(@) - Raf

Jack London’ın Martin Eden adlı eseri, bireysel mücadelenin, aşkın, sınıf farklılıklarının ve nihayetinde tatminsizliğin romanıdır. Hikâye, iyi bir fiziğe sahip bir denizci olan Martin’in, burjuva sınıfından Arthur’u bir kavgadan kurtarmasıyla başlar. Bu olay, Martin’in burjuva dünyasıyla tanışmasına ve Arthur’un kız…devamıJack London’ın Martin Eden adlı eseri, bireysel mücadelenin, aşkın, sınıf farklılıklarının ve nihayetinde tatminsizliğin romanıdır. Hikâye, iyi bir fiziğe sahip bir denizci olan Martin’in, burjuva sınıfından Arthur’u bir kavgadan kurtarmasıyla başlar. Bu olay, Martin’in burjuva dünyasıyla tanışmasına ve Arthur’un kız kardeşi Ruth ile yollarının kesişmesine vesile olur. Martin, Ruth’u görür görmez ona âşık olduğunu sanır. Fakat aslında âşık olduğu şey Ruth’un kişiliğinden çok onun temsil ettiği zarafet, entelektüel birikim, konfor ve burjuva yaşamıdır. Ruth ise ilk başlarda Martin’i bir “denek” gibi görür; ailesiyle birlikte onun kaba yanlarını çözmeye çalışır. Ancak zamanla Martin’in gücüne, azmine ve değişme arzusuna hayran kalır. Bu hayranlık, koşulsuz bir sevgi değil, daha çok Martin’i şekillendirebilme düşüncesine duyulan bir çekimdir. Ruth’un sevgisi koşullu olduğu gibi, Martin’in sevgisi de koşulludur. Çünkü Martin, Ruth’un şahsından çok, onun temsil ettiği sınıfa ve hayata âşık olmuştur. Yazarlığa yönelmesinin asıl sebebi de bu hayata kavuşma arzusudur. Kalemi, fikirlerini insanlara aktarmak için değil; sınıf atlamak ve burjuvazinin kapılarını aralamak için kullanır. Ne var ki çevresi ona hiçbir şekilde destek olmaz. Kendi sınıfındaki insanlar bile ona güvenmez, sürekli “düzenli bir iş bul” nasihatinde bulunurlar. Kimse ona borç vermez, yemek bile vermez; Martin, yalnız bırakılır. Buna rağmen o, bir boğa gibi hedefine kilitlenir. Defalarca reddedilse de yazmaktan asla vazgeçmez. Sonunda şöhret ve zenginlik kapıları açılır. Kitapları basılır, adı duyulur. Daha önce küçümsenen Martin, bu kez herkesin hayranlık duyduğu bir isim haline gelir. İnsanlar onun peşinde koşar. Ancak bu noktada Martin’in yaşadığı şey beklenen mutluluk değil, derin bir tatminsizliktir. Çünkü başarıya ulaştığında artık Ruth’un sevgisinin de, toplumun ilgisinin de sahte olduğunu fark eder. Martin tüm ömrünü şöhret ve para uğruna harcamıştır, elde ettiğinde ise bu değerlerin içinin boş olduğunu görür. İnsanların yüzeyselliğini en başından beri bilmesine rağmen, yine de sonunda büyük bir hayal kırıklığı yaşar. Böylece aşkı da, toplumu da, yaşamı da anlamsız bulur. Martin Eden, bireyin toplum karşısındaki mücadelesinin trajik bir öyküsüdür. Martin de Ruth da sevgilerini koşullara bağlamış, bu nedenle aşkları gerçek olmamıştır. Roman, yalnızca bir aşk hikâyesi değil, aynı zamanda sınıf farklarının, kapitalizmin ve bireyci ideallerin eleştirisidir.

