(@) - Raf

2025'in en çok beklenen filmlerinden biri olan Marty Supreme'yi az önce izledim. Safdie kardeşler gördüğüm kadarıyla birlikte daha iyi filmler yapıyorlar, ayrı olunca benim için vasat/vasat üstü oluyor. Marty Supreme klasik ve klişe biyografi filmlerinden kurtulamayan, oyunculuklarla başarılı olduğu söylenen…devamı

hanshiro 2 months ago

Karanlık Armoniler

Bela Tarr

7 Gönderi

Şiirsel sinemanın büyük öncülerinden Bela Tarr 70 yaşında hayatını kaybetti. Sinemaya verdiği emek o kadar büyük ki, hakkında ne kadar övgü dolu sözler söylesekte azdır. Toprağın bol olsun üstad..

hanshiro 2 months ago

Ricky Gervais: Mortality

John L. Spencer

6 Gönderi

Ricky'in yeni stand up gösterisi. en kötü işi. Rezalet. İşi gücü ırkçılık, pedofili, tecavüz.. "Komşunun ölen oğlunun cenazesindeyim, çok sıkıcı." Bu ne şimdi. Tamam seviyoruz seni de kardeşim böyle saçma sapan şeyler komik değil. Çoğu komedyenin hatası, her fikrin ve…devamı

hanshiro 2 months ago

Alice Yatakta

Susan Sontag

1 Gönderi

Susan Sontag'dan okuduğum ikinci eser. 1993 yılında yayımlanmış psikolojik bir drama oyunu. Etkileyici Eser, Henry James'in kız kardeşi Alice James'in yaşamını ve Lewis Carroll'ın Alice'ini birleştirerek, kadınlık durumuna dair sarsıcı bir perspektif sunuyor. Alice'in hayatının büyük bir kısmını geçirdiği yatak,…devamıSusan Sontag'dan okuduğum ikinci eser. 1993 yılında yayımlanmış psikolojik bir drama oyunu. Etkileyici Eser, Henry James'in kız kardeşi Alice James'in yaşamını ve Lewis Carroll'ın Alice'ini birleştirerek, kadınlık durumuna dair sarsıcı bir perspektif sunuyor. Alice'in hayatının büyük bir kısmını geçirdiği yatak, Sontag tarafından hem bir sığınak hem de bir hapishane olarak tasvir ediliyor. Alice'in "nevrasteni" olarak adlandırılan belirsiz hastalığı, aslında ataerkil toplumun kadına biçtiği pasif rolün bedenselleşmiş halidir. Bir kadın olarak dış dünyada eyleme geçmesi, üretmesi ve takdir görmesi engellenen Alice, tüm hayati enerjisini kendi içine, dolayısıyla hastalığına yönlendirir. Abisi Harry (Henry) dış dünyayı ve insan ruhunu kağıda dökerek ölümsüzleşirken, Alice sadece kendi acısını ve iç dünyasını gözlemlemekle yetinmek zorunda kalır. Henry James'in dehası ve edebi başarısı, bir anlamda kız kardeşinin görünmezliği ve fiziksel çöküşü üzerinde yükselir.. İkili arasındaki bu asimetrik bağ, kadının entelektüel dünyadaki yerinin "ilham perisi" ya da "gözlem nesnesi" olmaktan öteye geçemediği bir dönemin acı bir aynası olarak görülmekte.. Gerçek hayatta da yaşanmış olan "ölüm için izin isteme" bizzat kitapta yer alıyor. Son kısımdaki bilgiye göre Alice, yaşadığı acı nedeniyle babasından İntihar için izin istiyor. Oyunda bu sahne baya iyi aktarılmış, tabi Sontag bakış açısıyla. Bir diğer dikkatimi çeken önemli sahnelerden biri ise çay partisiydi.. Alice'in zihninde farklı zamanlardan ve mekanlardan gelen kadınları buluşturarak bir "tarihsel kız kardeşlik" alanı açıyor.. Bu sahnede Emily Dickinson, Alice'in bir yansıması gibi ortaya çıkar; o da odasına kapanmış ve dünyadan elini eteğini çekmiştir. Ancak Dickinson ile Alice arasındaki temel fark, Dickinson'ın bu izolasyonu devasa bir şiir külliyatına dönüştürebilmiş olması, Alice'in ise dehasını eyleme dökemeyip bedenine hapsetmesidir. Adını ilk kez duyduğum -ve okuduğum kadarıyla önemli bir kişilik olan diğer isim- Margaret Fuller ise bu odanın dışındaki dünyanın, eylemin ve kamusal alanın temsilcisi olarak oradadır. Ancak Fuller'in güçlü duruşunun ve entelektüel mücadelesinin bile trajik bir sonla bitmiş olması, Alice için dış dünyanın da en az o yatak kadar tehlikeli olduğunu simgeler. Sontag bu karakterler üzerinden, kadının zekasını dışa vurduğunda karşılaştığı toplumsal engeller ile içe kapandığında yaşadığı yıkımı yan yana getirir. Çay partisine dahil olan Kundry ve Myrtha gibi mitolojik ve sanatsal figürler ise kadının kültür tarihindeki temsiline dair eleştiriyi derinleştiriyor. Bu karakterler, kadının sanatta nasıl "lanetli", "intikamcı" veya "erkeklerin kurtarması gereken aciz varlıklar" olarak kurgulandığını hatırlatır. Alice, bu kadınlarla dertleşirken aslında kendi yalnızlığının ve hastalığının kişisel bir talihsizlik değil, evrensel ve tarihsel bir kadınlık kaderi olduğunu fark eder. Sontag tıpkı Virginia woolf gibi kadının dünyasında yaşanan acıyı ve dramayı ortaya koymak için etkileyici bir karakter ve mekan tasarlıyor. 1890'lardaki sorunların bir asır sonra yine yaşanıyor olması üzücü. Zaman zaman Felaketzedeler Evi'indeki bazı sekansları andırdı ama bu daha iyidi kanımca. Okumanızı tavsiye ederim.

