(@) - Raf

Spoiler içeriyor Caché bir gizem filmi gibi başlar ama gizemi çözmekle ilgilenmez. Çünkü burada mesele “kim yaptı?” değildir. Mesele, kimin rahatça yaşamaya devam edebildiğidir. Georges’un suçu aktif bir kötülük değil. O, sistemin ona verdiği konforu sorgulamamış biridir. Çocukken söylediği bir yalan, bir…devamı

arsenic 5 months ago

Joe Black

Martin Brest

50 Gönderi

Spoiler içeriyor Meet Joe Black, ölümü bir olay değil, bir misafir gibi ele alan bir film. Kapıyı çalmıyor, acele etmiyor. Geliyor, oturuyor ve bir süre kalıyor. Ve bu hâliyle bana ölümü değil, zamanı düşündürüyor. Daha doğrusu zamanın bizde nasıl aktığını sandığımızı… Ve…devamıMeet Joe Black, ölümü bir olay değil, bir misafir gibi ele alan bir film. Kapıyı çalmıyor, acele etmiyor. Geliyor, oturuyor ve bir süre kalıyor. Ve bu hâliyle bana ölümü değil, zamanı düşündürüyor. Daha doğrusu zamanın bizde nasıl aktığını sandığımızı… Ve aslında hiç kontrolümüzde olmadığını. Zamanın içindeyken neyi fark etmediğimizi, neyi “sonra”ya bıraktığımızı. Film ilk bakışta romantik, hatta yer yer fazlasıyla uzun ve ağır ilerleyen bir anlatı gibi duruyor. Ama o yavaşlık bilinçli. Çünkü bu film acele etmiyor. Ölüm bile acele etmiyor burada. Bekliyor. Gözlemliyor. Dinliyor. Ve garip bir şekilde öğreniyor. Joe Black bir karakter değil, bir boşluk gibi. İnsan olmayı bilmeyen bir varlığın, insan olmanın ne demek olduğunu anlamaya çalışması. Ama bunu büyük laflarla yapmıyor. Küçük anlarla yapıyor. Bir bakışla. Bir duraksamayla. Bir cümlenin yarım kalışıyla. Susan’a bakışı bir aşktan çok, merak gibi. Anlama isteği gibi. İnsanların birbirine bakarken ne gördüğünü, neyi seçtiğini çözmeye çalışan bir bakış. Susan’ı sevdikçe değil, Susan’ı izledikçe insanlaşan bir varlık Joe. Ama bu bağ baştan eksik. Çünkü Joe’nun bildiği şeyler var, Susan’ın bilmediği. Ve bu eşitsizlik, ilişkinin üstünde hep görünmez bir ağırlık gibi duruyor. Joe, Susan’ı bırakarak insanlaşıyor. Ama insan olmayı seçtiği anda, insan olarak kalamıyor. Çünkü kalırsa, ölüm olarak kendi varlığını inkâr etmiş olacak. Öğrendiği her şeyin bedeli tam da bu: Kalabilecek kadar hissetmek ama kalamayacak kadar “ölüm” olmak. William Parrish’in hikâyesi ise beni başka bir yerden yakalıyor. Çünkü onun yolculuğu bir yüzleşmeden çok, bir bırakış. Ölümle pazarlık yapan bir adam değil; hayatının artık tamamlandığını kabul eden biri. Ne kadar sevildiğini, neyi ertelediğini, neyi fazla ciddiye aldığını fark ediyor. Ve belki de en zorunu yapıyor: Anladığı hâlde tutunmamayı seçiyor. Çünkü insan bazı şeyleri çok iyi anlayabilir ama yine de gitmesi gerekebilir. Filmde en sevdiğim şey şu: Kimse ölümü alt etmeye çalışmıyor. Kimse ona meydan okumuyor. Sadece onunla konuşuyorlar. Finale doğru gelen o sessiz kabulleniş beni asıl vuran yer. Büyük dramatik patlamalar yok. Sadece yürüyen insanlar var. Ve bırakılanlar. Ve o soru, film bittikten sonra bile insanın peşini bırakmıyor: Hayatı gerçekten yaşamak için ölümü tanımaya gerek var mıydı? Joe Black bana şunu düşündürüyor: Belki de ürkütücü olan ölümün gelmesi değil; geldiğinde her şeyin hâlâ bu kadar güzel olabilmesidir. Film bittiğinde içimde kalan his bir romantik tatmin değil. Daha çok yumuşak bir hüzün. Biraz geç kalmışlık. Biraz da “ben olsam neyi farklı yapardım?” sorusu. Meet Joe Black kusursuz bir film değil. Hatta yer yer fazlalıkları var. Ama tam da bu yüzden insani. Çünkü hayat da öyle. Uzun, dağınık, bazen gereksiz gibi görünen anlarla dolu. Ama sonunda, geriye dönüp baktığında… Eksik olmasını istemediğin bir bütün. Bazıları hayatımıza kalmak için girmez. Bazıları sadece ne kadar canlı olduğumuzu hatırlatmak için gelir. Ve belki de en sert cümle en sonda saklı: Ölüm her şeyi alabilir. Ama yaşanmamış bir hayat, zaten baştan kayıptır.

