(@) - Raf

obey 3 years ago

Spoiler içeriyor Türk Sinemasının 1990'lardaki Siyasi ve Sosyal Ortamdan Epey Etkilenen Genel Vaziyeti Türk sinemasının belki de en zor yılları diyebileceğimiz döneme filmler aracılığıyla bir bakalım. 1990’lı yıllar amerika ve avrupa sinemasının en verimli ürünlerini verdiği, en iyi film listelerine pek çok…devamıTürk Sinemasının 1990'lardaki Siyasi ve Sosyal Ortamdan Epey Etkilenen Genel Vaziyeti Türk sinemasının belki de en zor yılları diyebileceğimiz döneme filmler aracılığıyla bir bakalım. 1990’lı yıllar amerika ve avrupa sinemasının en verimli ürünlerini verdiği, en iyi film listelerine pek çok güncel filmin girdiği yıllarken türk sineması bu yıllara 1970 ve 80’lerden birikerek gelen sorunların altında ezilmiş bir şekilde giriyordu. türk sinemasının en zor yılları sıfatını verebileceğimiz 90’lar aynı zamanda türk sinemasının yeni bir sinema dili ve üslup yakalayarak yeni sinemacıları yetiştirdiği yıllar olarak da anılmayı hak ediyor. bilhassa 90’ların ikinci yarısı itibariyle ciddi bir silkelenme içine giren türk sinemasında hem popüler sinema yükselişe geçti hem de auteur yönetmenler farklı tat ve renklerde bireysel filmler yaptılar. 90’lı yıllara başlarken türk sinemasının en büyük problemi, ekonomik güçlükler içinde çekilen filmleri gösterime sokacak salon bulamamaktı 1987’de çıkan yasayla hollywood majörleri film dağıtım ve gösterim sektörünü tekelleri altına almış, hollywood filmleri salonları işgal etmiş; yerli filmler çekilemez, dağıtılamaz ve çok azı dışında salon bulamaz hale gelmişti. bu yasayla yeşilçam’dan arta kalan bölge işletmeleri de, yapımcı sistemi de göçmüş, türk sineması sahipsiz ve salonsuz kalmıştı. salon bulmakta ve seyirciyle buluşmakta büyük güçlükler yaşansa da film üretimi 80’lere göre çok azalmış ama durmamıştır. çünkü yapımcı sistemi sona erse de sinemacıların aldıkları destekler çeşitlenmiştir. 1989 yılına kadar sinemaya destek verdiği vaki olmayan devlet, bu yıldan itibaren cılız bir şekilde de olsa filmlere destek vermeye başlıyor. ancak bu destek 2004’teki yasa çıkıncaya kadar devede kulak mesabesinde kalacağı için bir yaraya merhem olmuyor. şöyle ki,1993 yılında filmlerin maliyeti 8-10 milyar iken verilen destek 300 milyon civarındadır. refah-yol hükümeti döneminde o da kesiliyor gerçi. 1988’de kurulan avrupa sinema destek fonu eurimages’e 1990’da dahil olmamızla 1990’lı yıllar boyunca bu fondan ciddi destek alıyoruz ve 1990’ların iz bırakan pek çok filmimiz eurimages desteğiyle çekilebiliyor. ancak euriages’in de türk sinemasının finansman sorununu tamamen çözdüğü düşünülmemeli. zira yılda dört kez toplanıp her toplantıda desteklenecek bir film seçiliyordu. yılda dört beş filmin desteklenmesiyle türk sinemasının içinde bulunduğu krizin sona ermeyeceği izahtan varestedir. zira nigar pösteki’nin verilerine göre 90’lar boyunca eurimages desteğiyle çekilen film sayısı 41’dir. bu dönemde türk sinemasını canlandırmak, seyirciyle barışmak amacıyla sinema vakfı’nın yapımcılığında "10 yönetmen 2 film" adlı bir proje hayata geçiriliyor. ömer kavur, zeki ökten, ali özgentürk, atıf yılmaz gibi yeşilçam’ın on değerli yönetmeni yirmişer dakikalık beş kısa film çekiyor. bu kısa filmler aşk üzerine söylenmemiş her şey ve yerçekimli aşklar isimleriyle iki film halinde gösterime sokuluyor. fakat beklenen ilgi gelmeyince sinema vakfı projesi de rafa kalkıyor. bunların yanı sıra 1990’dan itibaren açılmaya başlayan ve kısa sürede pıtrak gibi çoğalan özel tv kanallarının filmlerin ticari haklarını satın alarak sinemaya destek vermeleri, sponsor desteği veya yapılan reklam anlaşmaları yangını söndürmekte cılız kalıyor, gerekli kıpırdanmayı harekete geçiremiyordu. ne yapıp edip seyirci ikna edilmeli ve türk sineması yeniden sinemalarda izlenen bir sinema haline gelmeli, hollywood tekellerini kıracak nitelikte gişe başarısı getirmeliydi. türk filmlerinin sinemalarda gişe yapabileceğine dair ilk umutları sinan çetin’in berlin in berlin (1992) ve bay e (1995) adlı filmleri ile şerif gören’in şener şen’li amerikalı’sı (1993) veriyor. fakat esas patlamayı yavuz turgul’un eşkıya’sı (1996) ile yapıyor türk sineması 2,5 milyon hasılata ulaşan eşkıya, o dönem için hayal bile edilemeyen büyük bir izleyici rekoru kırıyor. içinde çok sayıda alt metni barındıran, hüzünlü bir aşk hikayesini merkeze alan bir suç filmi olan eşkıya ayın zamanda