(@) - Raf

emin 4 years ago

Bu haftaki Pazartesi eylencesi edebiyat tarihimizden bir anekdot. Hemen aşağıda. Osmanlı'nın son yıllarında kaymakamlık da yapmış bir hiciv şairimiz vardır bizim; Şair Eşref. Görev yaptığı süre içerisinde yolsuzluğa karşı mücadelesiyle de tanınan şair vasiyet niyetine şu mısraları söylemişti: Kabrimi kimse…devamı

emin 4 years ago

Anomalisa

Charlie Kaufman

9 Gönderi

Gerçekten ilginç, etkileyici. Ruha yönelen bir ayna gibi. Bireyin modern yalnızlığı gibi afili laflar etmek isterdim ama bilmiyorum. Felsefi bir derinliği vardır eminim, bir arkadaş bu yönüyle yorumlasa ne güzel olurdu. Herkes biraz Michael biraz Lisa'dır belki. Belki diğer tüm…devamı

emin 4 years ago

Şeytan

Lev Nikolayeviç Tolstoy

12 Gönderi

Israrla belirtiyor Tolstoy, birbirinden farklı iki ayrı son yazdığı novellasını her iki sonda da aynı kelimelerle bitirirken: "Gerçekten de, Yevgeni Irtenyev o zamanlar akıl hastası idiyse, bütün insanlar akıl hastasıdır; ama en ağır akıl hastası olanlar, kendilerinde farkına varmadıkları akıl…devamıIsrarla belirtiyor Tolstoy, birbirinden farklı iki ayrı son yazdığı novellasını her iki sonda da aynı kelimelerle bitirirken: "Gerçekten de, Yevgeni Irtenyev o zamanlar akıl hastası idiyse, bütün insanlar akıl hastasıdır; ama en ağır akıl hastası olanlar, kendilerinde farkına varmadıkları akıl hastalığı belirtilerini başkalarında görmek isteyenlerdir." Tolstoy'un iki ayrı önermeye dayandırdığı bu tesbiti özünde aynı noktaya çıkıyor: "Yevgeni tüm insanlar gibidir, akıl hastası değildir" ve "Yevgeni de tüm insanlar kadar akıl hastasıdır." Sonuç olarak Yevgeni akıl hastası olsun ya da olmasın, tüm insanlar gibidir. Onun da tüm insanlar gibi kusurları, günahları vardır. Tolstoy kitap boyunca bazı noktalara birkaç kez değinme ihtiyacı hissediyor. Bunlardan birincisi, Yevgeni'nin yaptığı davranışın yanlış olduğunu düşündüğü halde vicdanını rahatlatmak için kendi kendine "bunun bir ihtiyaç olduğunu, küçük bir günah olduğunu ve herkesin günahları olduğunu" tekrarlaması. Bu aşamada Yevgeni yaptığı davranışı haklı çıkarma, kendini temize çekme noktasında. İkincisi ise artık iradesizliği, davranış ve duygularını kontrol edemeyişi hastalık derecesine gelen Yevgeni'nin kendini aşağılaması, kendisinin "aşağılık, karaktersiz, zavallı biri" olduğu düşüncesine esir olması. Kitabın önsöz yazarı, Tolstoy'un kadını hayvanî bir baştan çıkarıcı ve tensel bir haz nesnesi olarak gördüğünü söylemenin yanlış olmayacağını belirtiyor ve Şeytan isimli kitabında Schopenhauer'in kimi görüşlerini eserine yansıttığını ekliyor. • (Burada bir referans noktası