(@) - Raf

Hayatımda okuduğum en ilginç eser olabilir.. Sıra dışı. Yazar Sevim Burak'ın 1984 yılında yazdığı ama ölümünden sonra yayımlanan, oyun türündeki deneysel eseri. Deneysel demenin hafif kaçacağını söylemeliyim. Hâlâ şokundayım, bu nasıl bir üslup bu nasıl bir düşünce dünyası? Bir Türk…devamı

hanshiro 10 months ago

Alemdağ'da Var Bir Yılan

Sait Faik Abasıyanık

21 Gönderi

Üçüncü kez Sait Faik okudum ve genel hatlarıyla görüşüm kesinleşti. "Ben durum öykücülüğü sevemiyorum." Daha önceki kitaplarında da benzer durumu yaşadım. Sait Faik müthiş bir üsluba sahip kıymetli bir yazar. Kimse aksini söylemeyez ancak öykü içeriği maalesef benim için iyi…devamı

hanshiro 10 months ago

Vejetaryenliğin Yararları

Sadık Hidayet

1 Gönderi

"Yüreğimizden gelen doğal, yapmacıksız duyguları zorla bastırmadığımız sürece insanın içinde diğer canlıları öldürme ve canını yakmaktan nefret etme duygusunun var olacağı açıktır. Ve yine hiç kuşku yok ki, insanlar yedikleri hayvanları bizzat kesmek zorunda kalsalardı, çoğu et yemekten vazgeçerdi." (Sayfa…devamı"Yüreğimizden gelen doğal, yapmacıksız duyguları zorla bastırmadığımız sürece insanın içinde diğer canlıları öldürme ve canını yakmaktan nefret etme duygusunun var olacağı açıktır. Ve yine hiç kuşku yok ki, insanlar yedikleri hayvanları bizzat kesmek zorunda kalsalardı, çoğu et yemekten vazgeçerdi." (Sayfa 15) İranlı yazar Sadık Hidayet'in 1926-27 yılları arasında, 24 yaşında iken yayımladığı inceleme eseri. Kendisini daha önce okuyanlar bilirler, çocukluğunda kurban bayramı sonrası vejetaryen olmuş ve hayvanları öldürmenin; İnsanın doğrudan ete bağlı olmasını saçma olduğunu düşünüp, kendi geleneklerinden feragat etmiştir. Kitabı okuma sebebim diyet yapıyor olmamdan dolayı et tüketmemem ve garip bir şekilde eksikliğini hissetmemem. Bu kafamı karıştırdı, Vejetaryenlik üzerine bir şeyler okumanın iyi olacağını düşündüm ve yine kurban bayramı öncesine denk geldi. Çünkü geçen yılda bayram öncesi "Earthlings (2005)" belgeselini izleyip, uzun bir süre et yiyememiştim. (bu gönderiden bağımsız o belgeseli şiddetle tavsiye ederim.) Kitaba dönecek olursak Sadık Hidayet, biraz sinirli bir şekilde kaleme almış. Çoğu konuda hak verdim. Bundan yaklaşık 100 yıl önce bile hayvanlar korkunç bir şekilde öldürülüp tüketilmiş. Bu dönemi tahmin etmek çok güç. Bundan sonraki sürecinde düzeleceğini sanmıyorum. Hayatı etle geçmiş biri olarak kendimi sürekli sorguladım. Ne kadar olumsuz yönlerini görsem de yemeye devam ettim ve sonraki süreç için de kendime söz veremiyorum. Bu durum kafamı çok kurcalıyor. İyi bir insan mıyım? sorusunu sorduruyor sürekli. Hayvanların sırf benim zevkim için öldürülüyor olması normal değil. Buna rağmen çoğu insanın (ben dahil) hala tüketiyor olması korkunç. Kitapta Hidayet, sürekli olarak geçmiş dönemde yaşamış insanların besinlerinden bahsediyor ve haklı görünüyor. Vejetaryenliğin insan sağlığı için daha olumlu olduğu bilimsel olarak da gözlemlenmiş ancak bizim göz açlığımız bunu kabullenecek gibi görünmüyor. Kitabın eleştirdiğim tek yönü bilimsel verilerin kaynak açısından yetersiz oluşu. İnceleme yerine direkt bilimsel araştırma (makale veya tez gibi) olsaydı çok daha iyi olurdu. Zira özellikle 1000kitap gibi uygulamalarda baya eleştirilmiş ama eleştirilmesinin sebebi bu değil. Yurdum insanı sırf et yiyebilmek ve arada vicdanını da rahatlatmak için adama sallama gereği duymuş ama bu onları (veya bizi) haklı çıkarmıyor.. Bazı şeyleri kabullenmek lazım. 