havinnhzr 9 months ago

Baba 2

Francis Ford Coppola

62 Gönderi

Godfather 2’de beni en çok etkileyen sahneler, Vito Corleone’nin gençlik sahneleri oldu. Onun “Baba” oluşunu izlediğimizde görüyoruz ki aslında Vito, iyilikle ve topluma yarar sağlayarak bu konuma gelmiş gerçek bir baba figürü. Ancak Michael’da biraz güç zehirlenmesi olduğunu söyleyebilirim. Vito’nun…devamı

havinnhzr 9 months ago

Baba

Francis Ford Coppola

189 Gönderi

Baba hem gerçek bir baba hemde baba :) Düğün sahnesiyle ailenin ve güç dinamiklerinin içine giriyorsun, Michael başta uzak durmaya çalışsa da olaylar onu içine çekiyor. Sonny’nin öfkesi, Fredo’nun zayıflığı, Vito Baba’nın duruşu hepsi aileyi temsil ediyor ama beni en…devamı

havinnhzr 9 months ago

Bülbülü Öldürmek

Harper Lee

93 Gönderi

Hikâye genel olarak Finch ailesini anlatıyor. Baba Atticus Finch bir avukattır ve haksız yere suçlanan siyahi bir adam olan Tom Robinson’un davasını üstlenir. Tom Robinson aslında masumdur. Olaylar Atticus’un küçük kızı Scout Finch’in gözünden, yani bir çocuğun diliyle aktarılır. Bu…devamı

havinnhzr 9 months ago

Angel Dayı

Panait Istrati

1 Gönderi

Angel Dayı, iki bölümden oluşan ve Panait Istrati’nin insanın acı, kader ve özgürlük arayışını işlediği etkileyici bir eser. İlk bölümde dört kardeşin ikincisi olan Angel’in trajik yaşamı anlatılıyor. Çalışkan olmasına rağmen tembel bir eşle evli olan Angel, peş peşe çocuklarını…devamı

havinnhzr 10 months ago

Madam Bovary

Gustave Flaubert

12 Gönderi

Madame Bovary, konusu itibarıyla etkileyici bir roman. Emma’nın doyumsuzluğu, içsel boşluğu ve aşk arayışı oldukça derin işlenmiş. Ancak okuması gerçekten zordu. Anlatım ağır, betimlemeler fazlaydı ve kitap yer yer çok sıkıcı geldi. En büyük sorun ise okuduğum baskıydı. Muhtemelen korsandı;…devamı

havinnhzr 11 months ago

Bir Çöküşün Öyküsü

Stefan Zweig

140 Gönderi

Stefan Zweig’in toplumun unutkanlığı ve bireyin içsel yalnızlığı üzerine dokunaklı bir anlatımıdır. Bir zamanlar parlayan bir kadının, yaşlanıp gözden düşmesiyle yaşadığı ruhsal çöküşü ve toplumun acımasızca onu unuluşunu gösterir. Ölümü, son bir direniş ve “beni unutmayın” çığlığıdır; ama hayatın hızlı…devamı

havinnhzr 11 months ago

Sineklerin Tanrısı

William Golding

121 Gönderi

Sineklerin Tanrısı ilk bakışta sadece çocukların macerası gibi görünse de, aslında insan doğasının ve medeniyetin başlangıcının derin bir yansıması. Her çocuk, insan ruhunun farklı bir yönünü temsil ediyor; iyilik ve kötülüğün ayrıştığı bu adada, saf güç ve ilkel kötülük Jack’le…devamı

havinnhzr 12 months ago

Bilimin Öncüleri / Amasyalı Hekim Sabuncuoğlu Şerefeddin

Ayşe Can Yağmur

1 Gönderi

Bu kitap, çok eski zamanlarda Amasya’da yaşamış Sabuncuoğlu Şerefeddin adında zeki ve çalışkan bir hekimin hikâyesini anlatıyor. O zamanlar insanlar hasta olduğunda tedavi edecek modern doktorlar ya da hastaneler yoktu. Ama Şerefeddin, insanlara yardım etmek için gece gündüz çalıştı. 🩺…devamı

