(@) - Raf

Eğer elindeki kitaptan kibar aforizmalar, ruhunu okşayacak edebi numaralar ya da hayatını düzene sokacak o sahte felsefe kırıntılarını bekliyorsan, o lanet kapağı hemen kapat ve o steril odanın güvenli köşesine çekil. Çünkü Charles Bukowski, Pis Moruğun Notları ile edebiyat yapmıyor;…devamıEğer elindeki kitaptan kibar aforizmalar, ruhunu okşayacak edebi numaralar ya da hayatını düzene sokacak o sahte felsefe kırıntılarını bekliyorsan, o lanet kapağı hemen kapat ve o steril odanın güvenli köşesine çekil. Çünkü Charles Bukowski, Pis Moruğun Notları ile edebiyat yapmıyor; o ucuz bir motel odasında, leş gibi ucuz şarap, kusmuk ve tütün kokan parmaklarıyla hayatın o en dibindeki, o lağım kokan gerçeğini suratımıza kusuyor. Bu kitabı okurken odanın havası ağırlaşıyor, sanki masamda yarım kalmış sıcak bir bira ve ağzına kadar izmaritle dolu küllük duruyor. Bu adam ne bir bilge ne de bir kahraman; o, sistemin parlak ışıklarının arkasında, o pırıl pırıl caddelerin hemen altındaki lağımda yaşayan huysuz, kart ve arsız bir moruk. Bukowski’nin o köşe yazılarından derlenen bu notları okurken, modern hayatın bize dayattığı o kariyer, evlilik, düzenli iş ve taksitle satın alınmış konforlu hapishane hayallerinin nasıl tel tel döküldüğünü görüyorsun. Moruk bize hipodromları, kaybeden ayyaşları, fahişeleri, sabahın köründe girilen o lanet fabrikaları ve ertesi günün akşamdan kalma baş ağrılarını anlatıyor. Bunu yaparken ne bir acındırma derdi var ne de bir romantizm. Hayatın ne kadar acımasız, ne kadar çiğ ve ne kadar anlamsız olduğunu, tıpkı kırık bir şişe darboğazını gırtlağına dayar gibi dürüstçe fırlatıyor yüzüne. Onun dünyasında iki kere iki hiçbir zaman dört etmiyor; o hesaplar ancak bir sonraki biranın parasını denkleştirene kadar geçerli. Kitaptaki o marazi deha, aslında hepimizin içten içe hissettiği ama o sahte kibarlık maskelerimizin arkasına sakladığımız o hayvani, o çiğ ve filtresiz dürüstlükte saklı. Herkesin bir yerlere yaranmaya çalıştığı, bir unvanın arkasına sığındığı bu dünyada, Bukowski çıkıp "Ben bir hiçim ve bundan çok memnunum" diyor. O pis motel odalarında, daktilosunun tuşlarına nefretle vururken aslında o dönemin ve bugünün o steril, o burjuva edebiyat anlayışına jilet gibi bir rest çekiyor. İnsan olmanın o en aşağılık, en sefil ama aynı zamanda en dürüst halini ancak bu kadar eyvallahı olmayan bir moruk yazabilirdi. Günün sonunda kitap bitiyor, son sayfayı çeviriyorsun ve odadaki o sessizlikte kendi hayatının o sahte dürüstlüğünü sorgularken buluyorsun kendini. Ben gerçekten yaşıyor muyum, yoksa sadece bana çizilen o güvenli sınırlarda, o lanet çarkın dönmesi için birer dişli mi oluyorum? Kafayı o konforlu hapishaneden kaldırıp sormak gerekiyor. Şark kurnazlığının ya da batının elit felsefelerinin çok uzağında, hipodromdaki bir atın nefesinde ve o pis moruğun daktilosunda hayatın ta kendisi gizli.