23 nisandan beri (diyet nedeniyle) et tüketmiyorum, şimdilik sorun yaşamadım. Bundan sonra da yaşayacağımı sanmıyorum ama eti çok seven biri olarak tekrar yemeye devam edecek olmam üzüyor. Düşük ihtimal olsa da vejetaryen kalmaya devam edebilirim ama kendimi bildiğimden söz veremiyorum. Umarım eti bırakabilirim. Fazla detaya girmedim ama bu diyet süresince kendimi daha dinç hissettim. Sizde bir deneyin.. Kitabı da okumanızı öneririm. Okumaktan zarar gelmez. Beğendiğim ve üzerine düşündüğüm bazı alıntılar; "Öyle kimseler vardır ki bir hayvanı incitemezler, ama dolaylı olarak başkalarını bu zarif işe zorlarlar. Et yiyen herkes hayvanı bizzat öldürsün ya da bu kişiler gidip ömürlerinin bir saatini o güzel manzarayla geçirsin bakalım. O leziz yiyeceklerin kendileri için nasıl hazırlandığını görsünler! Allahtan, işledikleri toplu kıyım cinayetleri gözden uzak olsun diye mezbahaları şehir dışına kuruyorlar. Mezbaha iki ayaklı hayvanın icadıdır. Hiçbir yırtıcı ve kan dökücü canlı, yemini bu denli rezilce yemez! İnsan, kurtların ve yeryüzündeki kan dökücü canlıların yüzünü ağartmıştır!" (Sayfa 16) "İnsan içgüdüsel olarak ölüm görmekten ve kanlı yiyeceklerden nefret eder. Tat alma duygusu henüz bozulmamış çocuk, eti nefretle uzaklaştırır kendinden. Fırsatını buldu mu, meyveyi aşırır. Yiyecekleri arasında meyve az olunca, bu tatlı ve sade yiyecek yerine ona benzeyen veya şekerleme, pasta gibi onun tadını andıran ne varsa hırsla ele geçirip tat alma duygularını aldatır. Bu istek köpek veya kedi yavrularının bir parça kemik için birbirlerine hırlayıp onu zevkle yutmaları kadar doğaldır. Ama insan yavrusuna et yedirilirse, o da etobur olur." (Sayfa 22) "Hindistan'da vejetaryen insanlar arasında kanser nadir görülür, ama et yiyenler sürekli bu hastalığa yakalanırlar. Mısır'da şehirli Kiptiler et yer; fellahlar vejetaryendir. İrlanda'da güneydoğu halkı vejetaryenken, Ulster halkı İngilizlerin yiyeceğini yer ve kanser yaygındır onlarda. Yiyeceklerindeki bu kuraldışılık yüzünden ağır kayıplar verirler." (Sayfa 40-41) "İnsan yapay ve uydurma yiyeceklerle sağlığını yitirerek bedensel olarak çökmeye başlar. Kısa zamanda türlü hastalıklarin tohumları gelişme gösterir, beden fizyolojik yönden uyumunu yitirir. Yaban hayvanının güzelliği ile evcil hayvanın çirkinliği ne ise, şehirli uygar insan ile doğanın kucağında yaşayan köylü insan arasındaki oran da o ölçüdedir. Bazı kişiler görürsünüz. Küp gibi şişmişlerdir. Yüzlerinden kan damlar. Gözlerinin çevresinde mor halkalar oluşmuştur. Başları kel, karınları sarkmıştır ve yürüyemezler. Terlerler ve nefes nefesedirler. Ya da kansızlıktan yüzlerinde renk yoktur ve