hollywoood filmleri dinamizmini de yakalayabilmiş, yabancı filmlere alışan seyircinin istediği her şeyi verebilmişti. müthiş ilgi gören eşkıya, 57 hafta vizyonda kalmayı başarmıştı. eurimages ve iki ülke desteğiyle çekilen eşkıya, türk sineması için milat olmuş; seyirciyi tekrar salonlara döndürmeyi başarmış, yatırımcılara sinemaya yatırım yapmayı cezbedici göstermişti. eşkıya filmi gençlere türk sinemasını sevdirdiği gibi ülkeye soundtrack albüm kültürünü de hediye eden bir rol oynar. erkan oğur’un etkileyici müziği albüm haline getirilmiş ve film sinemada rekorlar kırarken albümü de müzik piyasasında büyük satış rakamları yakalamıştı. eşkıya’nın yaptığı rüzgarı artırmak ve kalıcı hale getirmek için ardı ardına televizyon yıldızlarının, eski- yeni komedyenlerin yer aldığı; istanbul kanatlarımın altında (1996) ve ağır roman (mustafa altıoklar-1997) her şey çok güzel olacak (ömer vargı-1998), propaganda (sinan çetin-1999), kahpe bizans (gani müjde-1999), salkım hanımın taneleri (tomris giritlioğlu-1999) gibi popüler filmler çekilmeye başlıyor. 1996 yılı eşkıya’nın yanı sıra türk sineması için farklı mecrada akan yönetmenlerin öne çıktığı “sanat sineması” olarak görülen sinemada öncü bir film çekiliyor: derviş zaim'in yönettiği tabutta rövaşata (1996). uluslararası film festivallerinde boy gösteren ve başarılar elde eden filmlerin önünü açan tabutta rövaşata çok düşük bir bütçeyle, eş dost desteğiyle çekilmesine rağmen "türkiye yeni sineması"nın fitilini ateşliyor. nitekim, 90’lı yılların belki de en önemli özelliği, ticari amaçlı çekilen popüler filmlerle arthouse-bağımsız sinemanın ayrışmaya başlamasıdır diyebiliriz. artık yeşilçam döneminin pembe panjurlu anlatıları sona ermiş, yapımcı baskısından kurtulan hatta seyirci baskısını da dikkate almayan sinemacılar yeni bir dil oluşturmaya başlamıştır. yaşanan zamanın ortak meselelerini ele alan bu yeni jenerasyon; iletişimsizliği, yabancılaşmayı, bireyin iç dünyasını derinlikli ve çok boyutlu karakterlerle işleyen filmler yaptılar: nuri bilge ceylan: kasaba (1997), mayıs sıkıntısı (1999) zeki demirkubuz: c blok (1994), masumiyet (1997), üçüncü sayfa (1999) yeşim ustaoğlu: iz (1995), güneşe yolculuk (1999) reha erdem: kaç para kaç (1999) serdar akar: gemide (1998) reis çelik: ışıklar sönmesin (1996), hoşçakal yarın (1998) 90’larda kendi kişisel dünyalarını küçük hikayelerle filmleştiren genç auteur yönetmenler kendilerine akacak bir dere yatağı ararken yeşilçam döneminde de 80’lerde de var olmayı başaran eski kuşak yönetmenler de son ürünlerini veriyorlardı: atıf yılmaz: düş gezginleri (1992), nihavend mucize (1997) memduh ün: zıkkımın kökü (1993) halit refığ: hanım (1989), karılar koğuşu (1990), iki yabancı (1991), köpekler adası (1997) şerif gören: amerikalı (1993) zeki ökten: güle güle (2000) erden kıral: mavi sürgün (1993) yusuf kurçenli: karartma geceleri (1990) ve türk sinemasının en önemli auteur yönetmenlerinden olan ömer kavur: gizli yüz (1991) ve akrebin yolculuğu (1997) 1970’lerde yücel çakmaklı tarafından temsil edilen milli (beyaz) sinema, 1990’lı yıllarda sadece tebliğ amaçlı hidayet filmleri değil politik içerikli filmler çekmeye başlıyor. sanatsal değeri düşük olsa da propaganda gücü yüksek filmler, yükselen siyasal islami akımlara paralel olarak gişede büyük işler yapıyor ve dindar kitle üzerinde etkili oluyorlar: yücel çakmaklı: minyeli abdullah (1990), kanayan yara bosna (1994), bosna mavi karanlık (1994) mesut uçakan: yalnız değilsiniz (1990), iskilipli atif hoca (1993) ismail güneş: çizme (1993), gülün bittiği yer (1998) metin çamurcu: bize nasıl kıydınız (1994) son olarak 1990’lı yıllar türk sineması denildiğinde bilinmesi gereken filmlerden her yıldan bir veya birkaç örnek vererek bitireyim engin ayça: soğuktu ve yağmur çiseliyordu (1990) ve yavuz turgul: aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni (1990) tunç başaran: uzun ince bir yol (1991) ve ali özgentürk: çıplak (1991) melih gülgen: tatar ramazan sürgünde (1992) ve irfan tözüm: cazibe hanım'ın gündüz düşleri (1992) yavuz turgul: gölge oyunu (1993) ve tunç okan: sarı mercedes (1993) ersin pertan: tersine dünya (1994) ve yusuf kurçenli: çözülmeler (1994) ünal küpeli: zampara seyfettin (1995) tomris giritlioğlu: 80. adım (1996) ferzan özpetek: hamam (1997) tunç başaran: kaçıklık diploması (1998) orhan oğuz: kara kentin çocukları (1999)

