the leftover (@leftover)

Allah'ın Sanatındaki Harikalar - el-Hikme fi Mahlukatillah

Açık konuşmak gerekirse pek beklediğimi alamadım bu kitaptan, gereksiz geldi böyle bir kitabın varlığı. Çünkü bakmayı ve görmeyi bilmedikten sonra salt biyoloji kitabı okumuş oluyorsunuz. Kitap bitkilerin kuşların vesaire yaratılışındaki hikmetlere değinmiş. Dediğim gibi, eğer daha derinlikli ve felsefi bir…devamı

leftover 4 weeks ago

Allah'ın varlığını ve hikmetini anlamak için sonu gelmez felsefi sorular ile bir görüş birliği sağlamak, üstelik bunu yalnızca iletişim maksadı taşıyan, herkeste anlamı farklı cereyan eden kelimelere bulaşarak yapmak ne kadar da içi boş bir çaba geliyor görmeyi bildikten sonra...Değersiz…devamı

leftover 1 month ago

Aklı Karışıklar İçin Kılavuz

E. F. Schumacher

1 Gönderi

Kuşkusuz okuduğum en iyi kitaplardan biriydi. İkinci kez için yarın başlayacağım. Okuyunuz lütfen. Bu kitap neden bu kadar az okunmuş bu bakımdan ayrıca inanılmaz şaşkınım. Kitap, kartezyen/bilimsel/maddeci/evrimci/olgucu yaklaşımları bilim felsefesi ve teoloji ile ciddi ciddi sorgulatan inanılmaz ufuk açıcı bir…devamı

leftover 1 month ago

Tuhafsın hayat. Bir zamanlar uğruna yazdıklarımı bulamıyorum. Oysa yazmıştım. Bu kalıcı kılıp güvende olmaktı; erişilebilir, güvende, hemen oracıkta üstelik, çok yakın. Yok. Sessizlikten de öte ki ölümün eşiğinde hatta. Neredeyse öldüler hani. Neredeyse öldü. Sesler bile gitti sanki. Oysa kalır…devamı