justmzffr 2 months ago

Deniz Göktaş - Ölü Deniz

Deniz Goktas

38 Gönderi

Deniz Göktaş’ın Ölü Deniz gösterisini bitirdiğimde dudaklarımda öyle alışılagelmiş, hafifletici bir kahkaha yoktu. Net söyleyeyim; bu stand-up beni hiç güldürmedi. Ama zaten salondan ya da ekran başından "eğlenmiş" olarak kalkmak, Deniz’in o bilerek kurduğu marazi, buz gibi atmosfere ihanet etmek…devamıDeniz Göktaş’ın Ölü Deniz gösterisini bitirdiğimde dudaklarımda öyle alışılagelmiş, hafifletici bir kahkaha yoktu. Net söyleyeyim; bu stand-up beni hiç güldürmedi. Ama zaten salondan ya da ekran başından "eğlenmiş" olarak kalkmak, Deniz’in o bilerek kurduğu marazi, buz gibi atmosfere ihanet etmek olurdu. Karşımda beni pışpışlayan bir komedyen değil, bu coğrafyanın o boğucu tıkanmışlığını yüzüme fırlatan huzursuz bir anlatıcı vardı. Ve o huzursuzluğun tam ortasında çok güçlü bir şey hissettim: Cesaret bulaşıcıdır. Gösterinin o soğuk, mesafeli ve tavizsiz tonu ilerledikçe, sahneden yükselen o politik hiciv bana bu toprakların en köklü, en dik duran damarlarını hatırlattı. Deniz’in sistemle, bürokrasiyle ve toplumsal deliliğimizle kurduğu o keskin bağda buram buram bir Aziz Nesin ironisi hissettim. O hani güldürürken insanı kendi çaresizliğiyle baş başa bırakan, sistemin absürtlüğünü jilet gibi kesen o eski ama hiç eskimeyen deha... Hemen ardından gelen, o kelimelerle oynayan, entelektüel kibri ve toplumsal iki yüzlülüğü sahnede adeta çiğ çiğ yiyen tavırda ise Ferhan Şensoy’un o benzersiz, o boyun eğmez tiyatral tadı saklıydı. Ölü Deniz, o büyük ustaların bıraktığı o muzip ama tehlikeli mirası modern dünyanın nevrozlarıyla yeniden harmanlamış. Herkesin kelimelerini seçerken titrediği, sosyal medyanın o sahte nezaket duvarları arasında kendi gölgesinden korktuğu bir dönemde, Deniz Göktaş sahneye çıkıp o ölü toprağını bodoslama dağıtıyor. Kendi zavallılığını anlatırken bile sistemin en dokunulmaz mekanizmalarına öyle jilet gibi dokundurmalar yapıyor ki, "gülmeseniz" bile o dilin dürüstlüğü karşısında saygı duruşuna geçiyorsunuz. Çünkü o sahnede yankılanan şey ucuz bir stand-up metni değil; korkunun coğrafyasında birinin çıkıp kral çıplak deme cesaretidir. Ve o cesaret, seyirciye de gizliden gizliye bulaşıyor. Günün sonunda Ölü Deniz benim için bir komedi show'u olmaktan çok uzakta. O, kahkahalarla değil, zihnimde açtığı o cesur pencerelerle içimi ferahlatan bir politik başkaldırı. Ferhan Şensoy’un Şahları da Vururlar’ından, Aziz Nesin’in Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz’ından süzülüp gelen o muzır, o eyvallahı olmayan ruhun bugün hala genç bir adamın dilinde yaşadığını görmek içimdeki o sönmeye yüz tutmuş umudu yeniden yeşertti.