obey 3 years ago

Ayrıntılarda Saklı Tarih

Murat Çulcu

1 Gönderi

Spoiler içeriyor Göklere Çıkmak İsteyenler ve Sonsuz Hayat Arzuları İnsanlar arasında göklere çıkmak; Tanrılara yakın, olmak sonsuz hayata erişmek arzusundan ileri gelmektedir. Sümer tanrıları sonuz hayatı kendilerine ayırdıklarından Dumuzi adındaki balıkçıdan başka bu maksatla göklere çıkanlar olmamıştır. Sümer’lerden Etana da Güneş tanrı…devamıGöklere Çıkmak İsteyenler ve Sonsuz Hayat Arzuları İnsanlar arasında göklere çıkmak; Tanrılara yakın, olmak sonsuz hayata erişmek arzusundan ileri gelmektedir. Sümer tanrıları sonuz hayatı kendilerine ayırdıklarından Dumuzi adındaki balıkçıdan başka bu maksatla göklere çıkanlar olmamıştır. Sümer’lerden Etana da Güneş tanrı Şamaş‘in karukna binerek göklere çıkmak istemişse de, yükselken de başı dönerek yere düşmüş, ölmüştür. Akkat’ların Ziyutsudu, Sümer’lerin Utanapiştim adını, yedikleri insan, Tufandan kurtulduktan sonra, Tanrıların ernri ile yalnız sonsuz hayat verilerek dünya yüzündeki bir adaya gönderilmiştir. Sümer kahramanı Gılgamış ta, arkadaşı Enkidu’nun ölümünden sonra, çok korkmuş, sonsuz hayata erişebilmek İçin büyük zahmetlere katlanarak, Uta-napiştim’in kaldığı adaya kadar gitmiş ise de nihayet mahrumiyetle dönmüştür Ay’ın sevdiği öksüz kız ise, ay’ın emri ve yardımı İle göklere çıkmıştır. Altaylıların, Yakut’ların törenleri sırasında Şamanlar; Suyla, Karluk, Yula adındaki ruhlarla göklere çıkarlar, çok durmadan geri dönerler. Teptengeri denilen Moğol Kâhini de bir boz ata binerek göklere çıkar, dolaşır, dönerdi. Yunan tanrıları; insanları göklere çıkarmak yahut yeryüzünde bırakarak onsuz hayat vermekte cömert ve gevşek davranmışlardır. Bunlara ölmeyerek genç kalmayı ihsan ettikleri gibi, yalnız ölümsüz hayat verdikleri de olurdu. Ama insanlar kendilerine genç kalma verilmediği için git gide ihtiyarlıyor, kudret ve kuvvetleri kalmayınca öyle bir hâle geliyorlardı ki artık hayat onlar için tahammül edilmez bir yük oluyordu. Türk tanrıları ise bu iş üzerinde titiz davranarak, İnsanlara sonsuz hayatı kolay kolay vermedikleri gibi, göklere çıkarak oturmalarını da uygun bulmuyorlardı. Şimdi, göklere çıkan veya çıkmak isteyenlerden bir kaçı aşağıda açıklanacaktır: Dumuzî Bir Sümer balıkçısı iken îştar onu sevdi. Bu yüzden göğe alınarak tanrılaştırıldı. Dumuzi, Yunan mitolojisindeki Adonis gibi kendi güzelliğine hayran bir gençti. Dumuzi tanrılaştıktan sonra Hintlilerin Vasanta’sı, Keltlerin Dağde’si gibi mevsimlerin, buğdayların, arpa gibi bitkilerin ve çobanların tanrısı oldu. Her senenin ilkbaharında kendini gösterir, buğdaylar biçildikten sonra sonbaharda yerin altına da inerdi. Bu inişlerin birinde cehennem, tanrıçası Ereşkigal da, Dumu-zi’ye aşık oldu, yeraltında alıkoydu. Bunu haber alan iştar çileden çıktı. Tanrılık işlerini bırakarak Dumuzi’yi bulmak için yeraltına, cehennemlere indi. Cehennemin sıcaklarından çok bunaldıktan sonra, Ereşkigal’-m yanma vardı. iki rakip kız kardeş olan tanrıçalar birbirine çattılar. Nihayet Ereşkigâl, kardeşi iştar’ı da cehenneme hapsetti. İştar cehennemde sıcaktan bunaldıkça ve Dumuzi de yeraltında bulunduğu müddetçe, dünyadaki bitkiler sararmaya, kurumaya başladı. Tanrılar bunun sebebini anladıkları zaman telâşa düştüler. Hemen Ereşkigal’e baş vurdular. Ereşkigal’in, iştar’a hıncı çoktu. Nihayet tanrıların ısrari karşısında Dumuzi’yi, iştar’a teslimden başka çare olmadığım anladı. istemiyerek bazı şartlarla serbest bıraktı. Ereşkigâl, Dumuzi’yi çok severdi. Eğer Dumuzi isterse, Ereşkigal cehenneme gitmiş bir insanı tekrar dünyaya gönderirdi. Dumuzi büyük tanrı Anu’nun (Anosmas) taki sarayının kapısında bekçilik te etmişti. Sembolü koyundur (Dumuzi) Adapat Kış bölgesinin efsaneleştirilmiş kahramanıdır. Adapat, bir gün denizde balık avlarken bir fırtına çıktı, kayığını devirdi. Adapat buna çok kızarak kayığını deviren kuzey rüzgârının kanatlarını kırdı. Büyük tanrı Anu, Adapat’m bu hareketi-ayrıca da mükâfatlandırma maksadıyla onu ölümsüzler araya girdi, Anu’ya yalvardılar, o da bunları kırmadı. Adapat’ı affetti, ayrıca da mükâfatlandırma maksadıyla onu ölümsüzler arasına almak istedi. Bunun içip de ona ekmek ile su verdi. Ama Adapat’m koruyucuu Ea (Enki); daha önce, yememesini tembih etmişti. Adapat, Ea’nın bu tenbihini hatırladı. Anu’nun verdiklerini yemedi, içmedi. Eğer bunları yese ve içseydi, hem kendisi, hem de bütün insanlar ölümsüzler arasına girmiş olacaktı. Etana İnsanlarla hayvanların bir arada yaşadığı eski zamanlarda çobanlara krallık etmiştir. Etana şu sebeple göğe çıkmak istemiştir. Bir gün, gebe olan karısının doğurabilmesi için, doğumu kolaylaştıran (hayat otu) nu aramakta idi. O sırada güneş tanrı Şamaş’ın kartalma rastladı. Ona maksadını anlattı. Kartalın; aradığını ancak gökte bulacağım söylemesi üzerine, Etena buna inandı. Kartal onu sırtına aldı. Orada bulunanların hayret ve telâşları arşsmda havalandılar, önce Etena’yı tanrı Anu’nun bulunduğu göğe çıkardı. Ama orada durmadılar. Kartal onu Anu’nun kızı İştar’ın bulunduğu kata götürmek istedi. Etena da uygun buldu. O kadar yükseldiler ki Etana’nın başı dönerek kartalın sırtından yere düştü, öldü.