arsenic 5 months ago

Tufan

Byung-woo Kim

68 Gönderi

Spoiler içeriyor The Great Flood, ilk bakışta bir felaket filmi gibi davranıyor. Sel var, panik var, kaçış var. Ama bir süre sonra anlıyorsun ki film suyla değil, insanın tükenişiyle ilgileniyor. Sel burada bir neden değil; bir eşik. İnsanlığın artık biyolojik olarak devam…devamı

arsenic 5 months ago

Cennetin Krallığı

Ridley Scott

73 Gönderi

Spoiler içeriyor Bu filmde beni en çok etkileyen şey savaşlar ya da büyük konuşmalar değil; iki kral arasındaki sessiz gerilim. Baldwin ile Selahaddin’in ilişkisi, ekranda fazla yer kaplamaz ama filmin ahlaki ağırlığını neredeyse tek başına taşır. Çünkü burada çatışan şey iki din…devamıBu filmde beni en çok etkileyen şey savaşlar ya da büyük konuşmalar değil; iki kral arasındaki sessiz gerilim. Baldwin ile Selahaddin’in ilişkisi, ekranda fazla yer kaplamaz ama filmin ahlaki ağırlığını neredeyse tek başına taşır. Çünkü burada çatışan şey iki din değil, iki iktidar anlayışıdır. Baldwin hasta. Bedeni çürürken zihni hâlâ berrak. Maskesinin altındaki yüz, iktidarın ne kadar geçici olduğunu bilen birinin yüzü. Bu yüzden güce tapmaz. Kudüs’ü Tanrı’nın mülkü gibi değil, korunması gereken kırılgan bir denge gibi görür. Barışı bir zaferden aşağıda görmez. Belki de bu yüzden zayıf sanılır. Oysa Baldwin’in gücü, sınır çizebilmesindedir. Kendi inancına rağmen ölçüyü koruyabilmesinde. Selahaddin ise uzaktan, ama çok net çizilmiş bir figür. O da mutlak bir yıkım istemez. O da şehri bir ganimet gibi görmez. Ama onun dünyasında düzen, güçle ayakta durur. Selahaddin’in sakinliği, Baldwin’inkine benzemez. Baldwin ölçüden gelir; Selahaddin sonuçtan. İkisi de akıllıdır ama farklı şeylere sadıktırlar. Aralarındaki ilişki bu yüzden ilginçtir: Birbirlerini tanırlar ama birbirlerine benzemezler. Birbirlerine saygı duyarlar ama aynı yerde durmazlar. Film bu saygıyı büyük diyaloglarla değil, mesafeyle kurar. Karşı karşıya geldiklerinde değil, karşı karşıya gelmemeyi başardıklarında anlarız bunu. Baldwin’in barışı koruma çabası, aslında hem Selahaddin’i hem kendi tarafındaki fanatikleri dengelemeye çalışmaktır. Ve belki de en trajik olan şey budur: Baldwin, kendi tarafındakilerden daha çok Selahaddin’le anlaşabilir. Çünkü asıl tehdit karşı taraftaki kral değil, içerideki ölçüsüzlüktür. Baldwin öldüğünde sadece bir kral ölmez. Bir denge ölür. Ve bu denge kaybolduğu anda, Selahaddin’in savaşı kaçınılmaz hâle gelir. Film burada çok acı bir şey söyler: Bazen savaş, iki tarafın da istediği bir şey değildir. Ama onu engelleyen tek kişinin yokluğu, her şeyi başlatmaya yeter. Selahaddin’in Kudüs’e girdiğinde şehri yakıp yıkmaması, Baldwin’in hayaletine bir cevap gibidir. “Ben senin yerinde olsam…” sorusuna verilmiş geç bir yanıt. Ama yine de geçtir. Çünkü Baldwin artık yoktur. Onun kurduğu hassas çizgi de onunla birlikte gömülmüştür. Bu iki kralın ilişkisi bana şunu düşündürüyor: Tarih çoğu zaman fanatikleri yazar. Ama asıl kayıp, ölçüyü bilenlerin erken ölmesidir. Ve belki de Cennetin Krallığı, en çok bunu anlatır.