mezar kaçkını gibidirler." (Sayfa 41) "Gerçek üstünlük kalpten geliyorsa, herkesin et yemeyi terk etmesi gerekir. Çünkü ne güçtür, ne de olanaksız bir şeydir. Bahane bulanların çoğu bunu cahillik, hurafeler ve gülünç duruma düşme korkusundan yaparlar. Vejetaryenliğin, bunun aslını bilmeyen kişilerce alay konusu olduğunu söylemek gerek. Biz nasıl atalarımızın sade yaşantısına gülüyorsak, bir gün gelecek, yeni nesiller de bizim hurafelerimize gülecek." (Sayfa 48) "İnsan zaman zaman bazı hayvanları besliyor veya seviyorsa bu, yaşama saygısından ve ahlak duygusundan değil, sadece kendi bencilliğinden ya da onlardan çıkarı olduğundandir. Bu, onları yeme vaktine kadar devam eder. Gerçekte aldatıcılık, ikiyüzlülük ve alay insana özgüdür." (Sayfa 53) "Birçok kişi etin insan bedeni için gerekli olmadığına ikna olduktan sonra acı bir umutsuzluk içinde, sanki kurda saman yenilmesi önerilmiş gibi, "Peki ne yiyelim?" derler. Ama hiçbir şey bu kadar kolay değildir. İradesine hakim olan kişi et yemekten uzak duracaktır. Korkak, cahil ve hurafelere inanan kişiler, gerçek hissedilir şekilde açık olsa da, bahane ararlar ve işi yokuşa sürerler. Bunlar hiçbir delili kabul etmezler. Korkak ya da tereddütlü olup da bu görüşü uygulamaya dökmeden kabul edenlere diyeceğimiz yok. Yemek pişirme sanatı hakkında bilgi sahibi olmadığım için bu konuda bir kitap yazamam. Dolayısıyla bu işi başkalarına bırakıyorum. Et yerine, onun yerini tutması için bol miktarda sebze yenilmesi gereğini ileri sürenlere gelince, bitkisel yiyeceğin çok yenilmesi hiç de gerekli değildir. Çünkü bitkisel yiyecekler bol olduğu için sık sık çeşit değiştirmek mümkündür. Bunlardan ceviz ve badem gibi bitkiler hacimleri küçük olmasına rağmen etten daha çok besleyici ve kuvvet vericidir. İyi bir seçimle küçük hacimli ama çok kuvvet verici besin hazırlanabilir. Öte yandan hayvansal yiyecekler daha çok uyarıcıdır ve fazla miktarda ekmekle yenildiği için midedeki hacmi de büyür. Oysa fasulye, nohut, mercimek ve bakla gibi hububat mükemmel yiyeceklerdendir. Bunların yüz miskali, tek başına 100 miskal et ve 120 miskal ekmeğe denktir. Çok gülünç olan bir şey de şudur: Tanrı'nın bazı otobur hayvanları, tüm doğa kanunlarının hilafına, insanların öldürüp yemeleri için yarattığı sanılır. Oysa, aslan ve kaplanın beslenmesi için Tanrı insanı yaratmıştır dersek, gerçeğe daha yakın olur. Hayvanın ayakları ve başı kelle paça pişirmek için yaratılmıştır diyebilir miyiz? Bağırsakları, içine et ve kan doldurulup alkolik mezesi, midesi de işkembe çorbası yapılmak için yaratılmıştır diyebilir miyiz?" (Sayfa 69) "Unutmamalıyız ki hayatı zehreden şey "yaşamak için savaşmak" değil, incir çekirdeğini doldurmayacak anlamsız şeylerdir. İnsan yapmacık sevinçlerden ve saçma sapan şeylerden elini çekip de şu kanlı para tutkusunu bir kenara bırakırsa, hayatın ışık, hava, su, yiyecek gibi en önemli unsurlarını ona verdiğini anlayacaktır. Bütün bu öldürmeler, hilekârlıklar anlamsızdır. Bunu anlayan kimse bir daha her şeyi sahiplenip spekülasyon yapma sevdasına düşmeyecektir." (Sayfa 66)

