cmdnlr
Birinci Bölüm olan Dekalog Jeden için yazmak istiyorum: "ben senin tek tanrınım" emrine ithaf olunan bölümdür. bölümün amacı, diğer bölümlerde de olacağı gibi, sonuçtan ziyade süreç üzerinden bazı sorgulamalar yapmak. parantez açmak istediğim bir konu da logos kelimesinin söz, düşünme, akıl, oran, ölçü gibi çok anlamlı bir sözcük oluşu, deka-log (on emir) kelimesi düşünüldüğünde işlenen ilk konu çok da anlamlı bir hal alıyor. pavel adlı küçük bir çocuk özelinde tanrıya imanın ve tanrı yerine bilime, ölçülebilirliğe olan imanın çatışması işleniyor. tanrıya olan inancı halası, bilime olan inancı ise babası temsil ediyor.insan aklıyla her şeyi hesaplayabilecek, mutlakiyet seviyesine ulaşabilecek bir varlık mıdır? tutan bir buzun ne kadar süre sonra eriyeceğini, tüm her şeyi hesaba kattım, sonuç bu derseniz, kendinizden tamamıyla emin olmanız mümkün mü? kullandığınız formül gerçekten güvenilir bir formülse, yine de fırsatınız varsa eğer bunu test etme ihtiyacı duyar mısınız? tanrı veya allah inancı birçok kez şüphenin olduğu yerde zayıflamaya başlar gibi bir algımız var, acaba bu inanç tam da tereddüt ve şüphenin olduğu yerde mi başlıyor? aciz oluşumuzu kabulleniyor ve bunun yarattığı stresi, algımız dışında bir varlığı mutlak kabul ederek mi gideriyoruz, yoksa zaten bizim aciziyetimizin başladığı yerde mi tanrı var? film bu soruları sordurtuyor diyebilirim. pavel'in öleceği henüz filmin başında belli oluyor gibi ama dediğim gibi amaç zaten süreci işlemek sanki. daha filmin başında pavel'in babasına ölüm üzerine sorular sorması ve babanın bir yerden sonra tıkanıp bunları düşünmek için yaşın çok genç cevabını vermesi, insanlığın cevabını aradığı en temel sorusuna karşı cevapsız kalışını temsil ediyordu, klasik de olsa güzeldi. aslında film, en sonunda pavel'in ölümüyle bunları düşünmek için hiçbir zaman erken olmadığını, aksine düşünme yeteneğini kazanmanın bu sorularla meşgul olmaya başlamak için yeterli, hatta düşüncelerimizin kaçınılmaz meşgalesinin ölüm olduğunu vurguladı. babası, her şeyin hesaplanabileceği, insan aklının en temel yol göstericisinin bilim olduğunu düşünüyor ve tanrı inancını, soruların ve sorunların içinden çıkamayan insanların kendilerini rahatlatma metodu olarak görüyor. oğlunu da bu doğrultuda yetiştiriyor ki oğlu da oldukça zeki, yani bu yolda yürüyebilmek için gerekli ekipmana sahip, zekası sağlam bir buz pateni gibi buzda ilerleyebilir. lakin pavel'in bu kadar zeki oluşu ve bilim yolundan aldığı zevke rağmen, sesini dinlemekten alıkoyamadığı soruları ve zekasının cevaplamakta zorlandığı ölüm gibi sorular beliriyor. bunları bir başka bakış açısından, halasından aldığı tanrı inancını temel alan görüşle cevaplamayı deniyor, daha doğrusu halası cevaplamayı deniyor. sonrasında donmuş olan gölde buz pateni yapmak istediğini babasına bildiren pavel, babasıyla çok güvendikleri bilime başvurup gölün ertesi gün erimeyeceğini hesaplıyorlar. fakat baba oğlunu yatırdıktan sonra, göle gidip emin olabilmek adına kendisi buzu test ediyor, üzerinde kayıyor, buza vuruyor vs. işte tam da burada bence dediğim soru anlam kazanıyor. yani, "temelde gücünü sıfır ve bir arasındaki farkı anlamaktan alan bir bilgisayarın iyi programlandığında estetik zevkleri olabileceğine" kadar görüşlerini ilerletmiş, bilimi bu kadar kesinkes yol gösterici almış birisi, yine de kendisiyle çelişircesine hesaba güvenmeyip kendisi test etmeye gidiyor. hatta gitmeden önce hesabı iki kere yapıp aynı sonucu bulmasına rağmen. işte buradaki soru, tanrı inancının, yaşamdaki şüphe nedeniyle zayıflamaktan ziyade, aslında gücünü aldığı temel nokta bu şüphe midir? hesapların bittiği ama yine de şüphenin var olduğu noktada tanrı inancı mı güç kazanıyor? bilim bize yol gösterici olsa da, bilim tanrıdan gelip tanrıya gitmesi gereken bir olgu mu? çünkü tanrı dışında mutlak olan hiçbir şey yok mu?
Dekalog