havinnhzr 1 year ago

Black Mirror

Charlie Brooker

236 Gönderi

Spoiler içeriyor 1. Sezon 1. Bölüm Bölüm hem rahatsız edici hem de düşündürücüydü. Bir insanın canı için bu kadar iğrenç bir şart konulması mide bulandırıcıydı. Başbakanın bu kadar yalnız bırakılması, özellikle de karısının hâlâ affetmemesi, bence çok anlamsız. Ama olay sadece bireysel…devamı1. Sezon 1. Bölüm Bölüm hem rahatsız edici hem de düşündürücüydü. Bir insanın canı için bu kadar iğrenç bir şart konulması mide bulandırıcıydı. Başbakanın bu kadar yalnız bırakılması, özellikle de karısının hâlâ affetmemesi, bence çok anlamsız. Ama olay sadece bireysel bir dram değil; medyanın, sosyal medyanın ve toplumun baskısıyla bir insanın ne kadar aşağılanabileceğini de gösteriyor. Prensese ait olmayan parmak, aslında bu işin bir sanat/performance olduğunu ve hedefin toplumun kendisi olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Teknolojinin gölgesinde, insanlığın sınırları çok sert şekilde test edilmiş. 1. Sezon 2. Bölüm Bu bölümde gerçeklik tamamen dijitalleşmişti; insanlar adeta bir oyunun içinde yaşıyor gibiydi. Dış dünyaya dair hiçbir bilgi verilmemesi, bilinçli bir boşluk yaratıyor ve bizi sadece bu yapay dünyanın içine hapsediyor. İnsanların özgür iradeleri yok gibi; toplumun baskısı ve sistemin sunduğu sahte umutlarla hareket ediyorlar. Pedal çevirerek bir hayat kazanıyorlar ama karşılığında sadece tüketim ve sahte özgürlük sunuluyor. Aslında isyan bile sistemin bir parçasına dönüştürülüyor. Gerçeklik o kadar bastırılmış ki, hisler bile pazarlanabilir hale gelmiş. Etkileyiciydi ama karanlık bir şekilde. 1. Sezon 3. Bölüm Açıkçası bu bölüm, ilk ikiye göre oldukça durağan ve sıkıcıydı. Bitmesi için dakikaları saydım diyebilirim. Oysa konu çok güçlüydü: İnsanların geçmişi tekrar tekrar izleyebilmesi… Ama işlenişi daha tempolu, belki biraz daha aksiyonlu olabilirdi. Aldatma teması ilk andan tahmin ediliyordu ama Liam’ın en başta Ffion’un Jonas’la olan geçmişini izlememesi düşündürdü. O an elinin altında her şey varken neden izlememeyi tercih etti? Belki bilmekten korktu, belki de izlemeye cesaret edemedi. Ama sonunda teknoloji tüm duyguların önüne geçti. Bu kısmı özellikle ürkütücüydü. İnsanların zihnine yerleşen bir cihazla her anıya ulaşabilmek, özgürlük değil esaret gibi. Çünkü insan unuttukça yaşar; geçmişi tekrar tekrar izlemek, sadece acıyı diri tutar. 2. Sezon 1. Bölüm Bölümü izlerken aklıma direkt ChatGPT geldi. Günümüzde insanların büyük çoğunluğu yapay zeka ile dertleşiyor, hatta bazıları flörtleşiyor. Bu bölüm de, aslında ne kadar uçuk olsa da, teknolojinin hayatımızdaki ilerleyişini gösteriyor. Ash biraz fazla uçuk bir karakter olsa da, yani gerçekçilikten uzak olsa da, teknolojinin sınırı yoktur, neden olmasın diyor insan. Peki, bu gerçekten sadece zararlı mı? Ya da bir yararlı tarafı yok mu? Hani izlerken aslında içine bir umut da serpiliyor. Örneğin, kaybettiğiniz bir kişiyi bir türlü hayatınıza geri getirme fikri, bir paranoya gibi de düşünülebilir ama aynı zamanda acıları da hafifletiyor. Bölüm kısaca güzeldi, beğendim, garipti ama düşündürttü. 