obey 3 years ago

Türk Mitolojisi

Pertev Naili Boratav

1 Gönderi

Spoiler içeriyor Türk Mitolojisinde Kötü Ruhlar, Cinler, Şeytanlar Kötü Ruhlar Bu dünyada fenalık yapan insanların ruhu vücuttan ayrılınca yeraltı âlemine gider. Orada Erlik Han’ın uşağı olur. Bütün inanlara fenalık etmeğe ve akrabalarından birini Erlik âlemine çekmeğe çalışır. Altaylı’lar bu ruhların Muayyen bir…devamıTürk Mitolojisinde Kötü Ruhlar, Cinler, Şeytanlar Kötü Ruhlar Bu dünyada fenalık yapan insanların ruhu vücuttan ayrılınca yeraltı âlemine gider. Orada Erlik Han’ın uşağı olur. Bütün inanlara fenalık etmeğe ve akrabalarından birini Erlik âlemine çekmeğe çalışır. Altaylı’lar bu ruhların Muayyen bir müddet yer yüzünde dolaştığına inandıklarından dolayı bu müddet zarfında korku içinde yaşarlar. Eğer bu müddet içinde başlarına bir felâket gelirse bir yere göç etmeğe mecbur olurlar ve bu ruhlardan kurtulmağa çalışırlar. Altaylı’ların tasavvurlarına göre, kötü ruhlar bütün yer yüzüne dağılmıştır… Kötü ruhlar inzibata pek te riayet etmezler. Aralarında kavga, ihtilâf ve savaşlar olur. Bunlar çok aç gözlü ve oburdurlar. Dipdiri insanı lokma gibi yutarlar. Biri hastalanırsa Altaylı’lar Kötü Ruh yemektedir. Biri ölürse Kötü ruh yemiş derler. Vücuttaki her yara kötü ruhların ısırmasıyla olur. Kötü ruhlara ayrılan ölü canlarının arasmda teşkilât vardır. Kabileleri ve alayları olur. Dünyadaki torunlarının obaları etrafında dalaşırlar. Çok aç gözlü oldukları için obalara da akm ederler. Bunlar pek hiylekâr ve sokulgandırlar. Kapıdan giremezlerse bir delik bulur eve girerler ve yemek için insanlara saldırırlar. Cinler, Şeytanlar, Zebâniler, Cadılar !!. Türk mitolojisinde cinlerle, şeytanlara çokça rastlanır. Ancak sonraları muhit ve din değiştirme etkileri altında özellikle şeytan için çeşitli efsaneler, hikâyeler türemiştir. Altaylflara göre Şeytanlar, fitne ve fesat çıkarmak, insanları şaşırtmak, kandırmak için Erlik Han tarafından görevli idiler. Cinler de çok defa yine bu tanrının yardımcıları olmakla beraber, dünyada da insanları çarparlar, hasta ederler, âhiret âleminde ise zebâni rolünde bulunurlar.Şeytanlar göze görünmezler. Ama insan ve hayvan şekline de girdikleri olur. O zaman başlarında boynuzlan bulunur. Bunlar çok defa birbirinden ayrı yaşarlar. Yanlarına yaklaşılmaz, ateşten yaratılmışlardır. Yeraltı âleminde kötülüklerin tanrısı olan Erlik Han, cehennemin de tanrısıdır. Günahı olan insanlara ceza verilmek için cinleri, şeytanları zebânileri, kötü ruhları vardır. Al tay Türklerince Ayna’lar yahut Aza’ların emrinde geniş bir kadro ile Cinler, şeytanlar bulunur. Etrûsk’lerin Tajest, Tokulşa adındaki büyük cinlerinden başka, Edimnu adındaki hortlahları ve Çor adındaki cinleri de vardır. Ünlü kahraman Cesteni Bey in hikâyemde geçtiği üzere, insan eti yiyerek kan emen cinler de hatsız hesapsızdır. Cinler ile şeytanların vasıfları, türeyişleri hakkında sonraları Türk mitolojisinde yer alan efsânelerden ikisi Taberi de şöyle anlatılmaktadır : Tanrı ilk önce devleri yarattı. Onlara Can derler ki kumlar sayısmcadır. Onların meskeni havada idi. Yedi bin yıl bu cihana hâkim oldular. Ondan sonra tanrı, Can dan cinleri yarattı ki, şeytan onlardandır. Şeytanın adı Süryanî ve İbranî dilinde Azâzil, arap dilinde Hâris tir. Şeytan evlendi. Karınca, örümcek, çekirge, kuş şekillerinde sayısız evlâtları oldu. Bunlar yazılarda, dağ kovuklarında, ormanlarda, yollarda, virânelerde, fırınlarda, ovalarda, kuyularda, külhanlarda, su yollarında bulunurlar. Cinleri, melekleri tanrı gökte bulundururdu. Onlara, itaat edilmesini emretti. Tanrı gökte olan meleklere dedi ki: İki ev halk eyledim. Biri rahmetimden, biri de gazabımdan. İkisine de bakın: Melekler önce cehenneme baktılar, türlü türlü azaplar gördüler. Tanrıya sordular: Ey Tanrı bu evi kimler için yaptın? Tanrı izni ile cehennem cevap verdi: Burası, onlar içindir ki Tanrı’yı bilmezler, emirlerine inanmazlar. Ondan sonra bu melekler cennete baktılar. Oradaki çeşitli rahatlık ve safaları görerek tanrıya sordular. Tanrı da: Kim Tanrıyı tanır, onun emirlerine itaat ederse. Melekler bunun üzerine tanrı önünde yere kapandılar. Tanrı da onları göklerin en yüksek ve kutsal yerlerinde yerleştirdi.Bir efsâne daha : Eskilere göre yerler ,Arz-ı Seb’a adı ile yedi kata ayrılmıştır. Yedinci katın adı Acba dır. Orada yaşayanlara: Cüsum denir. Bunlar kısa boylu, siyah, elleri ve ayakları vahşi hayvanlarınki gibidir. Şeytan da beraberindekilerle burada bulunur kendisi bir taht üzerinde oturur, maiyeti onun etrafında dizilir, her biri yer yüzünde ki insanları nasıl aldatarak yoldan çıkardıklarını şeytana anlatırlar o da keyiflenir. Cinlerden bir takımının adları da vardır. Çoğu îbrâni’ler’den alınarak Türk’ler arasında yerleşen bu adlardan bazıları şunlardır; Hişanuhi, Cabir bin Merdan, Medyun İbn-i Zengi, Haksak, Derşuz, Yemhur, Karakaş îbn-i Vesvas, Bülbüle îbn-i Kizban, Keşkatur îbn-i Keşibaş, Şeşzar îbn-i Seman.