hanshiro 10 months ago

"Yağmur! ama o kız pek değil farkında; gönlü hâlâ mutlu, ürpermede çünkü: Öpüşlerde düşlere gömüldü dünya. Islak ve buruşmuş üstü; yukarıya sıyrılmış etekleri, küçümser, herkeslere açık sanki dizleri. Bir yağmur damlasıdır, tozar, hiçliğe düşer, görmüş henüz kimsenin görmediği bir şeyi.…devamı

hanshiro 10 months ago

Giovanni'nin Odası

James Baldwin

4 Gönderi

Yine geç okuduğuma bin pişman olduğum bir eserle karşınızdayım. “Giovanni’nin Odası” James Baldwin… Tek bir eserinle beni bu kadar etkilemeyi nasıl başardın? Mükemmelsin… Gerek yaşamı gerekse de bulunduğu konumlar nedeniyle sürekli olarak sorun yaşamış olan Baldwin, 1956 yılında yayımladığı bu…devamıYine geç okuduğuma bin pişman olduğum bir eserle karşınızdayım. “Giovanni’nin Odası” James Baldwin… Tek bir eserinle beni bu kadar etkilemeyi nasıl başardın? Mükemmelsin… Gerek yaşamı gerekse de bulunduğu konumlar nedeniyle sürekli olarak sorun yaşamış olan Baldwin, 1956 yılında yayımladığı bu eseriyle büyük ilgi çekmiş. Eserin türü lgbt romantik drama olarak nitelendiriliyor. Kendisinin yaşadığı sorunlar, edebiyatın ve sanatın gücüyle eserlerinde toplanmış. Ancak bunu o kadar usta işi bir şekilde yapmış ki hayran olmamak elde değil. Gerek tasvirleri, gerek sahnelerin analizleri, gerekse de kurgusuyla okura kaliteli bir şeyler okutturduğunu hissettiren, son derece akıcı bir kaleme sahip. "Ve bu geceler yabancı bir gökkubbenin altında, gözlerden uzak, tüm tabulardan ve cezalardan uzak yaşanmıştı - belki de bizi perişan eden de bu oldu, çünkü alabildiğince yaşandığında özgürlük kadar dayanılması güç bir şey yoktur." (Sayfa 14) "Ancak insanlar ne yazık ki bağlanacakları limanları, sevgililerini, dostlarını seçmekte de tıpkı ebeveynlerini seçmekte olduğu gibi özgür değiller. Yaşam onlara bunları sunuyor ve sonra ellerinden alıyor, ve asıl zor olan da yaşama Evet diyebilmek." (Sayfa 15) Roman “David” adında beyaz bir Amerikalının, okumak için gittiği Fransa’daki bir dönemini anlatmaktadır. Karakter son derece ilginçtir, zira ergenliğinde yaşadığı eşcinsel bir deneyim onu belirsizliklerle dolu bir sürece yönlendirmiştir. Zira hem erkeklere hem de kadınlara karşı (bu noktada biseksüel demek yanlış olmaz) ilgi duyuyor. Başta yapılan flashback sayesinde küçük bilgilere sahip olduğumuz David’in yaşantısı birçok muğlaklar ile dolmuştur. Karakterin “Hella” adında bir sevgilisi vardır ve o eserin son bölümlerine kadar başka bir ülkededir. Aralarındaki ilişki hakkında pek bilgiye sahip değiliz. David, Hella’nın yokluğunda “Giovanni” adında İtalyan bir barmen ile tanışır. Ve garip bir şekilde aralarında bir yakınlık oluşur. Baldwin, eserinde yarattığı histerik duygular ile okuyucuya, birden fazla düşünceyi -karakter eşliğinde yaşatıyor. Bu nedenle okurken bazı kısımlarda karakterleri fazla içselleştirip; sevmek veya nefret etmek özelinde sert tepkiler verebilirsiniz. Lgbtli bireylerin yaşadığı temel sorunları, Fransa gibi bir ülkede de sert bir biçimde görmek beni şaşırttı. Bu bağlamda yazar Baldwin için işler daha da zor olmuş olmalı çünkü o gay olmasının yanı sıra siyahi bir birey. Amerika’da öldürülmekten korktuğu için korkup kaçmış olması çok üzücü bir durum. Romanda yaşanılan olayları başta lgbt olmak üzere çeşitli toplumsal sorunların bilinciyle okumak gerekiyor aksi takdirde eseri tam anlamıyla anlamak imkansız. Mevcut kuralların dayattığı, siyasi veya politik yapının üzerinde oluşan her türlü negatif durumun; eserde yer alan -beyaz- karakterler ışığında nasıl sonuçlanacağını, Baldwin bakış açısıyla olabildiğince net ve gerçek bir biçimde görüyoruz. Ben okurken önce Baldwin’i daha sonra karakterleri anlamaya çalıştım. Onun ne demek istediğini kafamdaki sorular eşliğinde (karakterlerin neden beyaz olmasından tutunda, romanda işlenen suçlara kadar) anlamaya çalıştım bence okuyacak olan herkes bu bilinçle okumalı. Uzattığım için kusura bakmayın. Son olarak Baldwin üzerine iki film önermek istiyorum. İlk olarak “Meeting the Man: James Baldwin in Paris (1970)” mubi de bulunuyor. Kendisinin Fransa’da geçen yaşamı ve kısaca sanat anlayışı üzerine bir film ancak yönetmenin tavrını, Baldwin biraz fazla eleştiriyor. (bana göre haklı). İkinci olarak fotoğrafçı Sedat Pakay’ın İstanbul’da çektiği “James Baldwin: From Another Place(1973)” filmi. Bir Türkün çekmesine hem şaşırdığım hem de mutlu olduğum bir yapım. 