arsenic 5 months ago

Başkalarının Hayatı

Florian Henckel von Donnersmarck

52 Gönderi

Spoiler içeriyor Bu film insanı yavaş yavaş bir vicdan çatlağının içine bırakıyor. Film bağırmıyor, dramatize etmiyor, ajitasyona kaçmıyor. Wiesler başta sistemin kusursuz bir parçası. Onun dünyasında duygu bir zayıflık, empati ise tehlikeli bir sapma. Doğu Almanya’nın kurduğu düzen tam olarak bunu talep…devamı

arsenic 5 months ago

Truman Şov

Peter Weir

494 Gönderi

Spoiler içeriyor Bazı filmler ne anlattıklarıyla değil, sana neyi sorgulattıklarıyla yer eder; Truman Show da tam olarak böyle bir film. Başta her şey parlak, düzenli, güvenli. Gülümseyen yüzler, kusursuz sokaklar, hep aynı ritimde akan bir hayat. Ama film ilerledikçe şunu hissediyorsun: Bu…devamıBazı filmler ne anlattıklarıyla değil, sana neyi sorgulattıklarıyla yer eder; Truman Show da tam olarak böyle bir film. Başta her şey parlak, düzenli, güvenli. Gülümseyen yüzler, kusursuz sokaklar, hep aynı ritimde akan bir hayat. Ama film ilerledikçe şunu hissediyorsun: Bu düzenin içindeki huzur gerçek değil, sadece iyi tasarlanmış. Truman’ın fark edişi bir anda olmuyor. Büyük bir aydınlanma anı yok. Küçük çatlaklar var. Tekrarlayan yüzler, tuhaf tesadüfler, bozulmuş bir ritim. Ve izleyici olarak Truman’dan önce fark ediyorsun. Bu da rahatsız edici. Çünkü onun yerine düşünüyorsun. “Ben ne kadar süredir bu düzenin içindeyim?” diye. Kasaba bir dünya değil, bir vitrin. Gökyüzü mavi ama sahte. Güneş doğuyor ama planlı. İnsanlar konuşuyor ama replik gibi. Truman’ın hayatı ilerledikçe, bu yapaylığın içinde tek gerçek şey onun şüphesi oluyor. Ve belki de film tam olarak bunu söylüyor: Bir yerde her şey fazla kusursuzsa, orada gerçeklikten şüphe etmek gerekir. Final sahnesi ise filmin bütün yükünü tek bir noktada topluyor. Truman’ın tekneyle ilerleyip duvara çarptığı an… O çarpma sadece fiziksel bir engel değil. Truman’ın inandığı bütün gökyüzünün, bütün sınırların bir anda somutlaşması. Gökyüzünün bir dekor olduğunu fark ettiği o an, film boyunca biriken her şey tek bir histe birleşiyor: Hayal kırıklığı, öfke, korku ve özgürlük ihtimali. Merdivenlerden basamak basamak çıkışı çok güçlü bir metafor. Her adımda bir şeyden vazgeçiyor gibi. Güvenden, alışkanlıktan, korkudan. Ve yukarı çıktıkça yalnızlaşıyor. Çünkü gerçek, insanı çoğu zaman yalnız bırakır. Yaratıcıyla kurduğu diyalog filmin kalbi. “Hiçbiri gerçek değil miydi?” dediği an… Ve karşılığında gelen cevap: “Sen gerçektin.” Bu cümle çok ağır. Çünkü Truman’ın hayatındaki her şey sahte olabilir ama onun hisleri gerçekti. Sevgi gerçekti. Korku gerçekti. Mutluluk gerçekti. Yaratıcının Truman’a gerçekten bağlanmış olması da burada devreye giriyor. Onu seviyor. İlk adımını attığında oradaydım diyor. Gözlerinin içi parlıyor. Gitmesini istemiyor. Ama aynı anda, o sahte dünyayı kuran da o. Bu çelişki filmin en rahatsız edici tarafı. Sevgi var ama özgürlük yok. Koruma var ama kontrol var. “Burada korkacak hiçbir şey yok” demesi çok çarpıcı. Çünkü bu cümle aslında şunu söylüyor: Korku yok çünkü risk yok. Ama risk yoksa, seçim de yok. Truman’a “gidemezsin” derken, aslında “korkarsın” diyor. Ve Truman’ın o duraklaması… Gitmeden önce beklemesi… Tereddüt etmesi… İşte o an çok insani. Sonra o cümle geliyor: “Olur ya bir daha görüşemeyiz…” Ve o selam. Bu selam bir vedadan çok bir sınır çizgisi gibi. Truman ilk defa kendi cümlesini kuruyor. Kibar, sakin ama kesin. Sahnenin içinden çıkıyor. Ve en vurucu yerlerden biri de gerçek dünyadaki izleyiciler. Truman gidince seviniyorlar. Alkışlıyorlar. Rahatlıyorlar. Ama birkaç saniye sonra gelen cümle her şeyi yerle bir ediyor: “Şimdi ne izleyeceğiz?” “Başka kanala geç.” Film orada bitiyor ama asıl tokadı orada atıyor. Çünkü Truman özgürleşirken, izleyici boşlukta kalıyor. Onun özgürlüğü bir anlık bir rahatlama sağlıyor ama sonra yeni bir gösteri arayışı başlıyor. Truman’ın hayatı bitiyor, izleme alışkanlığı bitmiyor. The Truman Show bana şunu düşündürüyor: Bazen bir dünyadan çıkmak cesaret ister. Ama bazen asıl cesaret, o dünyayı izlemeyi bırakmaktır. Ve Truman kapıdan çıkarken biz hâlâ ekrana bakıyorsak, belki de asıl soru şu: Gerçekten kim özgür?