obey 3 years ago

Türk Mitolojisinde Kutsal Dağlar Orhon abidelerinde; Türklerin ilk yetiştiği yer olarak gösterilen (Ötüken dağı) için de (Mübarek Ötüken dağı) “denilmektedir. Bu dağda ve oradaki ormanda geçen savaşlarda ün yapmış kahramanlar Türk tarihini şereflendirmektedir. Hakan (Su) ile Zülkarneyin askerlerinin karşılaştığı (Altın…devamıTürk Mitolojisinde Kutsal Dağlar Orhon abidelerinde; Türklerin ilk yetiştiği yer olarak gösterilen (Ötüken dağı) için de (Mübarek Ötüken dağı) “denilmektedir. Bu dağda ve oradaki ormanda geçen savaşlarda ün yapmış kahramanlar Türk tarihini şereflendirmektedir. Hakan (Su) ile Zülkarneyin askerlerinin karşılaştığı (Altın Kan) adındaki dağ da bir efsanesiyle göze çarpar. (Ağadat tepesi, büyük ve esaslı bir dağ kümesinin içinde bulut toplayan bir bora ve fırtına merkezidir. Başında sık sık yıldırım sağılır ve şimşek çakar. Çevresindeki derin dereler hep sel yatağıdır. Ağadat’m ^üzerinde beliren her bulut parçasının içinde bile, büyük ve korkunç bir fırtınanın şeytanı gizlidir. Sümer’ler de fırtına tanrısına bu dağın adını vermişlerdir.) (Kin-Şan) dağlarının civarında yerleşen (A-Hien-Şe) zamanında, bu dağlardan birinin tepesi Takyaya benzediği için (Tu-Kiu) denilmiş ve efsaneye göre de Tukyu’lar bu adı böylece almışlar. Türk kahramanı Alparmş, gençliğinde ok talimleri yaptığı için, ok atmada mahir idi. Bir gün bir ok atarak (Askara) dağının tepesini uçurmuştur. Gali tekin, Çin Hükümdar ailesinden Kiülien adlı bir kızla evlenmeye karar vermişti. Bu prensin sarayı tanrı dağlarının civarındaki (Hatun dağı) nda idi. Yine orada bir (Kutlu dağ) vardı ki bu dağın kayaları uğurlu idi. Çinli’ler bu uğurlu kayaları aldılar, bundan sonra felâketler, göçler başladı. (Bk: göç destanı). (Abu Kaan) dağı da yersu’ların admı taşıyan kutsal bir dağdı. Bu dağın iki kızı vardır. Bunlara (Yelbis) derler. (Nin-Harsağ dağı) da Sümer’lerin tanrı tanıdığı bir dağdır. Düşmanların; ellerini ve ayaklarını keserek bataklığa bı-raktikları bir Türk çocuğunu da, bir dişi kurt alarak Kao-Çanğ civarındaki bir dağda bulunan mağaraya götürmüştü. Buğu-Tekin’in odasına bir gece gökten bir kız inmişti. Bir tanrıça olan bu kız, bir kaç gece sonra, Buğu Tekin’i alarak tanrısal öğütlerde bulunmak üzere (Ak dağ) a götürmüştü. Oğuz, kendisine itaat etmiyen (Urum Han) ile savaşmak üzexe bir dağın eteğine gelmişti. Bu dağ karlı olduğu için o zaman buna (Buz dağı) adı verilmişti. Sümer tanrılarından Enlil’in makamı dağlarda olduğu gibi, dağ perilerinin bulundukları dağlar da kutsaldı. Hitit’lerin (Hazzı) dedikleri Antakya’daki (Kel dağ) da Kumarbi efsanesinde geçmektedir. Namıni dağı da Eti’lerce insan .