hanshiro 2 months ago

Sentimental Value

Joachim Trier

11 Gönderi

Norveç'in büyük yönetmeni Joachim Trier'in yeni filmi. Direkt belirteyim benim için 2025'in en iyi filmi oldu ve değişeceğini pek sanmıyorum. Müthiş bir baba-kız krizi. Bu kadar derin ve içsel bir drama beklemiyordum. Geçmişten gelen acıları üstü kapalı bir şekilde ele…devamı

hanshiro 3 months ago

Başka Yolu Yok

Park Chan-wook

5 Gönderi

Güney Koreli yönetmen Park Chan wook'un yeni filmi. Golden globes adaylığı sonrası beklentilerim yüksekti ancak biraz hayal kırıklığı yaşattı. Günümüz dünyasında mevzu bahis "iş" ise Kore bunun en hassas ülkelerinden biri. Genel olarak Asya ülkelerinde görülen bu kriz son yıllarda…devamı

hanshiro 3 months ago

Nouvelle Vague

Richard Linklater

1 Gönderi

65 yıl önce çekilmiş -yeni dalganın en önemli yapımların biri olarak kabul edilen- "Serseri Aşıklar"ı, bütün arka planıyla (başta yönetmen olmak üzere oyuncular, kamera arkası ekibi, yapımcı vs.) yeniden canlandırmak; bunun da ötesinde o atmosferin birebir aynı hissiyatıyla yeniden beyaz…devamı

hanshiro 3 months ago

It Was Just an Accident

Jafar Panahi

9 Gönderi

2025 Altın Palmiye ödülü sahibi "Yek Tasadef Sadeh" Jafar Panahi'nin yine hapis cezası almasına sebep olan bir başka filmi. Kesinlikle övgüyü hak ediyor, ama en iyisi mi pek katılamayacağım. Juri başkanı Binoche olmasaydı kazanır mıydı, şüpheliyim. Film, yıllar önce kendilerine…devamı