arsenic 5 months ago

Kill Bill: Vol. 2

Quentin Tarantino

56 Gönderi

Spoiler içeriyor Kill Bill Vol.1&2 Kill Bill serisiyle kurduğum bağ, bu filmler hakkında yazmayı her zaman zorlaştırdı. Çünkü ne yazarsam yazayım, eksik kalacakmış gibi hissettiriyor. Belki de bu yüzden klasik anlamda bir film yorumundan çok, Bill ile Beatrix arasındaki ilişkiye odaklanan bir…devamıKill Bill Vol.1&2 Kill Bill serisiyle kurduğum bağ, bu filmler hakkında yazmayı her zaman zorlaştırdı. Çünkü ne yazarsam yazayım, eksik kalacakmış gibi hissettiriyor. Belki de bu yüzden klasik anlamda bir film yorumundan çok, Bill ile Beatrix arasındaki ilişkiye odaklanan bir yazı haline gelecek 😊. Ancak Kill Bill’i yalnızca kişisel bir bağ üzerinden değil, Quentin Tarantino’nun sinema diliyle birlikte düşündüğümüzde, bu ilişkinin nasıl ve neden bu kadar yıkıcı bir merkez oluşturduğunu daha net görmek mümkün. Yüzeyde Kill Bill, Tarantino’nun en stilize, en kanlı ve en referans yüklü işlerinden biri. Hatta bazen bu aşırılık yüzünden ciddiye alınması zorlaşır. Bu seri; Samurai filmlerinden spaghetti western’lara, kung-fu sinemasından grindhouse estetiğine uzanan geniş bir tür kolajı sunar. Ancak bu aşırı stilin, bu gösterişli şiddetin merkezinde şaşırtıcı derecede kırılgan bir hikaye var. Kill Bill tam da bu sebeple benim için hiçbir zaman sadece bir intikam filmi olmadı. Ne kadar abartılı, ne kadar teatral görünürse görünsün, filmin özünde kopamayan bir ilişki, yanlış kurulmuş bir bağ ve bunun yarattığı yıkım var. Bill ile Beatrix arasındaki ilişkiyi net sınırlarla tanımlamak mümkün değil. Ne tam anlamıyla bir aşk, ne yalnızca bir usta–çırak ilişkisi, ne de basit bir güç savaşı. Tarantino’nun bilinçli olarak bulanık bıraktığı bu sınırlar, ilişkinin zehirli doğasını besler. Bill sever, ama sevdiği şeyi özgür bırakabilecek kadar sevmez. Beatrix ise Bill’in dünyasında özel olmayı kabul etse de bunun bedelinin kendi kimliğinden vazgeçmek olduğunu bilir. Hayatını Bill’in merkezinde sabitlemeyi, tek bir bağa ve tek bir role indirgenmeyi reddeder. Bu noktada Tarantino’nun şiddeti estetize eden sinema dili, Bill’in dünyasıyla neredeyse örtüşüyor. Tarantino’nun Kill Bill’de tür sinemasını bir zırh gibi kullandığını düşünüyorum. Samurai filmlerinin onuru, westernlerin yalnız adam miti, kung-fu sinemasının bedensel abartısı ve çizgi roman estetiği, hikayenin merkezindeki kırılganlığı gizleyen bir kabuk işlevi görüyor. Aşırı stil, parçalı anlatı ve ikonlaşmış imgeler arttıkça, Beatrix’in hikâyesinin taşıdığı insani yükün bastırıldığını fark ediyorum ve belki de bu yüzden Beatrix’in acısı ilk anda değil, sonradan yerleşiyor. Bill için şiddet hayatın doğal ve kaçınılmaz bir parçası; Tarantino içinse sinemanın oyun alanı. Beatrix’in bu dünyadan kopma arzusu, yalnızca Bill’e değil, bu estetik düzene de yönelik. Belki de Bill’in onu hiçbir zaman gerçekten ilk sıraya koyamamasının sebebi de içten içe budur. Hamilelik, Bill’in dünyasıyla Beatrix’in dünyasının artık örtüşmediği anı temsil eder. Bu kopuş Bill için bir terk edilme değil, bir tehdittir. Çünkü Beatrix ilk defa onun kurduğu düzenin dışına çıkar. Sevdiği kişinin, kendi tanımı dışında bir hayat kurması Bill için bir narsistik yaralanmaya dönüşür. Düğün provası sahnesi, Kill Bill’de olan bitenin adeta özeti gibidir. Bu sahne Bill’in Beatrix’i öldürmeye karar verdiği an olmayabilir, ama her şeyin geri dönülmez hâle geldiği yerdir. Mesele terk edilmek değil, görmezden gelinmektir. Beatrix silah çekmez, hesap sormaz, meydan okumaz. Sadece başka bir hayat kurmaya hazırlanır. Bill’i asıl çileden çıkaran da budur: artık merkezde olmamak. Bill’in kilisede Beatrix’i hemen öldürmemesi tesadüf değildir. Çünkü onun gözünde hâlâ bir “yanlış anlaşılma” ihtimali vardır. Belki vazgeçer, belki geri döner, belki hâlâ kontrol edilebilecek bir şey kalmıştır. Tarantino’nun şiddeti geciktirmesi, Bill’in kontrol ihtiyacını görünür kılmak içindir. Bill, öldürmeden önce emin olmak ister: Onun gerçekten gittiğinden. Hastane sahnesi de aynı