şeklinde bir tanrı idi. Şato Türkleri de Türkçe (Gök gürültüsü dağı) adındaki dağda tanrıya kurban keserlerdi. Gılgamış, sonsuz hayat sırrını bulmak için çok mihneti! bir yolculuğa çıktığı sırada, akrep insanlarla dolu (Maşu) adındaki dağa da uğramıştı. Sümer’lerin tufan efsanesine göre Uta-Napiştim’in gemisi (Nisir) dağma oturmuştu. Dağ ruhları insanlara iyilik eder. Kötü ruhlardan korur, yol gösterir. Ama saygısızlık edenlere de ceza verir, hastalık gönderir. Dağ ruhlarının genel olarak adı (Yizimpiy) dir. Her dağın ruhu kendi bölgesinde kalır. Başka bölgelerle ilgisi yoktur. Altaylı’lar her dağı bir ruhun temsilcisi «sayar, onlara kurbanlar keser, dualar ederdi. Mağaraların da efsanelerde yeri büyüktür. Özellikle ibadet yeri olarak kabul edilir, oralarda dualar edilerek kurban kesilirdi. Budis Türklerin, Hitit’lerin,, Sümer’lerin mağaralarda yaptıkları tapmaklar süslü ve büyüktür. Mağaraların içinde mezarlar da bulunmaktadır. Savaşlarda yenilenlerin hazin, korkulu maceraları sırasında Sığındıkları mağaralarda, eziyetli, üzüntülü günler geçer, böylece -efsânelere de konu olurdu. Kafdağı— Türk, İslâm, Yakın Doğu Mitolojisinde geniş yer tutan ve hülya âleminde büyütüldükçe büyütülen bu dağın adı var, kendi yoktur. Dünyaya bir destek gösterilen, göklere mavi rengi veren bu heyulâlar anası dağ hakkındaki efsanelerden bazıları şunlardır: Yeryüzünün mâmur olan dörtte biri ve harap olan kısımları Bahri Muhit ortasında karpuz gibi dururmuş. Yaratıkların kalabilmesine elverişli değilmiş. Tarımı yetmiş altı bin altı yüz yetmiş üç dağ yaratıp bunlarla arzı yerinde durdurmak istemiş. Yine arz sükûnete erişmemiş. Nihayet bir melek, tanrının emri ile cennet derelerinden bir lâcivert cevher çıkarıp yerin etrafına bastırmış. Bundan Kafdağı peyda olmuş. Kafdağı Zebercet rengindeymiş. Gözün akı karasını nasıl sarmışsa Kaf Dağı da arzı öyle sarmış. Kaf Dağı’nın yüksekliği beş yüz fersah imiş. Bu dağın altında cinler bulunur, Ejderhalar da melekler tarafından oraya götürülürdü. Taberi’de Kaf Dağı şöyle anlatılmaktadır. Kaf Dağı dedikleri, bu cihanı çepe çevre kuşatmıştır. Cihan Kaf Dağı’nın içinde sol yüzük içindeki parmağa benzer. Ondan sonra bu Kaf Dağı yeşil zümrütten yaratılmıştır. İşbu göklerin gök renk göründüğü ol Kaf Dağı’nın aksı düştüğün-dendir. Yoksa gökte nergiz renk yoktur. Eğer Kaf Dağı’nın yeşilliği olmasaydı, gök böyle görünmezdi. Âdem oğlanı ol dağa varmak mümkün değildir. Orada hiç ay ve gün yoktur. Bu Kaf Dağı yerin mıhıdır. Eğer Kaf Dağı olmasaydı yer deprenmekten hâli olmazdı. Kaf Dağı, insanlar tarafından aşılması imkânsız bir bölge ile dünya kursundan ayrılmıştır. Başka bir kanaate göre; (Dünyanın etrafı çepeçevre El-bahr-il-muhit yahut okyanus denilen, gemilerin geçemediği, tamamen veya kısmen zifirî karanlıklara gömülü ve kimsenin kıyısını görmediği müteaffin bir su tabakası ile kaplıdır. Bu su tabakasından sonra, Kaf Dağı, her şeyi karayı ve denizi bir kuşak gibi çevreler. Bazı tasvirlere göre; asıl Kaf Dağı’nın istinat ettiği kaya bir çeşit zümrüttendi. Bazılarının kanaatine göre de arz kendi kendine durmaz. Bu cinsten bir desteğe ihtiyacı vardır. Eğer Kaf Dağı mevcut olmasaydı, arz durmadan sarsıntılar geçirir, hiç bir yaratık orada yaşamazdı