olarak Schopenhauer'un Cinsel Aşkın Metafiziği kitabına bakmak gerekiyor. Schopenhauer; doğanın insanın içine koyduğu bir güdü nedeniyle kadının ve erkeğin birbirlerine cinsel olarak çekildiğini; kadının bir erkekte içgüdüsel olarak aradığının kendisini ve çocuklarını koruyup besleyebilecek yeterlilik, erkeğin ise doğurganlık olduğunu belirtiyor özetle bu kitabında. Fakat bu çekilmenin sonucu kadın ve erkek için farklı tezahür ediyor: Kadın kendisi ve çocukları için erkeğin sadakat ve bağlılığına yani bir yuvaya ihtiyaç duyuyor ve tek erkeğe bağlanıyor. Erkek ise doğanın nesli sürdürmeyi ve çoğaltmayı amaçlayan iradesi gereği 'tohumlarını olabildiğince fazla toprağa saçmak' istiyor bilinçsizce, bu ise onun bir kadına bağlanamayıp belki gördüğü her kadına bu gözle bakmasına neden oluyor. Schopenhauer'un konuyla ilgili görüşleri öyle bir noktaya varıyor ki tecavüzü dahi normalleştirebilecek anlamlar çıkarılabiliyor. Farklı bir bakış açısı kazandırması bakımından okunması gereken bir eser.) Tolstoy'un eserlerinin didaktik bir gayesi vardır. Nasıl ki Anna Karenina kocasını aldattığı için intihar ediyorsa kitabın sonunda; Yevgeni de kendisini çok seven ve tüm benliğiyle kocasının mutluluğunu düşünen bir kadınla evlendiği hâlde, kendini önemsiz ve gelip geçici olduğuna inandırdığı bir ilişkiye kaptırdığı için bunalıma girecek, hiçbir şeyden habersiz karısını, gayrimeşru ilişkide olduğu kadını ve kendini öldürmeyi düşünecektir. Burada sorulması gereken soru Şeytan'ın kim olduğudur. İlk izlenim Yevgeni'yi baştan çıkaran Stepanida olacaktır doğal olarak fakat bu büyük bir yanılgıdır. Stepanida öyle pasif bir karakterdir ki baştan çıkarıcı şeytan kadın rolünden oldukça uzaktır. Yevgeni'yi ele geçirme, baştan çıkarma gibi bir niyeti bir an dahi olmamıştır. Yevgeni ne zaman gel dese gelmiş, git dese gitmiştir ve sonrasında Yevgeni'yi hiç düşünmemiştir. Lisa'nın konuyla hiç alakası yoktur neredeyse. Öyleyse Yevgeni'nin ruhunu ele geçiren görünmez bir şeytan olmalıdır bir yerlerde. Bu şeytan Yevgeni'nin iradesini etkisiz kılmış, onu arzularının esiri bir zavallı haline getirmiştir. "Halbuki ne şeytanı azizim, ne şeytanı? Bu bizim gururumuzun, salaklığımızın uydurması... İçimizdeki şeytan pek de kurnazca olmayan bir kaçamak yolu... İçimizde şeytan yok. İçimizde aciz var... Tembellik var... İradesizlik, bilgisizlik ve bunların hepsinden daha korkunç bir şey: hakikatleri görmekten kaçmak itiyadı var." Sabahattin Ali'nin de gayet güzel ifade ettiği gibi Şeytan falan yoktur Yevgeni'nin hayatının hiçbir anında. Yevgeni'nin iradesizliği, aptallığı ve karaktersizliği vardır.