yerden okunabilir. Beatrix savunmasızdır, kontrol Bill’dedir. Ancak Bill’in ihtiyacı bu değildir. Onun derdi öldürmek değil, haklı çıkmaktır. Beatrix hâlâ “geri alınabilir” bir ihtimaldir. Yaşaması, Bill için bir bekleyiştir; bir gün “yanlış yaptım” deme ihtimali. Beatrix’in Hattori Hanzo’nun kılıcını almaya gitmesi, yalnızca silahlanmak değil, bir yola sadakat ilanıdır. Hanzo’nun “Yolculuğun sırasında Tanrı’yla karşılaşırsan, Tanrı’yı bile kesebilirsin” sözü, Tarantino’nun abartılı diliyle Beatrix’in kararının geri dönülmezliğini ilan eder. Bu yol bir intikam yolundan çok, kesinleşmiş bir ayrılık yoludur. Tabuttan çıkma sahnesi, Kill Bill’in ruhunu en saf hâliyle taşır. Bu yalnızca fiziksel bir hayatta kalma mücadelesi değildir. Beatrix gömüldüğü yerden çıkarken, Bill’in yarattığı kimlikten, eski hayatından ve askıya aldığı benliğinden de çıkar. Tarantino’nun uzun sessizlikleri ve tekrar eden hareketleri, bu sahneyi bir yeniden doğum ritüeline dönüştürür. Nefesi kesilirken bile ilerlemesi, geri dönülmeyeceğini bildiği bir yolun kararlılığıdır. Çocuk, bu ilişkinin en büyük tehdidi ve aynı zamanda en net aynasıdır. Beatrix için çocuk hayatta kalma ve dönüşüm motivasyonudur. Bill içinse Beatrix’in artık tamamen ona ait olmadığının kanıtı. Balık sahnesinde bu iki bakış arasındaki uçurum netleşir. Bill şiddeti ve doğallığı hayatın kaçınılmaz gerçeği olarak sunar. Beatrix ise bu gerçeğin çocuğun dünyasına sızmasından rahatsız olur, bir kez daha emin olur: Kızıyla Bill’in dünyasında birlikte var olamazlar. Tarantino, kendi stilinin ötesinde burada iki dünya görüşünü sessiz bir çatışma hâline getirir. Sessizlik bu noktadan itibaren filmin en önemli anlatım araçlarından birine dönüşür. Tarantino’nun genellikle müzikle sahneleri yönlendiren sinema dili, Bill’in konuşarak alan kaplama biçimini andırır. Aşırı müzik, kontrolün sesidir; sahneyi, duyguyu ve izleyicinin tepkisini belirler. Buna karşılık sessiz anlar, kopuşu temsil eder ki Tarantino’nun genelde çok da rahat bıraktığı bir alan değildir bu. Finalde müziğin bilinçli biçimde geri çekilmesi, Beatrix’in yalnızca Bill’in dünyasından değil, Tarantino’nun estetik tahakkümünden de ilk kez çıktığı andır. Beatrix’in Bill’i öldürdüğü sahne, klasik bir Tarantino zaferi gibi çekilmez. Büyük bir monolog yoktur, gösterişli bir ölüm yoktur, ironik bir punchline yoktur. Bu eksiklikler rastlantı değil, bilinçli bir tercihtir. Kill Bill’in finali, Tarantino’nun kariyerindeki en sessiz ayrılıklardan biridir. Tarantino burada şiddeti ilk kez bir gösteri olmaktan çıkarır. Bill’in ölümü bir espriyle ya da görsel aşırılıkla taçlandırılmaz; bir sönüş olarak verilir. Sakin, kontrollü ve sessizdir. Burada mesele Bill’in hangi teknikle öldürüldüğü değil, Beatrix’in bu bilgiyi neden ondan sakladığıdır. Beatrix açıklama yapmaz, dramatize etmez. Bu bir intikamdan çok, bilinçli bir vedadır. Belki de bu yüzden özür diler. Çünkü bazı vedalar, haklı olunsa bile acıtır. Bill için ölüm, kontrolü kaybettiği son andır. Beatrix ise Bill’e birkaç dakika daha konuşabileceği, kendini önemli hissedebileceği bir alan bırakır. Bu merhamet değil, bilinçli bir mesafedir. Bill’in birkaç adım atıp yere yığılması boşuna değildir. Tıpkı bazı ilişkilerde olduğu gibi: Asıl bitiş anı hemen fark edilmez. İnsan yürümeye devam eder, kalbin durduğunu anlayana kadar. Finalde banyoda Beatrix kapıyı kapatıp yere çöktüğünde, ilk defa hiçbir rolü kalmaz. Ne savaşçı, ne anne, ne de kurban. Sadece çöken bir insan vardır. Bu ağlama bir zaferin değil; bir yükün, bir kaybın ve bir vazgeçişin ağırlığını taşır. Çocuğun çizgi film izlediği sahneler, Beatrix’in asıl savaşının yeni başladığını gösterir. Masumiyeti koruyabilmek için neleri geride bırakması gerektiğini fark ettiği anlardır bunlar. Kill Bill Tarantino’nun stiline rağmen mi bu kadar dokunaklıdır, yoksa tam da bu aşırılık sayesinde mi? Film bu soruyu cevaplamadan bırakır. Bill ile Beatrix arasındaki bağ ölümle değil, vazgeçişle çözülür. Ve bazen vazgeçmek, öldürmekten çok daha ağırdır.