obey 3 years ago

Mitolojide Yağmur Ve Kar Yağdırmak (Yada Taşı) Mitolojide yer alan bir Yada Taşı vardır. Ama yağmur yağdırmak için yapılan törenlerin ana maddesini dualar teşkil eder. Bu maksatla halk ya kırlara, tepelere, ya su kenarlarına gider, bazen de ibâdet yerlerinde toplanır.…devamı

obey 3 years ago

Türk Mitolojisi

Anthony E. Ocean

1 Gönderi

İnsanın yaradılışı üzerinde Türk boyları arasında çeşitli efsaneler vardır. Bu efsanelerden bir kaçı: 1— Altaylı’lara göre; önce yalnız Kara Han ile sular vardı. Bu büyük tanrı tek başına canı sıkıldığı için bir insan yarattı. Bu insanın kanatları vardı, suların üzerinde…devamıİnsanın yaradılışı üzerinde Türk boyları arasında çeşitli efsaneler vardır. Bu efsanelerden bir kaçı: 1— Altaylı’lara göre; önce yalnız Kara Han ile sular vardı. Bu büyük tanrı tek başına canı sıkıldığı için bir insan yarattı. Bu insanın kanatları vardı, suların üzerinde uçuyordu. İnsan buna kanaat etmedi, yükseklerde uçmak istedi. Kara Han onun maksadını anladığı için uçmak kudretini aldı. Kanatlan işe yaramadı, suya batmağa başladı. Bunun üzerine Kara Han’a yalvardı, o da acıdı, her hassayı yeniden ona verdi, ama uçmak kudretini vermedi. O halde bu insan için kara lâzımdı. Kara Han gene düşündü. Yıldızlardan bir avuç toprak suların üzerine serptirdi. Böylece karalar oldu. Kara Han ada şeklinde türeyen bu ilk karaya dokuz dallı bir çam dikti, her birinin altında birer adam daha yarattı. Bu-dokuz adamdan dokuz ırk türedi. Bu insanlara iyi yolu göstermek için de (Yayık) ı yarattı. 2— Yine Altaylı’larla Yakut’larm bir inanışına göre; Kara Han’ın oğlu büyük tanrı Ülgen, insan vücutları yarattı, bunların canı yoktu. Can vermek için Kara Han’a bir kuzgun gönderdi. Kara Han, Ülgen’in yarattığı insan için istenilen canı verdi. Kuzgun da canı gagaları arasına sıkıştırarak geri döndü. Yol uzundu. Kuzgun acıktı. Uçarken yer yüzünde bir deve leşi gördü. Iştihası onu leşe doğru sürüklüyordu. Fakat kuzgun leşten uzaklaştı, yoluna devam etti. Biraz gittikten sonra gözüne yerde bir at leşi göründü. İştihası kabaran kuzgun kendini tuttu, leşin yanından geçti. Son kuvvetini vererek uçan kuzgun bu defa bir inek leşi gördü. Bu leş kuzgunu daha çok kendine çekti, kuzgun: (Ah ne güzel) dedi. Bunu derken gagalarını açınca can bir çam ormanının üzerine düşerek ağaçlara dağıldı. Bunun içindir ki çamlar kışın, yazın yapraklarını dökmez, canlı dururlar. Kuzgun havada uçarken, gecenin yansında Erlik Han yeraltından çıktı. Yer yüzünde bir saray gördü, yavaş yavaş yaklaştı. Bu sarayda Ülgen’in insan cesetlerinin yattığını anlardı. Bu cesetleri Erlik’in fenalıklarından korumak için Ülgen bir köpeği bekçi koymuştu. O zaman köpekler insanlar gibi tüysüzdü. Erlik, köpeğe : (Beni bu saraya bırakırsan sana kürk veririm. Daha üşümezsin. Hem sana öyle bir yemek veririm ki, bu yemeği yersen bir ay açlık duymazsın.) dedi. Köpek bu sözlere kandı. Erlik’i saraya cesetlerin yanma bıraktı. Erlik, kendi canından üfledi: (Bunların hepsi benim gibi olacaktır) dedi. Cesetler canlandı. Bunlar erkek ve kadın idi. İşte yeryüzünde insanlar böyle türedi. Yâkut’ların bir efsanesine göre de; ilk insan yarı &t, yarı insan şeklinde gökten inmiştir. 