#Diziden Alıntılar# 🪶 Orada küllük var. - Sen sigara içmiyorsun! Ama gözlüyorum. 🪶 Senin çalışmalarında tanrıyı göremedim. Kiliseye gitmiyorum. Tanrı sözcüğünü kullanmıyorum. Bir insan, hiç kuşku yok ki sözcükleri kullanmadan özgür olabilir, tercih yapabilir. Eğer isterse Tanrıyı önemseyebilir. Neye inanabilir? Yalnızlık burada, orada. Hiçbir şey yoksa boşluk vardır. 🪶 İçinde insanlar yaşadığı sürece her ev ilginçtir. 📌 Bana her şeyi anlat. Şimdi korkmuyorum! 📌 Aşkı kalbinde hissedersin... ➕ Çok acı çektim ama artık acı çekmek istemiyorum. ➕ Öğretmenine aşık olan küçük kız değilim. ➕ Senin olan bir şeyi çalabilir misin? ➕ ...Bizi düzeltmeye çalışıyor. ➕ Her yerinde ben var. Sen büyücü müsün? ➕ Ondan, onun yapamayacağı çok şey bekledin. ➕ Senin sevgini kazanması gerektiğini biliyordu. (7.bölümden) ✔️ Bir teori var; birini kurtarırsan oda başkasını kurtarır. 🗝️ Yasalar, doğayı taklit etmemeli onu geliştirmelidir. 🗝️ İnsanlar başkalarını yönetmek için hukuku icat etti. 🗝️ Yasalar kim olduğumuzu ve nasıl yaşayacağımızı belirliyor. Biz yasalara ya uyarız yada ihlal ederiz. 🗝️ İnsanlar özgürdür. Onların özgürlükleri başkalarının özgürlükleri ile sınırlandırılmıştır. 🗝️ Ceza intikamdır. Özellikle zarar vermeyi amaçlayan cezalar suçu önlemiyor. 🗝️ Yasalar kimin için intikam alıyor? Masumlar adına mı? Masumlar mı kanunları yapıyor? 🗝️Habil ile Kabil'den bu yana ceza suçunun bir caydırıcılığı olmamıştır. (5.bölümden) 🗝️ Kızlar, erkekleri öpmekten hoşlanır gibi görünürler ama aslında şefkat isterler.(6.bölümden)
Tüm Gönderiler
Haneke’nin Kent Üçlemesi’ne benzer bir yapıya sahip olan dizi komünizm sonrası Polonya’daki dönüşümü çok iyi hissettiriyor. Musevilikteki, Musaya vahyedilen 10 büyük günahı anlatan dizi aslında her biri birbirinden bağımsız birer film gibi. Ancak karakterler bazı bölümlerde birbirlerine bağlanıyor. Buna dair bir çok örnek var ama spoiler olmaması için vermeyeceğim. Televizyon için çekilmiş en üst seviye sanatsal yapım olabilir. Bölümlerin açıklamalarının anlatıldığı bir çok yazı var. Her bölümün açıklamasını o bölümü izlemeden okumanızı öneririm. Hangi günahın işlendiğini anlamış olursunuz, en azından ben böyle yaptım ve keyifliydi.
Tanrının varlığının hissedilmediği melankolik ve kasvetli bir dünya. Polonya’nın 1980’li yıllarda yaşadığı koşulları ve insanların bunlarla baş etme biçimini anlatan Dekalog. 10 bölümden oluşan dizi, tek tek, karışık ya da birbirinden bağımsız da izlenebilir. Ama Dekalog’da ortak olarak bir şey vardır. tüm bölümlerinde hep o adamı görürüz. Mario Sesti’nin Dekalog üzerine kaleme aldığı denemesinde “eylemlere karışmayan meleksi bir mevcudiyet” Bu meleği izleyici gibi hissettim. Hiçbir şekilde engel olamayan ama acılarını paylaşan. Eski ve Yeni Ahit’in özünde yer alan, On Emir’i her bir bölümde anlatan dizi için, her bir bölümün bir Emir’e karşılık geldiğini söylemek demek bence yanlış olur çoğu bölüm birkaç emire gönderme yapar. (On, Bir) Dekalog Bir | “Kendine herhangi bir oyma imge yapmayacaksın /.../ Çünkü Efendin olan ben senin tanrın kıskanç bir Tanrıyım, ve babaların günahlarını çocuklara yüklerim” Dekalog bir de, Pozitif bilimi, rasyonel aklı temsil eden bir akademisyen ile, onun kendi değerleriyle yetiştirdiği oğlunu izliyoruz. Baba bilgisayara sonsuz güveni olan onu putlaştıran biridir. Pawel (oğlu) buzların üzerinde bir gece kaymaya gidipte buz kırılınca, Bilgisayara yaptığı hatanın nedenini sorar. Önceki gece buzun üzerine sıcak suyun döküldüğünü düşünemez. Çünkü onun için makine ve bilim herşeyin üstündedir. Dekalog İki | “Efendin olan Tanrı’nın adını boş yere anmayacaksın” Tanrı’nın gücüne dikkat çekmek, ahlaki olarak insanı sınamayı bu emirle gösterir. Bir doktor, kocasının durumunu soran ve cevaba göre hareket edecek olan kadına yalan söyleyip “umut yok” der. Kendini Tanrı konumuna sokar. Cevaba göre hareket edecek olmasının nedeni kadının başka birinden hamile olmasıdır. Bu durum kadını büyük bir zorluğa iter. Doktorun kendini tanrı konumuna koyması olayları manipüle etmesi, emri işler. Dekalog Üç | “Şabbat gününü takdis etmek