justmzffr 2 months ago

Kıyamet Günü

Neil Marshall

5 Gönderi

Neil Marshall’ın 2008 yapımı Doomsday (Kıyamet Günü) filmi, vizyona girdiği dönemde ve sonrasında bazı sinefil çevrelerinde bir "kült post-apokaliptik başyapıt" gibi pazarlanmaya çalışıldı. Ancak filmin janjanlı ambalajını soyup altına baktığımızda, karşımızda özgün bir kıyamet senaryosundan ziyade, sinema tarihinin başarılı yapımlarının…devamıNeil Marshall’ın 2008 yapımı Doomsday (Kıyamet Günü) filmi, vizyona girdiği dönemde ve sonrasında bazı sinefil çevrelerinde bir "kült post-apokaliptik başyapıt" gibi pazarlanmaya çalışıldı. Ancak filmin janjanlı ambalajını soyup altına baktığımızda, karşımızda özgün bir kıyamet senaryosundan ziyade, sinema tarihinin başarılı yapımlarının üzerine asalak gibi yapışmış rüküş bir kolaj duruyor. Doomsday, abartıldığı kadar iyi bir film olmak bir yana, sinematografik bir kimlik hırsızlığının dik alasıdır. Filmin en büyük defosu, kendine ait tek bir orijinal fikrinin bile olmaması. Neil Marshall, eline kamerayı alıp "Ben sinema tarihinin en iyi post-apokaliptik sahnelerini tek bir kazanda eriteceğim" demiş ama ortaya rafine bir çorba yerine tam bir bulamaç çıkmış. İlk yarım saatte kendinizi John Carpenter’ın Escape from New York (New York'tan Kaçış) filminde sanıyorsunuz. Duvarlarla çevrilmiş tecrit edilmiş bir bölge, oraya gönderilen sert mizaçlı bir kadın ajan (Snake Plissken’in kadın versiyonu resmen) ve zamana karşı yarış. Tam bu atmosfere alışacakken film bir anda rotayı George Miller’ın Mad Max dünyasına kırıyor; mohawk saçlı, deri ceketli punk yamyamlar sokaklarda çiğ et yiyip dans etmeye başlıyor. Hadi buna da "türün klasiklerine saygı duruşu" diyelim ve katlanalım; fakat film hızını alamayıp bizi bir anda orta çağ İngiltere’sine fırlatıyor! Evet, yanlış duymadınız; virüsten kaçan bir grup insanın kale kurup şövalye zırhlarıyla, okla, yayla yaşadığı o saçma sapan sekans başladığında, filmin ciddiyeti ve atmosferi tamamen yerle bir oluyor. Bir sahnede fütüristik zırhlı araçlarla çarpışan karakterler, iki sahne sonra Gladyatör ya da Braveheart setinden fırlamış gibi kılıç sallıyor. Bu bir tür çeşitliliği değil, yönetmenin ne çekeceğine karar veremeyip bulduğu her parlak fikri senaryoya bodoslama tıkıştırmasıdır. Karakter tasarımları ve oyunculuklar ise tam anlamıyla birer karikatür. Rhona Mitra, zorlama bir "cool" kadın kahraman imajı çizmek için film boyunca tek bir mimik bile sergilemiyor. Kötü adam karakterleri ise o kadar karikatürize, o kadar seksenler çizgi roman kötüsü modunda ki, yarattıkları o dehşet duygusu bir süre sonra absürt bir komediye dönüşüyor. Filmin finalindeki o Bentley marka lüks araçla yapılan upuzun otoban takibi sahnesi ise, mantık sınırlarını tamamen zorlayan, sırf "havalı görünsün" diye çekilmiş bir prodüksiyon şovundan ibaret. Günün sonunda Doomsday, post-apokaliptik sinemanın o varoluşsal, insanı kendi doğasıyla yüzleştiren ve o boğucu yalnızlığı hissettiren atmosferinden tamamen uzak bir yapım. O sevdiğimiz distopik filmlerin sahnelerini arka arkaya yapıştırıp üzerine bolca kan ve şiddet sosu dökünce ortaya iyi bir film çıkmıyor; sadece iyi filmlerin kötü bir taklidi çıkıyor. Eğer sinema tarihinin o kült distopyalarına gerçekten saygı duyuyorsanız, bu abartılmış taklidi değil, doğrudan taklit ettiği asıllarını izleyin.

justmzffr 2 months ago

House of the Dragon

Ryan J. Condal

108 Gönderi

Milyon dolarlık bütçeli house of the dragon westeros'ta elti kavgasına döndü. Hala dişe dokunur bir savaş sahnesi yok. Sağa sola iki "dracarys" deyip ejderha öldürüyorlar, eziyet kaldığı yerden devam ediyor.