3 — Bir Al tay efsanesinde de; tuzlu suları temsil eden Tia-mat’ın ikinci kocası Kingo, insan yaratmak istedi. Buna kızan tanrılar Kingo’yu kestiler. Kanı ile insan hamuru yoğruldu. Böylece insanlar meydana geldi. 4— Bir başka efsânede de; büyük tanrı yer yüzünde bir insan yarattı. Bu insan erkekti. Bir gün bu insan uyurken şeytan onun göğsüne dokundu. Bunun üzerine kaburgalarından bir kemik büyüyerek yere düştü. Bundan da bir kadın meydana geldi. Ama yine Altaylı’Iara göre böylece yaradılan ilk insanlardan erkeğin adı Törüngey, kadının adı da Eje’dir 5— Budist Türklerin bir efsanesinde de; Tanrı güzel bir kız olan (Rin ta no d gar) i gökten yere indirdi. Kendisi ile beraber bulunacak bir erkek yer yüzünde henüz olmadığı halde çok çocuk doğurdu. Bu da insanların ilk anası oldu. 6 — Bir Sümer efsanesinde de; tanrılar kendilerine hizmet edecek varlıkların olmasını düşündüler. Bu işle Ea’yı görevlendirdiler. Bunun üzerine Ea, çamurdan bir insan yaptı, ona can verdi. İşte insan, hayâlini ulaştırabildiği kadar çeşitli efsanelerle kendini yarattıktan sonra dahi, cismini normâl ve rahat şekilde bırakmamış, gitgide başka yaratıkların uzuvlarından da katarak insanla karışık acayip yaratıklar ortaya getirmiştir. Kara Han’ın yarattığı ilk insana kanat takıldığı, Dede Korkut hikâyelerinde geçen (Tepegöz) e tepesine yalnız bir göz, Cengiz’in ceddi olan Bataçihan’dan sıra ile yetişen evlâtları arasında Duma-Sohor’un alnı ortasına bir göz konulmuş, sudan çıkan ilk insan Oannes’in vücudu insan, başı ve sırtı balık olarak gösterildiği gibi, it başlı, sığır ayaklı, yarısı akrep insanlar türetilmiştir. Büyük işler yapan bir takım insanlar hakkında; merak ve korku uyandırmak, yahut kudretli göstermek maksadiyle vücutları çok büyütülenler de olurdu: Saka Türk’leri kahramanlarından Alp-Er-Tonga, Semerkant kalesinde otururken ayaklarını Zerefşan deresinde yıkardı. Sümer kahramanı Gılgamış’ın da boyu on metre idi. Yakın doğu milletlerinin mitolojilerinden gelen bir efsânede de Deccal çok iri ve uzun bir adamdır. Başı bulutlardan dışarı çıkar, derin denizler topuğuna kadar gelirdi. Yine yakın doğu mitolojisi ile gelen (Uc Bin Unk) da o kadar büyük idi ki, başı Deccal’ın başı gibi bulutlardan dışarı çıkar, balığı denizden alır, güneşe tutarak kızartır, yerdi. Nuh tufanı zamanında su onun ancak dizlerine kadar çıkabilmişti. Bunları yalnız Türk Mitolojisinde değil, her milletin mitolojisinde bol bol görmek mümkündür. Şu var ki, sosyal bünyenin ana geleneklerine, derin inanışlarına bağlanmak zorunda bulunan insanlar, çizdikleri bu gibi çeşitli tabloların hududunu aşamazlar, Gördüklerinin dışına hayallerini kaydırmağa yaradılış kanunları izin vermezdi. Ancak kendinden ve gördüklerinden materyel almakla yetinebilirlerdi.

obey 3 years ago

Whatsappa "titreşim", instagrama "Allahın görgüsüzü", Twittera "Allahın cahili" butonlarının gelmesi lazım derhal.

obey 4 years ago

Çoçukluk hayatın cennetidir.

obey 4 years ago

-Yavuz abi aşk olsun,iki bidon benzin araklayamadın yaa -20 tane arabanın deposuna baktım yok, herkes 50 liralık alıyor mecnun !!

obey 4 years ago

Her şeyin düzelmesini beklemekten sıkıldım. Çünkü hiçbir şey düzelmiyor. - Şahsiyet