12 dk olmasına rağmen son derece kaliteli. Kitabı okursanız hemen arkasından bu iki filmi izlemenizi tavsiye ederim. Romanda hoşuma giden birkaç alıntı; "O günden sonra sık sık Jacques'ın sorusu üzerinde düşündüm. Aslında banal bir soruydu bu. Zaten aslında yaşamın kendisi de banal değil midir; ve de aslında yaşamı bu kadar zor, çekilmez kılan da bu banalliği değil midir? Hepimiz her şeye rağmen aynı karanlık yolun yolcularıyız, ve de bu yolun en karanlık ve engebeli olduğu zamanlar aslında en parlak göründüğü anlar - kimsenin daima cennet bahçesinde yaşayamayacağı da bir gerçek." (Sayfa 32) "İnsan aşağılamak istedi mi o kadar çok şey bulunur ki saymakla bitmez. Ancak asıl aşağılanması gereken, asıl adilik başkalarının ıstırabını küçümsemektir." (Sayfa 59) "Dünyada sevgiden daha anlamlı ne olabilir? Sanıyor musun ki bu dünya üzülmeye, sıkılmaya değer." (Sayfa 61) "Biri bu dünyada aşırı sevgiden ölen kişi sayısının pek fazla olmadığını anlatmalıydı bize. Oysa sevgi yoksunluğundan her gün, her dakika -dünyanın en akla gelmedik köşelerinde- mahvolup giden insan sayısı o kadar fazla ki." (Sayfa 62) "İnsanlar her şeye kötü bir sıfat yakıştırmaktan hoşlanırlar. Bu sıfatları kullanmadıkları tek zaman, kendileriyle ilgili kötü bir şey anlattıkları zamanlardır." (Sayfa 83) "Ne yaparsam yapayım, içimde bir başka ben yaşıyordu, yaşamımdaki sorun karşısında dehşetten buz kesmiş, kaskatı kalmış bir ben." (Sayfa 84) "Bu, yaşamımda belki de ölümü bir gerçek olarak ilk algılamamdı. Benden önce nehre bakıp, sonra huzuru nehrin sularında ölümde bulan insanlar geldi aklıma. Onları merak ediyordum. Bunu, yani bu fiziksel eylemi, nasıl yapabildiklerine şaşırıyordum. Gerçi çok genç yaşlarımda –belki hepimizde öyle ya da böyle olduğu gibi intihar düşüncesi benim de aklımdan geçmemiş değildi, ama o çağda bunun yalnızca bir tek amacı vardı, o da intikam, dünyaya beni ne büyük acılar altında kıvrandırdığını bir şekilde duyurmak. ++ ++ Ölenleri merak etmemin tek nedeni; onların yaşayacak günlerini yitirmiş olmaları, benimse önümde yaşanacak günlere ilişkin hiçbir bilgimin olmamasıydı." (Sayfa 103) "Eğer beni sevmezsen, buna katlanamam, ölürüm. Sen gelmeden önce de ölmek istiyordum. Sana bunu birçok kez anlattım. Zalimlik bu yaptığın, ölümümü daha çok zorlaştırmak için beni yaşama bağlamak." (Sayfa 135) "Geceleri yatakta gözünü kırpmadan bir adamın eve dönmesini beklemek nedir, biliyor musun sen? Bilmediğinden eminim. Zaten sen hiçbir şeyi bilmezsin ki. Dünyadan haberin yok. Yaşamın korkunç yönlerinin de farkında değilsin; o kısa saçlı, ay yüzlü kızla oynadığın komedinin sevgi olduğunu zannedip, böyle yaşaman, gülüp oynayabilmen de bundan zaten." (Sayfa 136) "Sen kimseyi sevemezsin" diye bağırdı Giovanni oturduğu yerden doğrularak. "Sen hiçbir zaman kimseyi sevmedin ve sevmeyeceğinden de eminim. Sen kendi masumiyetini seviyorsun, kendi aynanı kendi aynandaki görüntünü seviyorsun. El değmemiş, bakire bir kız gibisin; elini önüne tutmuş, bacaklarının arasındaki paha biçilmez hazineyi -altın, gümüş, yakut ya da belki pırlanta, her neyse artık- saklamak ister gibi dolaşıyorsun. Onu kimseye veremezsin sen, kimsenin elini değdirtmezsin sen ona, ne bir erkeğe ne de bir kadına. Tek derdin temiz kalmak. Aklın sıra buraya sütten çıkmış ak kaşık gibi pak geldin ve yine sütten çıkmış ak kaşık gibi temiz gideceksin - ve bu arada kokuşmaya bir dakika için bile olsa tahammülün yok." Yakama sarıldı, aynı anda hem güreşir hem okşarcasına, yumuşak ve aynı zamanda çelik kadar sert. Dudaklarından tükürükler saçılıyordu, gözleri dolu doluydu. Yüzündeki kemikler seçiliyor, kollarındaki ve boynundaki kaslar oynaşıyordu. (Sayfa 138)