leftover 1 month ago

Kelamcıların cevher-i ferd görüşü üzerine yoğunlaştığım bir akşam yaşıyorum. Muazzam yerlere giden bir görüş. Kavramı araştırırken bir şey farkettim. Matematikte sonsuzluk kavramına hep denk gelmiştim ama geometride veya fizikte hiç denk gelmedim. Sonra nedenlerini düşündüm. Sonsuz kavramı hep teorik kalmıştı.…devamıKelamcıların cevher-i ferd görüşü üzerine yoğunlaştığım bir akşam yaşıyorum. Muazzam yerlere giden bir görüş. Kavramı araştırırken bir şey farkettim. Matematikte sonsuzluk kavramına hep denk gelmiştim ama geometride veya fizikte hiç denk gelmedim. Sonra nedenlerini düşündüm. Sonsuz kavramı hep teorik kalmıştı. Teorik kalan bir kavram işleme sokulmayan bir kavramdı aynı zamanda. İşleme sokulmayan bir kavram matematikte neden yer etmiş? Hâla düşünüyorum geçmiş zaman kipiyle konuştuğuma bakılmasın. Bir kavram hayal edilebiliyorsa o mümkün bilgi midir? Muhal olan bir bilgi tahayyül edilemez mi? Aynen öyle. Bu durumda sonsuzluk nerede? Dört köşeli üçgen tahayyül edemem o halde muhal. Ama mesela uçan at tahayyül edebiliyorum o mümkün bilgi. Mutlak bilgi de varlığı şüphesiz olan net bilgi örneğin iki artı ikinin dört etmesi. Tamam da sonsuzluk nerede? Şimdi şöyle eğer yanlış anlamadıysam: Kelamcılar diyor ki her maddenin özü vardır, bu öz ki maddenin zihnen dahi bölünemeyeceği sağı solu olmayan o en küçük halidir. Bu ise maddenin varolması için gerekli kısımdır geri kalanı yani uzamsal olan(bölünebilen) tarafı onun dış dünyadaki tezahürüdür. Buraya kadar tamam. Peki sonsuzluk ile ne alaka? Klasik felsefede sonsuzluk hakkında şöyle bir soru var: Bir madde sonsuz defa bölünebilir mi? Bölünebilirse sonsuzluk her yerdedir yani sınırlı olanın içinde de sonsuzluk vardır(yani 0 ile 1 arasında da sonsuzluk vardır ya da bir kümenin içine de sonsuz sayı koyabilirsin) Bu soru maddenin zihnen sonsuz defa bölünebileceği yanılgısından gelir. Oysa bu bir varsayımdır. Başa dönüyoruz eğer tahayyül edebiliyorsam matematiksel bir kavramı o halde gösterebilmem gerekir. Eğer gösteremiyorsam o bunu "alemde" yani fizik dünyada muhal yapar. Güzel. Cevher-i Ferd görüşünü daha da açalım. Dedik ki eğer bir maddesel öz ve onun artığı varsa, Allah bu özleri yaratan sıfatıyla onların muhteviyatıyla kodları ile oynayabilir. Mesela uçamayana uçabilen vasfını verebilir. Olmayanı oldurabilir ki bunu şu an düşünüyorum eğer hiçliğin de kodları varsa ki neden olmasın;onun özünü yani kodunu "var" yapmak yoktan var etmek olur. Demek ki biz sadece ilk oluşta müdahele eden bir Allah tahayyülü kurmazsak Allah her an yaratabilendir. Peki neden? Çok basit bence: Eğer Allah her an yaratabiliyorsa, evrendeki hiçbir şey sadece geçmişteki bir sebebin zorunlu sonucu değildir. Her an yeni bir 'kod' yazılabileceği için, mucize dediğimiz şey de zaten sistemin dışına çıkmak değil, sistemin sahibinin o anki iradesidir.Allah bizce mantıklı olduğu gözüktüğü için değil, iradesi gereği O nasıl dilerse öyle yapar. Bence zaten insanın en büyük hatalarından biri bu felsefede: kendi değerleri ile, kelimelere kendi atfettiği anlamlar ile adam felsefe yapıyor. "Ya doğada iyilik olsa aslan ceylanı parçalar mı yaa" gibi saçma sapan tezler ile iyilik kötülük felsefesi yapıyor. Bu öznel değer yargıları ile yapılan duygusal bir çıkarımdır olsa olsa. Taşlar yerine oturmuş gibi şimdilik benim için. Fizik felsefesi ile alakalı kitabım gelsin bu konu üzerinde daha da yoğun ve uzun bir deneme yazacağım.

leftover 1 month ago

Modern insan çok fazla bilgiyle donanmış olsa da gerçekten çok az bilgeliğe sahiptir. Bu yıl en çarpıcı gerçek bu benim için-ölüm gerçeği ile beraber. Susmak ve kelimelere bulaşmadan öylece varolmayı deneyimlemek, oturup sadece buna zaman ayırmak, bir ömür birkaç yüz…devamı