2.Sezon 2. Bölüm Bölüm boyunca “Ne oluyor?” diyerek gerilimi iliklerime kadar hissettim. Ama finalde her şey ters yüz oldu. Başta bir distopya gibi görünen hikâye, toplumun adalet anlayışıyla yüzleştiriyor bizi. İnsanlar sadece izliyor, kaydediyor… Acıya karşı duyarsızlaşıyor. Birini cezalandırmak adına her gün aynı işkenceyi yaşatmak adalet mi, yoksa sadece intikam mı? Bu bölüm, suç kadar sistemin kendisini de sorgulatıyor. Teknolojinin bizi nasıl pasif birer izleyiciye dönüştürdüğünü yüzümüze tokat gibi çarpıyor. Black Mirror yine ters köşe yaptı... 2. Sezon 3. Bölüm "İnsanlar sevdikleri birini seçmeye o kadar alışmış ki, 'Bu kişi bana ne vadediyor?' diye düşünmeyi unutmuş. The Waldo Moment, siyasetin eğlenceye, seçmenin yüzeysel tercihlere kaydığı karanlık bir aynaydı. Gülüyoruz ama içimiz acıyor." 3. Sezon 1. Bölüm Sahte gülümsemeler, yapmacık ilişkiler ve içtenliğin puanla ölçüldüğü bir dünya... Nosedive, sosyal medyada karşılaştığımız sahte mutluluğu tokat gibi yüzümüze çarpıyor. Tıpkı bugün olduğu gibi: Herkes mutluymuş gibi davranıyor, ama kimse gerçekten samimi değil. Gerçek olmaya cesaret kalmadı, herkes sadece "beğenilmek" istiyor. 3.Sezon 2. Bölüm Örümcek fobim olduğu için bu bölümü izlemek benim için çok zordu. Ama en çok Cooper’ın annesini aramaması içime oturdu. Tüm bölüm boyunca “aç artık şu telefonu!” dedim, hâlâ da içimde kaldı. Teknolojinin bu kadar kısa sürede zihni ele geçirebilmesi ürkütücüydü. Sadece 0.04 saniyede yaşadığı kabus, aslında onun sonuydu. Playtest, korkularımızın ve ertelediğimiz duyguların bizi nasıl yok edebileceğini çok iyi anlatmış. 3. Sezon 3. Bölüm Başta Kenny’e çok üzüldüm. Mahremiyeti ihlal edilmiş, korkmuş, çaresiz biriydi. Ailesi öğrenmesin diye soygun yapmasını bile anlayabiliyordum. Ama sonunda asıl neden ortaya çıkınca donup kaldım. Empatim bir anda yok oldu. Bu bölüm bana şunu düşündürdü: “Birine acımak, onun gerçekten masum olduğu anlamına gelir mi?” Gerçekçi ve sarsıcıydı. En korkuncu da, yaşanması çok mümkün bir hikâye olmasıydı. 3.Sezon 4. Bölüm San Junipero’yu izlerken içimde bir yer hafifledi. İlk kez Black Mirror bana korku değil, huzur verdi. Sonsuzluk fikri, sevdiğin yanındaysa hiç de korkutucu değilmiş. Gerçek değil belki ama hissettirdikleri çok sahici. 3. Sezon 4. Bölüm “Men Against Fire”, savaşın yalnızca fiziksel değil, zihinsel bir yıkım olduğunu gözler önüne seriyor. Bölümde kullanılan MASS sistemi, aslında günümüzde insanların taktığı ırkçılık maskesinin teknolojik bir hali. İnsanlar, farklı ten rengi, kültür ya da yaşam biçimine sahip olanları birer 'böcek' gibi görmeye şartlanıyor. Böylece vicdanlarını susturup, nefretlerini meşrulaştırabiliyorlar. Stripe’ın gerçeklerle yüzleştiği andaki vicdan çöküşü, insaniyetin hâlâ içimizde bir yerde olduğunu hatırlatıyor. Ama ne yazık ki çoğu kişi, gerçeği bilse bile gözlerini kapatmayı tercih ediyor. Tıpkı Stripe gibi... Çünkü bazı insanlar için acı gerçeklerden kaçmak, maskeyle yaşamaktan daha kolay. Bu bölüm, bize şu soruyu soruyor: İnsan kalmak için gerçekle mi yaşarsın, yoksa huzur için kendini mi kandırırsın?” 3. Sezon 6. Bölüm Günümüzde biri bir şey dedi mi, düşünmeden hemen üzerine çullanılıyor. Sosyal medyada herkes bir anda yargıç kesiliyor. Black Mirror’ın “Hated in the Nation” bölümü bu linç kültürünü o kadar güzel işlemiş ki... Sadece kurbanı değil, linç edenleri de suçlu hâline getirmesi bence en çarpıcı kısmıydı. İzlerken “evet ya, tam da böyle” dedim. Gerçekten tokat gibi bir bölümdü. 