Moğollar bir dönem Müslümanları öyle darmadağın ettiler ki halk arasında şöyle bir söz meşhur olmuştu: "Eğer Moğollar, katlediyorsa buna inan, Moğollar yenildi diye bir şey duyarsan, sakın inanma." Her devirde bu tip insanlar olmuştur, sayıları da çoğunluktur. Her devirde, düşman…devamıMoğollar bir dönem Müslümanları öyle darmadağın ettiler ki halk arasında şöyle bir söz meşhur olmuştu: "Eğer Moğollar, katlediyorsa buna inan, Moğollar yenildi diye bir şey duyarsan, sakın inanma." Her devirde bu tip insanlar olmuştur, sayıları da çoğunluktur.
Her devirde, düşman yaklaşıyor korkun diyenler olduğu gibi, imanlarını taze tutup "Allah bize yeter" diyenler de vardır. (Âl-i İmrân Suresi-173) Uhud'a çıkanlar olduğu gibi geri dönenler de vardır. Allah'a verdikleri sözü tutanlar da vardır, nimetler tükenince irtidat edenler de.
Din, ırk, cemaat farketmeksizin tüm toplulukları tehdit eden iki şey, kuşku ve zillettir. Varlığı, bilgiyi, kardeşliği, idealleri, ümitleri, hedefleri kemirip yok eden şey kuşkudur. Ruhundan, tipinden, dininden, dilinden, milletinden, eciğinden cücüğünden kuşku duymak, zillettir.
Kuşku, zilleti doğurur. Zillet de kuşkuları besler durur. Evet, insan, rezil olur ama toplum zelil değilse bir şekilde toparlar yürür. Ne vakit, toplum iliklerine kadar yenilmişse, o vakit altından heykeller yapar. Sevgili düşmanlarımızın değerleri, evrensel değerler oluverir.
Bir Japon, Japon olmaktan utansa; Japonya'da yaşamaktan sıkılsa, ameliyatla gözlerini değiştirse ve bu kanıksansa, o vakit Japonların Koreliler'den farkı kalmazdı. Harf inkılabı yapıp Pearl Harbour'a tatile giderlerdi. Almanlar, sadece kuşkuyla yaşasalar düşünür, savaşmazlardı.
Ada halkı, Mayflower gemisine binip yeni dünyayı kurmaya gitmezdi kuşkulara esir olsalardı. Tüccar Hollandalılar, Çerçici Yahudiler, işçi İtalyanlar, Çinliler vs. ve tüm bunları harç yapıp karan Püritenler, kurdu o dünyayı; petrol istasyonlarında çalışan kuşkulu pompacılar değil.
Eskiden "Moğollar yenilmez" diyen Müslümanlarla bir ara "Osmanlılar yenilmez" diyen Venedikliler veya bugün "Rusya yenilmez" "Çin yenilmez" "ABD yenilmez" "Bazı aileler var, yenilmez" diyenler arasında fark yok. Rakibin yenilmezliğinden emin olmak, kuşku duymamak, zillettir.
Kölelikten kurtulduktan sonra ilk iş olarak düşmanın tanrılarına tapmak, zillettir. Yenildiklerinden her daim emin olmak, kendinden sürekli kuşku duymak zillettir. Düşmanla aynı olmak, Moğol kılıçlarıyla kesilmekten, Haçlı toplarıyla dövülmekten daha büyük zillettir.
İnsanlık tarihi boyunca sorulagelen hazır ve sınırlı sorulara, rakip milletlerin verdiği cevapları ezberlerken yeni sorular sorup yeni cevaplar verdiğini sanmak entellektüel zillettir. Müphemlik kültürü zillettir. Her dönemin muzaffer kültürüne ittiba etmek, kölelik ve zillettir.
Hüseyin Gökalp