leftover 1 month ago

Çoğu İnsan İyidir: Yeni Bir İnsanlık Tarihi

Rutger Bregman

2 Gönderi

Bu kitapla anladım ki hepimize Machiavelli'ci, Hobbes'çu düşünce,biz nasıl olduğunu bilmeksizin zihnimizin bir yerlerine sinsice yerleştirilmiş. Bregman bu sinsi oyunları çıkarıp bize ifşa etmesi bakımından mükemmel bir eser yaratmış bayıldım. Ancak... Harari'nin medeniyete giden yolda evrimsel yaklaşımını tam kafama oturtamadığım…devamıBu kitapla anladım ki hepimize Machiavelli'ci, Hobbes'çu düşünce,biz nasıl olduğunu bilmeksizin zihnimizin bir yerlerine sinsice yerleştirilmiş. Bregman bu sinsi oyunları çıkarıp bize ifşa etmesi bakımından mükemmel bir eser yaratmış bayıldım. Ancak... Harari'nin medeniyete giden yolda evrimsel yaklaşımını tam kafama oturtamadığım gibi Bergman'ın da aynı konuda içime sinmeyen cümleleri vardı. Kitabın bir bölümünde şöyle geçiyor: "Üstelik tarihöncesinde de zengin bir hayal gücüne sahiptik. Çok sayıda insanın birlikte çalışmasını olanaklı kılmak için yaratıcı efsaneler tasarlayıp bunları birbirimize anlattık. " Birlikte çalışmak için dünyanın her yerinde benzer motifler taşıyan o efsaneleri oluşturmak biraz fazla zahmetli ve karmaşık bir iş değil mi? Buna itiraz edecek çokça sebebim var ama yazı uzar. Bir başka gözüme çarpan cümlesi: İnsanın güç tehdidi ile vergi ödediği veya borçlarını ödediği(cebri icra tehdidi) söylenmiş. Para denilen kurguya kolayca karşı çıkamamamızın sebebinin de bu olduğu belirtilmiş. O halde hani insanın iyi olan özü? Ben buna karşı çıkarım çünkü para takas ekonomilerinin terk edilip temsili ekonominin yerleştiği bir sistemin getirisi. Yani cebimdeki 20 TL aslında bir ekmek, bir çikolata, iki adet su ve bir simidi temsil ediyor. Para sistemine neden karşı çıkılsın? Komünizmin aslında günlük hayatta varolduğunu söylediği kısımlara da katılmadım. Mesela diyor ki bazı mal ve hizmetler kamusaldır ve karşılıksızdır. Günümüz maliye ekollerinde buna tam kamusal mal denir ama Bregman'ın kastettiği mesela dışarıda bir teyzeyi gönüllü olarak karşıdan karşıya geçirmek falan. Yani komünizm tam olarak bu değil daha çok emeğin ve sermayenin ön planda olduğu bir sistem. Yazar aynı zamanda kapitalizm sayesinde aslında günümüz Refah devletlerinde yaşayabildiğimizi, tarihin en huzurlu ve konforlu döneminde yaşayabildiğimizi söylüyor. Buna katılıyorum. Hukuk fakültesinde bize ilk aylar suçun insanın özü ile alakalı olduğu Stanford Hapishane Deneyi ve Milgram Deneyi ile anlatıldı. Sorgulamadan kabul ettik. Neden sorgulamadan kabul ettik? Yanlış yapmışız. O bölümler çarpıcıydı. Savaşlar neden olur? Almanlar gerçekten câni miydi? Paskalya Adasında gerçekten insanlar birbirlerini mi yemişti? Sineklerin Tanrısı kitabı, Dawkins'in Gen Bencildir kitabı gibi mükemmel bir provakasyon muydu? İnsana dair güzel sorular soran çok cesur bir kitap. Sinan Canan önerisi olarak okudum yine, önerilir.

leftover 2 months ago

Çalınan Dikkat - Neden Odaklanamıyoruz?

Johann Hari

10 Gönderi

Sinan Canan önerisi olarak gördüm ve aldım,kitap şahaneydi, amaçladığı bireysel hareketi bende ertesi gün yaratabildi. Klasik bir kişisel gelişim okuduğumu sandım ama hayır, dikkat eksikliği üzerine yazılmış en iyi kitap olabilir. Yazarın kitap için üç yıla yakın bir araştırma süreci…devamı

leftover 2 months ago

Dilin Afetleri: Dil Belası

İmam Gazali

3 Gönderi

İhya'dan bir başka bölüm. Gıybetle alakalı bölüm en sevdiğim bölüm oldu zira diğer bölümlerdeki(örneğin yalan konuşmamak, alay etmemek, gösteriş yapmamak) hadis ve rivayetler beni çok etkilemedi zaten bunların günah olduğunu bildiğim için. Elbette gıybet de günahtır ve bunu bilirim ancak…devamı

leftover 2 months ago

Kötülük Problemi

Altay Cem Meriç

1 Gönderi

"Kudret muhale taalluk etmez" Kelamcıların büyük ölçüde uzlaşı sağladığı bu fikri yeni öğrendiğime üzüldüm zira gerçekten de kavram karmaşası içinde modern felsefenin cebelleştiğini gördüğümüz bu çağda birçok sorunu çözen bir yaklaşım. Altay Cem Meriç mantık,epistemoloji ve ontoloji olmaksızın felsefi yaklaşımların…devamı