emin 4 years ago

Deveye sormuşlar: "Senin için yokuş yukarı çıkmak mı zor, yoksa yokuş aşağı inmek mi?" Deve tereddütsüz cevap vermiş: "Benim için önemli olan yokuş yukarı veya aşağı gitmek değil, sırtımda taşıdığım yüktür." • Dünya edebiyatının ünlü isimlerinden Shakespeare zamanında, ülkede kırsal…devamı

emin 4 years ago

Yeni bir haftaya merhaba. Bu haftaki Pazartesi eylencesini yine bir fıkra olarak paylaşıyorum: * Tanrı, erkeği ve kadını yarattıktan sonra melekler kadının güzelliğine hayran olmuşlar. Boy, pos, endam, gözler, saçlar çok çekici. Erkek ise güçlü, kuvvetli ama hepsi o kadar.…devamı

emin 4 years ago

Empedokles’in Dostları

Amin Maalouf

10 Gönderi

Amin Maalouf'u Semerkand ve Yüzüncü Ad gibi eserlerinden tanır çoğu kişi. Ve bu iki kitabı okuyup da beğenmeyen hiç yok gibidir. (Afrikalı Leo var bir de fakat henüz okumadığım için bir yorumda bulunamayacağım) Özellikle tarihî kurguda üslubu öyle başarılı ve…devamıAmin Maalouf'u Semerkand ve Yüzüncü Ad gibi eserlerinden tanır çoğu kişi. Ve bu iki kitabı okuyup da beğenmeyen hiç yok gibidir. (Afrikalı Leo var bir de fakat henüz okumadığım için bir yorumda bulunamayacağım) Özellikle tarihî kurguda üslubu öyle başarılı ve tasviri öyle kuvvetlidir ki okurken asırlar evvel yaşanan olayların tam ortasında buluruz kendimizi. Maalouf yayınlanan son eseri Empedokles'in Dostları'yla bu kez geçmişe değil geleceğe götürüyor bizleri. Bunu yaparken de yine geçmişten ilham alıyor. Peki Maalouf'un fütüristik romanına ilham olan Empedokles kimdir? Her ne kadar filozof ünvanıyla tanınıyor olsa da tıptan mühendisliğe farklı alanlarda başarılı işler ortaya koyduğu aktarılmakta, günümüze kadar ulaşan şiirleri ve kehanetleri bulunmakta, peygamber olduğu rivayet edilmektedir. Hekimlerin bir süredir hareketsiz ve solunumsuz yattığı için ölü kabul ettiği bir kadını dirilttiği, veba salgınından kırılan bir şehrin etrafındaki bataklıkları kurutarak salgının önüne geçtiği bu rivayetler arasındadır. Kendisinden önceki filozoflardan farklı olarak ateş, su, hava ve toprağın dördünün birden evreni oluşturan maddeler olduğunu; bununla birlikte bu maddeleri bir araya getirme ve ayırma vazifesi gören "sevgi ve nefret" kuvvetlerinin de önemli olduğunu belirtmektedir. Fakat bu iki kuvvetin diğer dört unsurdan farkı, aynı anda bir arada bulunamıyor oluşları, sırayla hüküm sürmeleridir. "İnsanoğlu yükselir ve duman misali uçar gider, hızla yok olup giderken yalnızca bir parçasını görür hayatın. Yaşadığı kadarına ikna olur herkes. Öyleyse kim bütünü kavradığını iddia edebilir ki?" mısralarında afakî bir bakışın işaretlerini görürüz. Yine bir başka rivayete göre, hayata karşı bu afakî bakışı onu ölümsüz olduğuna (zaman üstü) inandırmış, bunu ispat etmek için kendisini Etna yanardağının lavlarına bırakmıştır. Empedokles insanın bilgisiyle yağmura ve rüzgara hükmedebileceğini, ölüleri dahi diriltebileceğini hatta kendisinin bu bilgiye vakıf olduğunu iddia eden doğaüstü bir insandır: "Hortum haline geçerek toprağın üzerinde sürülmüş tarlaları mahveden güçlü, yorulmak bilmez rüzgarlara hükmetmeyi öğreneceksin. Yine istediğin zaman yararlı rüzgarlar estireceksin. Karanlık yağmurlardan sonra insanlara yararlı olan kuraklığı, kurak yazdan sonra ağaçları besleyen bereketli yağmurları getireceksin." Tüm bu bilgileri aktarma nedenim eserde Empedokles'ten neredeyse hiç bahsedilmiyor olması. Günümüze alternatif sayılacak bir gerçeklikte, kendilerine Empedokles'in öğretilerini hayat gayesi edinmiş ve asırlardır edindikleri bilgi birikimi ve toplum yapısı sayesinde bir nevi üst-insan formuna erişmiş olan bir topluluğun bir anda dünyada belirmesidir eserin konusu. İnsanların tüm iletişim ve teknolojilerine hakimdirler ve bu konumları itibarıyle bir akvaryumu seyreden ve gerektiğinde ellerini akvaryuma daldırıp müdahale eden bir grup insanı andırmaktadırlar. Bir anda nasıl ortaya çıkmışlardır, binlerce yıldır kendilerini nasıl gizlemişlerdir, sahip oldukları olağanüstü bilgi ve teknolojinin boyutları nedir bilinmez. İnsanlara bakışları, insanlardan kaçıp ücra bir adada inzivaya çekilen yazar Evé'nin romanındaki insanlık algısıyla örtüşmektedir. Dünyada yanlış giden bir şeyler vardır ve insanlık küçük bir çocuk gibi yanlışı göremediği, görmemekte ısrar ettiği için Empedokles'in Dostları kendilerini "insan kardeşlerine" müdahaleye mecbur hissetmişlerdir. Empedokles'in Dostları her ne kadar Maalouf'un diğer eserlerine kıyasla durağan seyretse de okunmaya değer, oldukça başarılı bir eser.

