denedim. Olmadı..

50 sayfalık bir kitap hızlı bitti (bı zahmet) beğendim kitabı. Okuyun bence konusu falan güzel, adının hakkını veren bir kitap. Adam savastan kaçıyor başka bir ülkeye gidiyor eşiyle beraber, sonra kendi memleketinde savaş olduğu için çağrılıyor. Adam kendini mecbur hissediyor ve işte duygu çatışmaları yaşıyor. Karısı çok haklı konuşuyor, zorunda değilsin diyor. Adam, karısını haklı bulsa da kendini kötü hissetmeden edemiyor ve karar veriyor. Okuyunca anlıyorsunuz ki bazı şeylerin değişmediğini ve bu askerlik olayına farklı bir bakış açısıyla bakmanızı sağlıyor. Gayet güzel. Spoiler çok fazla vermemeye çalıştım. 50 sayfa az olsa bile sanki 100-200 sayfalık kitap okumuşsunuz gibi hissettiren bir kitap. Yani akıcı, o anlamda demedim, verdiği bilgiler ve yazılan şeylerden dolayı dolu dolu hissettiriyor. Tavsiye ederim.

*Neden onların gücü var? Çünkü bu gücü onlara siz veriyorsunuz. Ve sizler korkak olduğunuz müddetçe onların gücü hep olacaktır. Tüm bunlar, yani insanlığın bugün korkunç dediği şey, yeryüzündeki on insanın iradesinden ibaret ve on insan bunu yeniden yıkıp yok edebilir. Bir insan, yaşayan tek bir insan onlara karşı durarak bu gücü yerle bir edebilir. Fakat sizler boyun eğdiğiniz, belki paçamı kurtarabilirim dediğiniz müddetçe, onları can evinden vurmak yerine, onlara itaat ettiğiniz müddetçe, sizler sadece bir kölesiniz ve bunu da hak ediyorsunuz demektir.

Ne izledin, ne okudun? Herkese anlat.

E-posta ile Devam Et