hanshiro 10 months ago

Mahcubiyet Ve Haysiyet

Dag Solstad

5 Gönderi

Geçtiğimiz aylarda hayatını kaybeden Norveçli yazar Dag Solstad'ın 1994 yılında yayımladığı eseri. Benim için biraz ilginç bir okuma süreci oldu. Öncelikle kitaba başladıktan kısa bir süre sonra fark ettim ki, eserin -özellikle ilk otuz sayfasında- Henrik İbsen'in "Yaban Ördeği" oyunundan…devamıGeçtiğimiz aylarda hayatını kaybeden Norveçli yazar Dag Solstad'ın 1994 yılında yayımladığı eseri. Benim için biraz ilginç bir okuma süreci oldu. Öncelikle kitaba başladıktan kısa bir süre sonra fark ettim ki, eserin -özellikle ilk otuz sayfasında- Henrik İbsen'in "Yaban Ördeği" oyunundan bahsediyor ve bende o eseri okumadığım için kitabı üstün körü okumuş olduğumu fark ettim, sonrasında ise bitirmeden Yaban Ördeğini aldım. Onu okuduktan sonra bu kitaba tekrardan başladım. (buradaki paylaşımlara baksaymışım bu süreci yaşamazdım, bana ders oldu zira belirtenler olmuş.) Bu sürecin hepsi mart ayında yaşandı. Kitabı geç paylaşmanın sebebi ise üzerine araştırma yapmam ve çok sevdiğim (gazeteci ama edebiyata olan ilgisi nedeniyle sıkça takip ettiğim) Deniz Yüce Başarır'ın podcastini dinlemek istedim, iyi ki dinlemişim. Gözümden kaçan detaylar olmuş ve yazar hakkında (eğer içselleştirilmek isteniyorsa) bilinmesi gereken bilgiler var. Bu bilgileri aldıktan sonra roman gözümde çok daha büyüdü. Bu bağlamda bir eserin kendisi dışında, yazar hakkında da bilgi alınması gerektiğini bir kez daha fark ettim. Aksi takdirde kafada birtakım soru işaretleri kalıyor. Roman, 1990'larda geçiyor ancak sürekli olarak flashback (özellikle 1960-80 arası) yapılıyor. Bir lise öğretmeninin yaşamından kesit aktarılıyor. Ancak bu karakterin yaşamı ilginç. Toplumda pek rastlanmayan türden.. Burada içeriğinden bahsetmenin gereksiz olacağını düşünüyorum zira bu tarz modern eserler anlatılamaz. O nedenle direkt okunması gerektiğini düşünüyorum ancak; kitap her ne kadar 106 sayfa olsa da içeriği dolu ve yoğun, bilinç akışı tekniği de kullanılmış. O nedenle kitaplarla arası iyi olmayan okurlar sıkılıp, yarı da bırakabilirler. Kitap sonrası bahsettiğim podcast dinlenirseniz, yazarın hayatı hakkında edinilen bilgiler, eseri daha da anlamlı kılıyor. Siyaset tecrübesi olmasından dolayı bahsedilen toplum yapısı son derece keskin. Bir öğretmenin gerek bunalımı (bu yapı sonucu) ve pişmanlığı, gerekse de yeni kuşağın sanata karşı olan ilgisizliği -biz Türkler gibi- gerçekçi bir biçimde aktarılmış. Marksizimin, çıkarlar doğrultusunda medyaya satılmış olması kitapta benim dikkatimi çeken önemli noktalardan biriydi. (küçük bir spoiler, bahsedilen karakter, felsefeyi bırakıp Amerika'ya yani kapitalizmin başkentine gidiyor olması tesadüf değil.) Eser içerisinde bahsedilen önemli romanların (Büyülü Dağ, Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği vs.) karakterin iç dünyasını da temsil ediyor olduğunu belirtmek gerek.. Uzun lafın kısası Norveç edebiyatı kesinlikle okunmalı. Hoşuma giden birkaç alıntı; "Gregers Werle neler yapmadı ki? Hedvig'i öldürdü, onu ağına düşürdü, sözleriyle etkisi altına alarak kendini kurban ettirdi. Hedvig, büluğ çağındaki bu yarı kör çocuk, elinde bir tabanca, absurd, karanlık bir tavan arasında birini kurban etmek üzere, ansızın anlıyor ki yaban ördeğini değil kendisini kurban olarak sunmalıdır babasına, her ne kadar babasının öz babası olup olmadığından emin değilse de ölene dek onun kızı olacağına inanıyor, o halde niçin kendisi dururken yaban ördeğini kurban olarak sunsun babasına? Ve eyleme geçiyor! Ateş ediyor. Artık babası onun kendi kızı olduğundan ve kızının kendisini çok sevdiğinden emin olabilir." (Sayfa 26) "Elias Rukla, insanlar ölüm karşısında bile durup düşünmüyorlar, diye geçirdi içinden, akıllarını başlarına almıyorlar, biraz alçakgönüllülük göstermiyorlar, hiç kimse kendi kendine sormak zorunda olduğu temel birkaç soruyu sormuyor, boş verip geçiyor." (Sayfa 82) "Söyleyecek sözü kalmamıştı sanki, hatta kendi çevresinde ve ait olduğu kültür grubundaki insanların da söyleyecek sözleri bitmiş gibiydi. Söyleşmeye teşebbüs bile etmiyordu insanlar. Karşılıklı konuşmayı, kişisel ya da toplumsal bir konu üzerine yoğunlaşarak tartışmayı, hiç değilse bir şeyin içyüzünü kavramanın getireceği anlık parıltıyı yaşamayı istemiyorlardı." (Sayfa 86)

hanshiro 10 months ago

Her geçen gün daha da kötüye giden müzik sanatının, bu kadar ucuzlaşması ve toplum tarafından tepki verilmemesi, üzerinde en çok düşündüğüm konulardan biri. Her yıl spotify ve youtube gibi platformlarda yayınlanan top10, top20 gibi listeler büyük hayal kırıklığı yaratıyor -en…devamı

hanshiro 10 months ago

Beyaz Kitap

Han Kang

9 Gönderi

Güney Koreli yazar Han Kang'ın 2016 yılında yayımladığı anlatı-deneme türündeki eseri. Nobel edebiyat ödülü bir tarafa birçok uluslararası ödül kazanmış olmasına hayret ediyorum. Geçmişte eli kalem tutmuş, günlük yazmış veyahut anılarını not almış birçok insan, şu kitaptan daha iyisini yazmıştır.…devamı

hanshiro 10 months ago

Herkes Herkesle Dostmuş Gibi...