justmzffr 2 months ago

Bir Çift Yürek

Marlo Morgan

6 Gönderi

Bizler bugün adına "gelişmiş" dediğimiz o konforlu hapishanelerimizde, her şeyi kontrol ettiğimizi sanarak yapayalnız bir hayat sürüyoruz. Saatlerin, faturaların, unvanların ve bitmek bilmeyen dijital gürültünün arasında ruhumuzun nasıl çürüdüğünü fark etmiyoruz bile. Marlo Morgan, Bir Çift Yürek ile bizi o…devamıBizler bugün adına "gelişmiş" dediğimiz o konforlu hapishanelerimizde, her şeyi kontrol ettiğimizi sanarak yapayalnız bir hayat sürüyoruz. Saatlerin, faturaların, unvanların ve bitmek bilmeyen dijital gürültünün arasında ruhumuzun nasıl çürüdüğünü fark etmiyoruz bile. Marlo Morgan, Bir Çift Yürek ile bizi o steril dünyalarımızdan alıp Avustralya’nın o uçsuz bucaksız, vahşi çöllerine fırlatırken aslında tam olarak bu illüzyonun perdesini yırtıyor. Amerikalı bir kadının, Aborjinlerin deyimiyle bir "Mutant"ın, çırılçıplak ayaklarla çıktığı o dört aylık çöl yürüyüşü, sadece fiziksel bir yolculuk değil modern insanın kendi kibriyle jilet gibi kesildiği bir arınma seansı. Aborjinlerin kendilerine "Gerçek İnsanlar" demesi kibirli bir üstünlük taslama değil, saf bir varoluş gerçeğidir. Onlar doğayı mülk edinmek, onu paraya çevirmek ya da hard disklere kaydedip arşivlemek peşinde değiller. Onlar doğanın bir parçası, onun nefes alan bir hücresi gibi yaşıyorlar. Bizler ayakkabılarımız olmadan toprağa basamaz, yönümüzü bir cihaz olmadan bulamazken bu insanların çölde sadece zihin gücüyle, telepatiyle haberleşmesi ve doğanın sesini dinleyerek su bulması karşısında medeniyetimizin ne kadar aciz ve protez bir yapı olduğunu anlıyorum. Biz dünyayı anlamlandırmak için kütüphaneler dolusu felsefe kitabı deviriyoruz, onlar ise sadece var olarak, evrenin ritmine uyum sağlayarak o anlamın ta kendisi oluyorlar. Kitapta beni en çok sarsan şey, Aborjinlerin dünyaya ve insana bakışındaki o muazzam dürüstlük oldu. Onların dünyasında mülkiyet yok, yalan yok, birbirini basamak olarak kullanmak yok. Doğum günlerini yaşlandıkları için değil, o yıl ruhsal olarak olgunlaştıkları için kutluyorlar. Bu felsefeyi okurken, kendi hayatımda değer verdiğim, peşinden koştuğum o sahte güvencelerin ne kadar zavallıca olduğunu hissetmekten kaçamadım. Bizler geleceğin kaygısıyla bugünü katlederken, onlar anın o çıplak kutsallığında yaşıyorlar. Günün sonunda Marlo Morgan o çölden geri dönüp modern kıyafetlerini giydiğinde, aslında hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağını bize de ilan ediyor. Bu kitabın kapağını kapattığımda odadaki o yapay ışığa bakarken içimde bir yerlerin acıdığını hissettim. Çünkü biliyorum ki, bizler o beton blokların arasında her gün biraz daha "mutantlaşırken", yeryüzünün bir yerlerinde gerçek insanlar hala sadece tek bir yürek olarak, doğayla aynı ritimde yürümeye devam ediyor. Ve bizim o yürüyüşe katılmak için önce tüm o fazlalıklarımızdan, unvanlarımızdan ve kibrimizden soyunmamız gerekiyor.