arsenic 6 months ago

Ölümcül Oyunlar

Michael Haneke

8 Gönderi

Spoiler içeriyor Bu filmi izlemek, bir hikâyeye girmek gibi değil de, istemediğin bir şeyin ortasında kalmak gibi. Daha başından bunu hissettiriyor. Ama yine de izliyorsun. Ne olacağını merak ettiğin için mi, yoksa artık başlamışken bırakmak istemediğin için mi, çok emin olamıyorsun. Haneke…devamıBu filmi izlemek, bir hikâyeye girmek gibi değil de, istemediğin bir şeyin ortasında kalmak gibi. Daha başından bunu hissettiriyor. Ama yine de izliyorsun. Ne olacağını merak ettiğin için mi, yoksa artık başlamışken bırakmak istemediğin için mi, çok emin olamıyorsun. Haneke burada şiddeti anlatmıyor aslında. Daha çok, şiddete bakma hâlimizi kurcalıyor. Ve bunu yaparken izleyiciye güvenli bir yer açmıyor. Film ilerledikçe fark ediyorsun ki, sen de o evin içindesin. Oturduğun yerden izliyor olman pek bir şey değiştirmiyor. Kontrol meselesi baştan sona var ama hep kaygan. Kimde olduğu hiç net değil. Bazen karakterlerin elindeymiş gibi duruyor, bazen saldırganlarda. Ama aslında kontrolün baştan beri kimde olmadığı daha belirgin. Ve bunu fark ettiğin an, film başka bir yere geçiyor. Karakterlerin yaşadığı çaresizlikle seninki birbirine karışıyor. Evin sınırlarının yavaş yavaş ihlal edilmesi bu yüzden bu kadar rahatsız edici. Kapıdan içeri bir anda girilmiyor. Önce eşikte duruluyor. Sonra küçük bir rica. Bir yumurta. Bir telefon. Bir adım daha. Her seferinde çok küçük. “Bunda ne var” dedirten şeyler. Ama her küçük adımda ev biraz daha ev olmaktan çıkıyor. Ve bu ihlallerin çoğu zorla değil, sessiz bir kabulle gerçekleşiyor. Yumurta sahnesi bu yüzden filmin kırılma noktalarından biri. Henüz ortada açık bir şiddet yok. Bağırma yok. Kan yok. Sadece bir tuhaflık var. Rahatsız eden ama tam adını koyamadığın bir his. Kapının önünde duran iki yabancı. Ve kırılan yumurtalar. Kadının durumu toparlamaya çalışması, olan biteni normalleştirmesi, sesini yükseltmemesi… Her şeyin hâlâ kontrol altında olduğu yanılsaması. Asıl kırılma, yapılan şeyde değil; ona göz yumulduğu anda yaşanır. Kapıyı kapatabilir. “Hayır” diyebilir. Ama demiyor. Çünkü kibar olmak, ortamı germemek, yanlış anlaşılmamak daha önemli geliyor. Ve o küçük sessizlik, filmin geri kalanındaki her şeyin yolunu açıyor. Şiddetin büyük bir kısmı gösterilmiyor. Ama bu, filmi daha hafif yapmıyor. Tam tersine. Göstermedikçe insanın zihni devreye giriyor. Sessizlikler, beklemeler, kadrajın dışında kalan anlar… Bazen gösterilenden çok daha ağır. Bir noktada anne, adamlardan birini öldürmeyi başarıyor gibi oluyor. Film kısa bir an için umut veriyor. “Belki” diyorsun. Ama o umut bilinçli bir şekilde geri alınıyor. Uzaktan kumanda sahnesiyle her şey geri sarılıyor. Film açıkça şunu söylüyor: Burada kaçış yok. Sana verilen umut bile oyunun bir parçası. Finalde kamera uzaktan izlerken, gençler başka bir evin önünde duruyor. Aynı sakin ton. Aynı cümleler. Aynı yumurta isteme konuşması neredeyse birebir tekrar ediliyor. O an anlıyorsun ki, izlediğin şey tek seferlik bir hikâye değil. Olanlar bir istisna değil. Yöntem değişmiyor. Sadece kurban değişiyor. Ne kadar tanıdık, değil mi? Film burada bitiyor ama rahatsızlık tam da burada başlıyor. Çünkü şu düşünce insanın peşini bırakmıyor: Bu oyun bitmedi ve biz izlemeye devam ettiğimiz sürece, bu döngünün dışında değiliz. Burada anlatılan şey iki gencin uyguladığı şiddet değil sadece. Asıl mesele, bu şiddetin izlenebilir olması. Bir şeye dönüşmesi. Bir gösteriye. Ve izleyicinin bunun karşısındaki konumu. Film bittiğinde rahatlamıyorsun. Bir şey çözülmüş gibi hissettirmiyor. Daha çok, içini kemiren bir şey kalıyor geride. Kendinle ilgili. Funny Games bağırarak bir şey anlatmıyor. Ama sessizce, çok rahatsız edici bir soruyu ortada bırakıyor: Buna neden izin verdin?