emin 4 years ago

"İnsan olmak istemiştim." * Çirkin bir dağ trolü olsa da sevmeyi biliyordu, hakkıydı sevilmek de. Yaşadığı ormanda günlerdir ağaçların, kayaların ardından gizliden gizliye seyrettiği yakışıklı şövalye Mannelig'in karşısına çıkmaya karar verir sonunda. Çıkacak ve kendisiyle birlikte neyi var neyi yoksa…devamı"İnsan olmak istemiştim." * Çirkin bir dağ trolü olsa da sevmeyi biliyordu, hakkıydı sevilmek de. Yaşadığı ormanda günlerdir ağaçların, kayaların ardından gizliden gizliye seyrettiği yakışıklı şövalye Mannelig'in karşısına çıkmaya karar verir sonunda. Çıkacak ve kendisiyle birlikte neyi var neyi yoksa sunacaktır ona. "Şafaktaydı, Güneşin yükselmesinden önce, Ve kuşlar şarkılarını söylüyorlardı." Şövalyenin karşısına çıkar ve ilan-ı aşk eder: "Herr Mannelig, Herr Mannelig, Evlenir misin benimle? Sana vereceğim tüm şeyler için. Sadece evet veya hayır de, Yapacak mısın yoksa yapmayacak mısın?" Kendini, sevgisini ve sadakatini sunmanın yanında sahip olduğu neyi var neyi yoksa vadeder Mannelig'e. Tillö ve Ternö arasında, taşları en kırmızı bakırdan yapılmış ve çarkları gümüşle doldurulmuş on iki değirmen. Halkaları on beş altın yüzükten oluşan bir kılıç. Eğer evlenmeyi kabul ederse Herr Mannelig, bu kılıçla savaşacaktır meydanlarda ve onur katacaktır onuruna. Ne iğne ne de tahtayla dikilmiş, bembeyaz, en iyi ipekten bir gömlek de verecektir. Her ilmeği tığ ile atılmış bir gömlektir bu. Bir cevap beklemektedir umutla, bir evet. Eğer kabul ederse şövalye bir insana dönüşebilecektir o da. Dinler yakışıklı şövalye bu çirkin yüzlü ve boğuk sesli trolü dikkatle. Cevabı şöyle olur sonunda: "Hristiyan bir kadın olsaydın şayet memnuniyetle kabul ederdim hediyelerini ve seni de. Ama biliyorum ki sen kötü bir dağ trolüsün ve Necken ile Şeytan'ın çocuğusun." Atını sürer gider köyüne şövalye. Sadece evet veya hayır demiş olsaydı Mannelig bu kadar üzülmezdi belki trol. Fakat koşar koşar koşar.. nefesinin yettiği kadar uzaklara. Titreyerek ve inleyerek çöküp kaldığı yerde ağlar günler boyu. Kuşlar, ağaçlar ve rüzgar da eşlik eder gözyaşlarına. "Yakışıklı bir genç adama sahiptim, Ve o bana azap verdi. Herr Mannelig, Herr Mannelig, Evlenir misin benimle? Sana vereceğim tüm şeyler için. Eğer istiyorsan sadece evet veya hayır de, Yapacak mısın yoksa yapmayacak mısın?" * İşte böyle en iyi yorumunu Haggard'dan dinlediğim İskandinav türküsü/baladı Herr Mannelig'in hikâyesi. Kanadı kırık kuş merhamet ister... Oysa bir kırık daha eklenecektir kırıklarına.

emin 4 years ago

Cennet

Tom Tykwer

5 Gönderi

Bu filmi bu kadar güzel bulmamı her şeyden kolayca etkilenmeme bağlayacaktır şimdi kimileriniz. Hayır, öyle değil. Akışkan kremalı bisküviler, kirleri beş saniyede söküp atan deterjanlar, tüm yüzlere tebessüm ve tüm hanelere huzur getiren bankalar gibi tanıtıma dahi ihtiyacı yok filmin.…devamı

emin 4 years ago

Haftayı daha renkli kılmak adına, her Pazartesi sabahı erken saatlerde 'Pazartesi eylencesi' başlığıyla bir fıkra ya da anekdot paylaşmayı düşünüyor ve ilk paylaşımı bırakıyorum hemen şuraya: * Dilencinin biri, yanında küçük çocuğu ile kapı kapı dileniyordu. Derken mezarlığa götürülen bir…devamı

emin 4 years ago

* Bir dizi izliyor ve 'ne acayip' diyorum kendi kendime. Aile masanın etrafında oturmuş akşam yemeğini yerken geçmiş günleri yad ediyor. Gülüşüp hüzünleniyorlar. Evin yaşlı anneannesi giriyor sonra içeri. Herkes susuyor bir anda, masadan bir kadın kalkıyor, yaşlı kadının yanına…devamı