hanshiro 3 months ago

Kont Öderland

Max Frisch

1 Gönderi

Spoiler içeriyor İsviçreli yazar Max Frisch'in 1951 yılında yayımladığı suç, gerilim, gizem eseri. Oyun türünde olan bu hikaye, modern hayatın sunduğu o aşırı düzenli ve sıkıcı rahatlığın aslında bir esaret olduğunu fark eden bir insanın, 12 sahnede nasıl çileden çıktığını ve delirme…devamıİsviçreli yazar Max Frisch'in 1951 yılında yayımladığı suç, gerilim, gizem eseri. Oyun türünde olan bu hikaye, modern hayatın sunduğu o aşırı düzenli ve sıkıcı rahatlığın aslında bir esaret olduğunu fark eden bir insanın, 12 sahnede nasıl çileden çıktığını ve delirme aşamalarını anlatıyor. Sistem eleştirisinin sadece dışsal bir otoriteye değil, insanın kendi içindeki "düzen kurma" dürtüsüne yönelik olduğunu görüyoruz.. Savcı karakteri, toplumun en rasyonel ve en "hukuki" parçasıyken, bir banka memurunun nedensiz cinayetiyle sarsılır. Buradaki sistem eleştirisi tam da bu noktada ortaya çıkar: Sistem o kadar mükemmel, o kadar öngörülebilir ve o kadar sıkıcıdır ki, bu kusursuzluk insanın yaşama sevincini ve özgünlüğünü öldürür. Yazar Frisch, bürokrasiyi ve toplumsal kuralları birer "yaşayan ölü" fabrikası olarak tasvir eder. Savcı'nın eline baltayı alıp efsanevi Kont Öderland'a dönüşmesi, aslında bu boğucu rasyonaliteden bir kaçış denemesidir. Ancak oyunun en trajik ve sarsıcı yanı, savcının sistemi yıkmak için başlattığı kanlı isyanın sonunda yine bir iktidar koltuğuna oturmasıyla sonuçlanmasıdır. Max Frisch'in sistem eleştirisindeki temel problemi "İktidarın doğası"dır. Frisch'in eser özelinde bunun bir "boşluk" ve o boşluğun "zorunlu olarak dolması" üzerine kurulması gerektiğidir. İktidar, yalnızca bir kişinin diğerleri üzerindeki tahakkümü değil, aslında bir yapısal zorunluluktur. Savcı'nın hikayesinde iktidar, kişilerden bağımsız, kendi mantığına sahip bir organizma gibi hareket eder. Bir düzeni yıktığınızda ortaya çıkan o anarşi anı, yani mutlak özgürlük yanılsaması, aslında iktidarın en aç olduğu andır. Gücün doğasındaki en trajik unsur, onun ayartıcı ve dönüştürücü etkisidir. Savcı, sisteme karşı baltasını kaldırdığında bunu bir "özgürleşme" eylemi olarak görür. Ancak balta, bir noktadan sonra sadece bir yıkım aracı değil, yeni bir otoritenin sembolü haline gelir. Burada iktidarın doğasına dair sarsıcı bir hakikat yatar: Düzeni yıkmak için kullanılan araçlar, kurulacak yeni düzenin karakterini belirler. Eğer şiddetle ve kanla geliyorsanız, kurduğunuz iktidar da kanla beslenmek zorundadır. Savcı, Kont Öderland olduğunda artık özgür bir birey değildir; o, halkın zihnindeki bir "efsane" ve "korku" nesnesidir. Dolayısıyla iktidar, sahibini de mülkiyetine geçirir. Gücü elinde tutan kişi aslında o gücün ilk kölesidir; çünkü artık kendi iradesiyle değil, elinde tuttuğu o "makamın" veya "mitin" gereklerine göre hareket etmek zorundadır.. Frisch'in perspektifinden bakıldığında iktidarın doğası, aynı zamanda bir sorumluluktan kaçış alanıdır. Sistem içindeki memur "sadece kuralları uyguluyorum" derken ne kadar benliğini yitirmişse, mutlak lider de "tarihin veya davanın iradesini temsil ediyorum" diyerek kendi bireysel vicdanını susturur. Bu bağlamda iktidar, insanın kendi varoluşsal sancısından kaçıp sığındığı devasa bir gölgedir. İsviçre’nin o steril ve düzenli yapısında iktidar kendini "huzur ve güvenlik" maskesiyle sunarken, isyan anında "adalet ve intikam" maskesini takar.. Ancak maske ne olursa olsun altındaki mekanizma her zaman aynıdır: Düzenin devamlılığı için bireyin özgünlüğünün kurban edilmesi. İktidar, doğası gereği durağanlığa aşıktır; bu yüzden her türlü gerçek "oluş" ve "arayış" onun için bir tehdittir. Savcı'nın trajedisi, nefret ettiği sisteme bizzat kendisinin dönüşmesidir. Çünkü iktidar boşluk kabul etmez ve o boşluğa yerleşen herkesi, eninde sonunda kendi soğuk ve rasyonel suretine çevirir. Bu durum, insanın "benlik" arayışının neden her zaman iktidar duvarına çarpıp parçalandığını da açıklar; zira benlik akışkandır, iktidar ise katılaşmış bir statükodur.. İnsan, kendi çıplak benliğiyle yüzleşmekten o kadar korkar ki, ya sistemin sadık bir kulu ya da bir mitin vahşi takipçisi olmayı seçer. Buradaki "balta" toplumsal maskeleri parçalamak için kullanılan bir araçtır fakat karakter parçaladığı her maskenin altında başka bir maske bulur. Özgürlük kavramı, Frisch'in perspektifinde ulaşılan bir durak değil, sonu gelmeyen ve çoğu zaman yıkımla biten bir arayış olduğu görülüyor.. Son olarak İsviçre edebiyatı, Alman edebiyatının o devasa felsefi derinliğinden ve dilsel gücünden beslenirken, aynı zamanda ona karşı bir "içeriden eleştiri" geliştiriyor. Alman edebiyatı genellikle büyük tarihsel kırılmalar ve ideolojik savaşlarla uğraşırken, Frisch gibi İsviçreli yazarlar daha çok "küçük devletin klostrofobisiyle" ilgilenirler. İsviçre'nin o meşhur tarafsızlığı, düzeni ve refahı, Frisch için bir tür ruhsal felç durumudur. Alman geleneğinden gelen "epik tiyatro" ve "yabancılaştırma" tekniklerini alan Frisch, bunları İsviçre'nin o çok övündüğü "huzur" imgesini yerle bir etmek için kullanır. Yani Kont Öderland, Alman felsefesinin araçlarıyla donatılmış ama hedef tahtasına İsviçre'nin o steril, küçük burjuva dünyasını oturtmuş bir eserdir. Ülkemizde değeri bilinmemiş bir eser. Ben şiddetle tavsiye ediyorum.

hanshiro 3 months ago

Masumiyet ve Tecrübe Şarkıları

William Blake

3 Gönderi

"Başkasının derdini görürüm de, Durabilir miyim dertlenmeden ben de. Kederini görüp de başka birinin, Teselli aramadan yapabilir miyim. Görüp de dökülen bir gözyaşını, Paylaşılmış duymaz mıyım tasamı, Bir baba çocuğunun ağladığını görüp de, Kalabilir mi dolmadan kederle. Bir ana oturup…devamı