Barış Bıçakçı

4 Gönderi

"Buralar hatıralarla doluydu. İnsan böyle şeylere nasıl dayanır? Yılların geçip gitmesine ve her şeyin belleğin bir oyunuymuş gibi bir belirsizliğin içine batmış olmasına... Bu ben miyim? Peki o ben miydim? Bütün bunları yaşayan. Hayır seyreden. Karar ver, yaşayan mı, seyreden…devamı"Buralar hatıralarla doluydu. İnsan böyle şeylere nasıl dayanır? Yılların geçip gitmesine ve her şeyin belleğin bir oyunuymuş gibi bir belirsizliğin içine batmış olmasına... Bu ben miyim? Peki o ben miydim? Bütün bunları yaşayan. Hayır seyreden. Karar ver, yaşayan mı, seyreden mi? Yaşayan değilmiş gibi. Geçmişte başka biri, ama şimdi ben. Geçmiş olunca başka biri." (Sayfa 49) Türk modern edebiyatın önemli temsilcilerinden biri olan Barış Bıçakçı'nın 2000 yılında çıkardığı ilk eseri. Kendisinden okuduğum 5. Kitap oldu. Öncelikli olarak kendisinin az okunmasını sitem edeceğim. Kesinlikle daha çok okunmayı hak ediyor. Abarttığımı düşünenler olacaktır ama Hakan Günday kadar iyi bir yazar. Bazı yönleri (özgünlük ve biçimsel açıdan) daha iyi hatta. Neden bilmiyorum ama incelediğim kadarıyla az okunuyor acaba kişisel yönden bir kusuru mu var? Bu ilk romanı düz bir çizgi üzerinde ilerlemiyor. Normalde böyle eserleri pek sevmem ama yeteneği ile kendini okutturuyor. Adından da anlaşılacağı üzere, herkesin herkesle olan dostuklarını; genel olarak sanıldığı gibi iyi olmadığını ve toplum içindeki ilişki düzeylerinin basitleştiğini harika bir dille anlatıyor. Karakterli beni şaşırttı zira daha önce okuduğum eserleri içerisinde; Bizim Büyük Çaresizliğimiz (Çetin ve Ender), Sinek Isırıklarının Müellefi (Cemil ve nazlı) karakterlerini bu romanda görmek güzel hissettirdi, ek olarak kronolojik olarak okumamış olmak ayrı sevindirdi. Başlarda biraz sıkabilir ancak okunması gereken bir eser olduğunu düşünüyorum.. (bu arada yeni baskılar çok daha güzel kapaklara sahip, admine söyledik ama eklemedi) Hoşuma giden diğer alıntılar; "Çünkü zamanla her şeyi sever insan, çünkü bir gün öleceğini anlar." (Sayfa 10) "Bu inanç yetiyordu ona. Zaten hayat da yere çakılana kadar yaşanan bir şeydi." (Sayfa 31) "Hayat yine de kitapta durduğu gibi durmuyor." (Sayfa 33) "Ne kadar kolay boyun eğdiniz kocalarınıza kadınlar! Ne kadar kolay oldu bu! Şimdi ruhunuz bir kazayla sakatlanmiş, tökezleyivermiş genç kız ayaklarınız, ne kadar kolay oldu kadınlar! Ne kadar kolay oldu onde kocalarınız ve çocuklarınız, onların girdiği yola girmek, gittikleri yöne gitmek. Kim hatırlar sizi, kim dönüp bakar arkasına?" (Sayfa 37) "Öğreniyorsun işte öğrenmeyi aklına bile getirmediğin şeyleri. Baba ile oğul arasında neler olup bittiğini, mesafeleri, kalkanları, kaçışları." (Sayfa 51) "Keşke hayat basit bir toplama işlemi olsaydı, artılar, eksiler. Bunun gibi bir şey." (Sayfa 65) "Yirmi altı yılı. Ve bu yirmi altı yıl boyunca tek bir şeyi istedim, tek bir şeyin peşinden koştum, koş dedim ruhuma, koş alçak, koş pislik, o da koştu... Karşıma çıkan herkesin, kadın erkek, çoluk çocuk, herkesin bana aşık olmasını istedim. İşte benim basit gerçeğim! Ama artık, içkili ve kalabalık bir akşam yemeği hayal ediyorum. Açık havada, çıplak ampullerin altında. Güzel şeyler yiyip içmişiz. Nefis bir yaz gecesi. Masada kalan son kişi ben olmak istiyorum. Eşlerin birlikte kalkmasını seyrediyorum sessizce. Sonra erkeklerden yemeğe yalnız gelmiş kadınları evlerine bırakmalarını rica ediyorum. Masada tek başıma kalmak istiyorum. Rüzgârla sallanan çıplak ampullerin altında. Ağustosböceklerini dinliyorum ve bir parça kuru ekmek atıyorum ağzıma." (Sayfa 112)