4. Sezon 1. Bölüm “USS Callister” Bu bölüm bana direkt klavye delikanlılarını hatırlattı. Gerçek hayatta silik, pasif olan insanların dijital dünyada güç sahibi olunca nasıl değiştiğini çok sert bir şekilde gösteriyor. Sanal bir evrende tanrılaşan bir adamın, aslında bastırdığı egosunu ve karanlığını ortaya dökmesi… Tıpkı sosyal medyada kendini dev aynasında gören ama gerçekte bir hiç olan insanlar gibi. Hem rahatsız edici hem düşündürücüydü. 4. Sezon 2.Bölüm Basit gibi görünse de oldukça sarsıcı bir bölüm. Bir çocuğun tüm anlarının — hatta en mahrem anlarının bile — annesi tarafından izlenmesi, sevgi kisvesi altında işlenen büyük bir ihlal. Bu tür teknolojiler, güvenlikten çok travma yaratır. Aşırı korumacı, yani ‘helikopter ebeveynlik’ çocukları korumak yerine onların gelişimini bastırır, birey olmalarını engeller. Bölüm, sevginin kontrol arzusuna dönüştüğünde ne kadar yıkıcı olabileceğini sert ama çarpıcı bir şekilde gösteriyor. 4. Sezon 3. Bölüm Bu bölüm, önce suçun üzerini örtmeye çalışan biriyle başlıyor… ama ardından gelen zincirleme yıkımı izlemek hem rahatsız edici hem de düşündürücü. Bir insan, hatırlanma korkusuyla nereye kadar gidebilir? Teknoloji bu sefer hafızalara müdahale ediyor; ama sorun makinede değil… İnsan zihninin karanlığında. 4. Sezon 4. Bölüm "Hang the DJ", diğer Black Mirror bölümlerine göre daha sakin bir tempoda ilerliyor ve karanlık atmosferin içinde umut dolu bir pencere açıyor. Bölüm, teknolojinin duygusal ilişkiler üzerindeki etkisini sorgularken, aşkın algoritmalara sığıp sığamayacağını irdeliyor. Frank ve Amy’nin sistemin dayattığı kurallara rağmen birbirlerine duydukları çekim, insan duygularının hâlâ ne kadar güçlü ve özgür olduğunu gösteriyor. Belki teknoloji hayatımızın her alanını ele geçirebilir ama bu bölüm, aşkın hâlâ "hesaplanamaz" bir şey olduğunu fısıldıyor. 4. Sezon 5. Bölüm Kıyamet sonrası bir dünyada geçen bölümde, Bella isimli bir kadın hayatta kalmaya çalışan küçük bir grup için terkedilmiş bir depoya gidiyor. Amaçları bir kutu almak… ancak içindeki ölümcül bir robot köpek, onları teker teker avlamaya başlıyor. Bella, bölüm boyunca robotun takibinden kaçarken hem fiziksel hem psikolojik bir sınav veriyor. Finalde ise tüm bu tehlikenin, sadece bir oyuncak ayı için göze alındığını öğreniyoruz. Bu detay, teknolojinin hükmettiği bir dünyada bile duygularımızın bizi yönlendirebildiğini gösteriyor. Ancak bölüm birçok soruyu da cevapsız bırakıyor: Bu dünya neden bu halde? Robotlar neden saldırıyor? İnsanlar nerede yaşıyor? Sanki bir hikâyenin ortasından izlemeye başlamışız gibi. Soğuk, sessiz ve çaresizlik dolu bir atmosfer… Ve ortasında hâlâ insan kalmaya çalışan bir kadın. 4. Sezon 6. Bölüm Bu bölümü izlerken kendimi gerçekten çok garip hissettim. İntikam, adalet, etik… her şey birbirine girdi sanki. Aklımda binlerce soru oluştu: Mesela bir tecavüzcünün sonsuza kadar acı çekmesi gerçekten adalet mi? Yoksa başka bir tür işkence mi? Ya da bir insanın öldükten sonra bilinç olarak yaşamaya devam etmesi… bu bir “yaşamak” mı, yoksa başka bir hapishane mi? Bu bölümde yine teknolojinin ne kadar ileri gidebileceğini, şu an hayal gibi gelen şeylerin aslında belki de çok uzak olmadığını hissettim. İzlerken sadece bir kurguya bakmıyormuşum gibi, geleceğin içinde bir yerlere sızıyormuşum gibi geldi. Hem çok etkileyiciydi hem de zihnimi çok zorladı.