arsenic 6 months ago

12 Öfkeli Adam

Sidney Lumet

372 Gönderi

Spoiler içeriyor Tek bir odada geçen bir hikayenin bu kadar güçlü ve katmanlı olabilmesi gerçekten çok çarpıcıydı. Mekanın sınırları ne kadar dar ise, tartışılan meseleler de o kadar genişliyordu. Film ilerledikçe odanın havası sanki yavaş yavaş ağırlaştı; karakterlerle birlikte biz de nefessiz…devamıTek bir odada geçen bir hikayenin bu kadar güçlü ve katmanlı olabilmesi gerçekten çok çarpıcıydı. Mekanın sınırları ne kadar dar ise, tartışılan meseleler de o kadar genişliyordu. Film ilerledikçe odanın havası sanki yavaş yavaş ağırlaştı; karakterlerle birlikte biz de nefessiz kalmaya başladık. Yönetmenin bu bilinçli tercihi, izleyiciyi uzaktan izleyen bir yerde bırakmadı, tam tersine o odanın içine, o tartışmanın tam ortasına çekti. Bazı sahnelerdeki bilinçli sessizlikler, söylenen cümlelerden çok daha fazla anlam taşıyordu. Kimsenin konuşmadığı anlarda bile, karakterlerin iç dünyasında kopan fırtınaları hissetmemek mümkün değildi. Kamera açıları ve yüzlere yapılan yakın çekimler, tartışmanın aslında kanıtlardan çok insanların içindeki öfke, korku ve önyargılar etrafında döndüğünü sürekli hatırlatıyordu. Film boyunca beni en çok düşündüren şey, masanın etrafındaki insanların ne kadar hızlı ve ne kadar emin bir şekilde hüküm verebildikleriydi. Kimisi kendi geçmişini, kimisi sınıfsal bakışını, kimisi de kişisel öfkesini bu kararın merkezine koyuyordu. Bir noktadan sonra kimin haklı olduğundan çok, kimin gerçekten kendisiyle yüzleşebildiğiyle ilgilenmeye başladığımı fark ettim. Tek bir kişinin “emin değilim” demesiyle başlayan süreç, filmin belki de en vurucu tarafıydı. O cümle, sadece davaya değil, herkesin kendi iç dünyasına açılan bir kapı gibiydi. Şunu düşünmeden edemedim: Acaba bu sabır, bu ısrar ve bu sorgulama cesareti olmasaydı, her şey ne kadar kolay ve ne kadar geri dönülmez bir şekilde sonuçlanacaktı? Film, insanın adalet duygusunun ne kadar kırılgan olduğunu çok net bir biçimde gösteriyor. Gerçekle yüzleşmenin, çoğu zaman kendi önyargılarımızla yüzleşmekten geçtiğini; bunun da sandığımızdan çok daha zor olduğunu hissettiriyor. Bazı karakterlerin değişimi kadar, bazı karakterlerin değişememesi de en az o kadar etkileyiciydi. Film bitti ama zihnimdeki düşünceler bitmedi. Belki de filmin asıl gücü tam olarak burada yatıyor. İzleyiciyi rahat bırakmayan, onu kendi yargılarıyla baş başa bırakan bir anlatı sunuyor. Henüz izlemediyseniz, mutlaka bir zaman ayırmanızı öneririm. Çünkü 12 Angry Men, sadece bir mahkeme hikâyesi değil; insan olmanın, karar vermenin ve vicdanın ne kadar ağır bir sorumluluk olduğuna dair çok güçlü bir yüzleşme.