hanshiro 10 months ago

Ölmez Otu

Yaşar Kemal

1 Gönderi

"Zulmeder, kötülük eder, insanı aşağılar, hak yer, insanı öldürür, yalan söyler, tüm kötülükler ona mahsustur. Dünyaya gelmiş hiçbir yaratık insan kadar biribirine ve de dünyadaki öteki yaratıklara kötülük düşünemez ve de iyilik. Dünya yoktu, hiçbir şey yoktu, hava, su yoktu,…devamı"Zulmeder, kötülük eder, insanı aşağılar, hak yer, insanı öldürür, yalan söyler, tüm kötülükler ona mahsustur. Dünyaya gelmiş hiçbir yaratık insan kadar biribirine ve de dünyadaki öteki yaratıklara kötülük düşünemez ve de iyilik. Dünya yoktu, hiçbir şey yoktu, hava, su yoktu, boşluk bile yoktu, der Kel Aşık... Hiçbir şey yoktu, el kadar bir ışık parçası vardı bütün evrende. Bütün evreni şavkıyla dolduran. El kadar ışık o kadar keskin bir ışıktı ki hiçbir göz ona bakamazdı, bakacak göz de yoktu ki, kör olurdu. İşte bu ışık insandı. İşte bu ışık insanlıktı. Her insanın içinde bu ışık yanar. İnsanoğlu bu bir tutam ışıktan halkolunmadır. Allah önce Ademi çamurdan insan suretinde yaptı, sonra içine bu ışığı soktu." (Sayfa 273) Yıllara yaydığım büyük üçleme "Dağın Öte Yüzü"nü bitirmiş bulunmaktayım. Yaşar Kemal gibi bir yazara sahip olduğumuz için gurur duyuyorum. Müthiş bir kalem, müthiş bir metin. Anavarza'da bulunan Yalak köylülerinin 13 aylık yaşam mücadelesi anlatılıyor. Hemen hemen her insanın kusuru olduğunu bu kitapla fark ettim. En iyi olanın bile bir kusuru var. İşte bu köy birbirinden farklı, çocuk yaşlı, erkek kadın demeden hepsinin ayrı kusurlarını anlatıyor, daha doğrusu Yaşar Kemal kalemiyle, gözünüzde büyük bir ahenkle canlanıyor. Serinin ilk kitabı "Ortadirek"te pamuğa çıkması gereken köylünün, çukurovaya inişi anlatılır. Bu süreç o kadar meşakkatlidir ki durumu iyi olmayan aileler rezil olur. Özellikle "Meryemce" ve "Koca Halil" karakterleri bu bağlamda iyi birer örnek. Açıkçası ikisi de rezil insanlar.. Her ne kadar sevmiş olsam da, ilk kitap diğer Yaşar Kemal eserlerine göre fazla eleştirdiğimi fark ettim. Belki de çok fazla tekrar olmasından dolayıdır. Serinin ikinci kitabı "Yer Demir Gök Bakır" ise gördüğüm en iyi devam romanlarından biri oldu. Muazzamdı... Köylülerin Pamuk sonrası yaşadıkları sorunlar ön plana çıkıyor. Kış gelmiş, her yer kar, her yer soğuk, her yer derdinde boğulmuş insan dolu ve bunların içinde bir ermiş doğuyor. Yaşar Kemal köylülerin analizini öyle bir yapmış o karakterle yatıp o karakterle kalkıyorsunuz. Ve güzel bir diğer tarafı da geçmiş dönemde (özellikle 40-70 arası) köy halkının ne kadar cehalet dolu olduğunu müthiş örneklerle fark ediyorsunuz. Son kitap "Ölmez Otu" ise bir seriye yakışabilecek en iyi sonucu sahip (ufak kusurlarına rağmen). Köylü bahar sonuyla birlikte tekrar Çukurova'ya (pamuğa) inecektir. Ama Ali karakteri özelinde çoğu sorunlar tekrar belirecek ve önceki kitapta yer alan ermiş, ermişin büyüsü, ermişin yüceliği, müthiş bir gerçeklik ile son bulacaktır. İnce memedi okumadan bu üçlemeyi okumak pek doğru olmadı ama yine de pişman değilim. Yaşar Kemal'e olan sevgim kat ve kat daha arttı. Müthiş bir gözlemci, müthiş bir kalem.. Bu kadar güçlü tasvirleri olan yazarlara hayranım. Bir köyün aşağı yukarı bir yılda yaşadığı olayları üç kitaba sığdırmış, dolu dolu üç roman. Açgözlülüğün, merhametsizliğin, doyumsuzluğun, vurdumduymazlığın ve kibrin bu kadar büyük acılara sebep olacağını tahmin etmemiştim. Genel olarak toplumsal sorunların yarattığı bireysel sorunlar hiç bu kadar düşündürten seviye de olmamıştı -en azından benim için. Ölmeden önce okunması gereken bir üçleme.. Sıralamam şu şekilde; 2>3>1