justmzffr 2 months ago

Zamana Karşı

Andrew Niccol

213 Gönderi

Andrew Niccol’ın sinema dünyasına bıraktığı In Time (Zamana Karşı), ilk bakışta Hollywood soslu, bol aksiyonlu bir distopya gibi görünebilir. Ancak filmin derinine indiğimde, o parlak neon ışıkların ve kovalamaca sahnelerinin ardında, kapitalizmin ve modern kölelik sisteminin en vahşi, en çıplak…devamıAndrew Niccol’ın sinema dünyasına bıraktığı In Time (Zamana Karşı), ilk bakışta Hollywood soslu, bol aksiyonlu bir distopya gibi görünebilir. Ancak filmin derinine indiğimde, o parlak neon ışıkların ve kovalamaca sahnelerinin ardında, kapitalizmin ve modern kölelik sisteminin en vahşi, en çıplak röntgenini görüyorum. Bu film benim için dümdüz bir bilimkurgu değil; zamanımızı çalan, bizi her gün bir saniye daha yaşayabilmek için koşturan o devasa çarkın sinematografik bir aynası. Film, insanın 25 yaşına geldiğinde yaşlanmayı durdurduğu ama hayatta kalmak için kolundaki o dijital saate muhtaç olduğu bir dünya dizayn ediyor. Para tamamen ortadan kalkmış, yerini tek geçerli akçe olan "zaman" almış. Bir fincan kahve dört dakika, otobüs bilet saatler demek. İşte bu metafor, filmi izlerken içimi jilet gibi kesen o asıl gerçeği doğuruyor: Bizim dünyamızda da sistem tam olarak böyle işlemiyor mu? Bizler de her sabah uyanıp hayatımızdan sekiz, on, belki on iki saati bir şirkete satmıyor muyuz? Günün sonunda aldığımız o kağıt parçaları, aslında ömrümüzden verdiğimiz saatlerin birer makbuzundan başka ne ki? Will Salas’ın o zengin gettosuna, New Greenwich’e geçtiği andaki o yabancılaşma hissi filmin en rafine yeri. Oradaki insanların hiç koşmadığını, her şeyi ne kadar yavaş ve fütursuzca tükettiğini gördüğümde modern dünyanın o sınıfsal uçurumu yüzüme çarpıyor. Bir tarafta dakikaların hesabını yaparken yolda can veren anneler, diğer tarafta binlerce yılı olan ama yaşamın tadını unutan, ölümsüzlük sıkıntısı çeken elitler... Filmin fırlattığı o en ölümcül soru tam burada devreye giriyor: Ölümsüz olmak için kaç kişinin ölmesi gerekiyor? Çünkü biliyoruz ki, birilerinin trilyonlarca saati istifleyebilmesi için, gettodakilerin her gün o saati sıfırlaması, yani hayattan vazgeçmesi gerekiyor. Sylvia Weis karakteriyle birlikte başlayan o "modern Robin Hood" hikayesi, filmin ritmini hep ayakta tutuyor. Zaman bankalarını soyup o dakikaları gettodaki insanlara dağıtmak, sisteme karşı yapılabilecek en organize başkaldırı. Ama yönetmen bize orada da trajik bir gerçeği gösteriyor: Gettoya ne kadar zaman verirseniz verin, sistem ertesi gün fiyatları iki katına çıkararak o zamanı halkın elinden geri alıyor. Yani enflasyonun, faizin ve sömürünün sadece adı değişiyor, mekanizması asla. Bu film bittiğinde, kolumdaki o hayali saate bakmaktan kendimi alamıyorum. In Time, bize geleceğe dair karanlık bir masal anlatmıyor; tam aksine, her gün o parlak cam ekranlara bakarak, plazalarda dirsek çürüterek ya da hayatta kalma telaşıyla yarını ıskalayarak tükettiğimiz bugünün dünyasını anlatıyor. Kafayı o koşturmacadan kaldırıp sormamız gereken tek bir soru kalıyor geriye: Biz gerçekten zamanı mı harcıyoruz, yoksa zaman mı bizi harcıyor ?

justmzffr 2 months ago

Ucuz Roman

Quentin Tarantino

161 Gönderi

Filmin alametifarikası, karakterlerin o devasa suç dünyasının ortasındayken bile elit felsefeler yapmak yerine, Amsterdam’daki mayonezli patateslerden, hamburger isimlerinden ya da masajın ahlaki sınırlarından bahsetmesidir. Tarantino bize katilleri, boksörleri ve mafya babalarını birer mit olarak değil; tam aksine hayatın o en…devamı