arsenic 6 months ago

Dogville

Lars von Trier

63 Gönderi

Spoiler içeriyor İzleme Deneyimi ve Yönetmenin Tercihleri Filmde vurucu o kadar nokta var ki, hangisinden bahsetmeliyim bilmiyorum. İzlemeyi bitirdikten sonra köşeme çekilip üzerine uzun uzun düşünmek istediğim bir filmdi. Yönetmenin sahneyi, bazı çekim açılarını özellikle seçmesi, bazı sahnelerdeki bilinçli duraklamalar/sessizlikler... Filmin sonuna…devamıİzleme Deneyimi ve Yönetmenin Tercihleri Filmde vurucu o kadar nokta var ki, hangisinden bahsetmeliyim bilmiyorum. İzlemeyi bitirdikten sonra köşeme çekilip üzerine uzun uzun düşünmek istediğim bir filmdi. Yönetmenin sahneyi, bazı çekim açılarını özellikle seçmesi, bazı sahnelerdeki bilinçli duraklamalar/sessizlikler... Filmin sonuna kadar ana karakter Grace ve Tom üzerinde yarattığı 'sade/dozunda' gizem.. Ölçülü bir film. Uzun olmasına rağmen ölçülü diyebilirim. Mekanın çizimlerle sınırlı olması seçimi çok cesurca. Yönetmen adeta filmin içine sizi çektikçe bu sınırların ilerleyen dakikalarda gözünüze aslında ne kadar da doğal geldiğini ve izlerken bile buna nasıl da alıştığınızı vurgulamak ister gibi bir seçim yapmış. Bunu çok çarpıcı buldum. Işık kullanımı da aynı oranda cesurdu. Böylesine çizimlerle sınırlı mekanda, ışık kullanımının ne kadar etkisi olabilir diye düşünüyorsunuz ama aslında öyle değil :) Filmden çıkarıp atmak istediğim tek bir sahne olmadı, bebeğin öldürülmesi hariç. Yönetmenin bunu neden özellikle açıkça gösterdiğini düşünüyorum da, kapalı şekilde de bebeğin ölümünü düşünmemize sebep olabilirdi. Fakat bu sahneyle toplumun gelecek nesli nasıl daha bilinçlenmeden öldürdüğü/yok ettiği gerçeğini suratımıza çarpmak istediğini düşünüyorum. Yönetmenin içindeki toplum yozlaşmasına vs karşı birikmiş duyguların keskin bir dışavurumuydu bu sanki. Grace’in Yolculuğu ve Karakterin İçsel Süreçleri Diğer yandan Grace'in yatağı toplarken kendi kendine söylediği nasılsa bir daha burada yatamayacak gibilerinden cümlesi aslında filmin sonundaki kararını çok daha önceden almış olduğunu gösteriyordu. Yine de filmin sonuna kadar bunu yapıp yapmayacağını bekledim. Çünkü film boyunca genel olarak yaşadıklarına biraz da olsa bir tepkisini görememiştik. Onca tecavüze, aşağılanmaya, dayatılanlara ve birçok psikolojik şiddete maruz kalmasına rağmen bir tepki vermeyişini başta kaçıp saklanma sebebinin çok ciddi bir şey olduğuna vursam da gerçeğin hiç de öyle olmadığını anladım. Ve bu gerçek bir yönden her insanın aslında; içinde taşıdığı korkunç düşünceleri/duyguları, karanlık arzuları, kötü sonları ve bu yazıda tarifleyemediğim onca şeyi nasıl da içinde barındırdığına ve aslında bir bakıma da kendisinin yarattığına dair güçlü bir ifade şekliydi. Diğer yandan yine o her insanın içinde taşıdığı 'yücelik' kibrinin de çok güçlü bir ifadesinin örneğiydi. Özellikle babasıyla arabada yaptığı konuşma gerçekten defalarca izlenmesi gereken, anlaşılması gereken bir konuşmaydı. Özellikle kibir üzerine kurulan cümleler çok iyiydi. Filmde Olabilecek Olasılıklar Üzerine Peki babasıyla bu konuşmayı yapmasaydı veya Tom, Grace arabadan indiğinde farklı bir konuşma yapmış olsaydı sonuç değişir miydi sorusunu bir an düşünmeden edemiyorsunuz. Kararını çok önceden verdiği düşünülürse, babasıyla yaptığı konuşmadan etkilenmişcesine tüm o ağırlığı üzerinden atma ve babasına yükleme ferahlığıyla aldığı kararı bildirdi. Bu da çok vurucuydu. Filmin Bende Bıraktıkları İşte insanın özü aslında bu dedirten çarpıcı bir deneyim olarak bende yerini üst sıralarda aldı bu film. Ayrıca Musa adlı köpeğin filmin başında havlamasını duymuştuk ve en sonunda da kasabada sağ kalan tek canlının Musa olması çok farklı yerlere çekilebilecek anlamlar taşıyordu. Bu konulara girersem çıkamayacağım o yüzden bu konudaki yorumlarımı kendime saklamak istiyorum ama buradan da çıkarılacak çok şey var. Henüz izlemediyseniz izlemenizi öneririm.