için onu hatırında tutacaksın”. Dekalog Üçte, bir taksicinin hikayesi anlatılıyor. Yılbaşı gecesi Janusz, eski metresiyle, metresinin “kayıp koca”sını arar. Ailesini evde bırakıp geceyi kocasına aramakla geçirir. Ama işin aslında kayıp bir eş yoktur. Kadın geçmişte ki yalnızlığını taksici ile telafi etmeye çalışır. Dekalog Üç havası ve ambiyansı ile bana maviyi anımsattı. Maviden daha mesafeli ve soğuktu. Hem karakterler hem ambiyans. Dekalog Dört | “Babana ve anana hürmet edeceksin” Annesi olmayan, babasıyla büyüyen Anka, babasına fazla bağlanması sonucunda oluşan duygularını artık dizginleyemiyor ve dışa vuruyor. Film de annesinin açmamasını söylediği mektubun, başta açılmaması, sonrasında da böyle gideceği umudunu oluşturdu ama tabi emre karşı gelmiş olmayacaktı. Başta bilinmezlikle kalmayı tercih etmeleri, kızın da babasına hissettiği duygular nedeniyle okumamayı tercih etmesi, bir şey gösteriyor aslında; gerçek baba kız olmanın önemini. Dekalog Beş | “Öldürmeyeceksin” Dizi de iki bölüm arasında kaldığım, hangisinin daha iyi olduğuna karar veremediğim bu bölüm. Evet tüm bölümler de emirler ihlal ediliyor, ama diğer hiçbir bölümde, bu bölümde olduğu kadar sert ve şiddetli ihmal edildiğini sanmıyorum. “Yasalar, doğayı taklit etmemeli, onu geliştirmelidir. İnsanlar, başkalarını yönetmek için hukuku icat etti. Yasalar, kim olduğumuzu ve nasıl yaşayacağımızı belirliyor. Biz yasalara ya uyarız ya da ihlal ederiz. İnsanlar özgürdür. Onların özgürlükleri, başkalarının özgürlükleri ile sınırlandırılmıştır. Ceza, intikamdır. Özellikle, zarar vermeyi amaçlayan cezalar, suçu önlemiyor. Yasalar, kimin için intikam alıyor? Masumlar adına mı? Masumlar mı kanunları yapıyor.” Avukatın söylediği bu diyaloğun bu kesitinde bir mesaj veriyor en baştan. Devlet aygıtı tarafından cinayetin tekrarlanması da bir cinayet aslında devletin yapması bunu meşru kılmıyor. Bölümde, Asıl kırılma noktası ikinci cinayet. Zizek bunu Hitchcock’un sapığına benzetir. O filmde de asıl travma ikinci cinayettir. Dekalog Altı | “Zina Yapmayacaksın” Dekalog da ki en çarpıcı bölüm olabilir. Her ne kadar Beş ve Altı arasında gidip gelsem de ve bunlar Birinci bölüm ile kavga etse de. Dekalog 6’nın yeri ayrı. “Genç bir adamın karşı apartmanda oturan kadına duyduğu derin aşk” diyemem. Tomek’in Magdaya duyduğu “aşk”a film boyunca asla inanamadım. Çünkü sahteydi. İlerleyen kısımda Tomek’in intihar etmiş olması da bu düşüncemi, benim açımdan doğru kılmış oldu. Kendisi aslında narsist biriydi. Aynı zamanda Tomek içe dönük ve yalnız bir karakterdi. Sevgiye muhtaç olduğu dizide belliydi. O yüzden de Magda’yı seviyor demek doğru olmaz. Yani Tomek’in Magda’ya duyduğu aşk gerçekte sahteydi. Narsistçe bir idealleştirme tutkusuydu. Tomek sevgiyi sevdiği için ve buna ihtiyacı olduğunu bilmediği ya da kendisine itiraf etmek istemediği için de, cinayeti kendine yöneltti. Cinayeti kendine yöneltmesinin bir diğer nedeni de, yukarıda dediğim gibi Tomek’in içe dönük bir karakter olmasıydı. Bu da onu mazoşist biri haline getirdi. (kendine zarar verme açısından) Her mazoşist aslında birer sadisttir. Çünkü kendine zarar verme gücü olan kimsenin içinde, bir başkasına zarar verme gücü de gizlidir. Yani Tomek aslında içe dönük bir karakter olmazsa, kendisine değil de Magda’ya zarar verecekti. Tomek’in hissettiği hiçbir duygu bana güzel ve özel gelmedi. Aşkı hiç de göründüğü gibi saf değildi. Çünkü Tomek’in kendisi en başta saf bir karakter değildi. Filmde bir sevgi yok, derin bir sevgi ihtiyacı var. Dekalog Yedi | “Çalmayacaksın” Majka öğretmeniyle ilişki yaşar ve ondan bir çocuğu olur. Majka’nın kendisi anne olmasına rağmen “sorumluluğu üzerinden almak” için annesi çocuğa annelik yapar. Ama tabi ki bu böyle devam etmez. Majka sahiplenmenin vermiş olduğu yoğunlukla kızını kaçırır. Majka Slavcada da anne anlamına gelir. Kieslowski’nin kelime oyunlarından biri. Film de ”Zaten senin olan bir şeyi çalabilir misin” sorusu ana unsurdur. “Sevgide sahip olmadığınız şeyi veremezsiniz zaten sizin olan bir şeyi çalarsınız - bu da sevgi midir? (Lacan) Dekalog Sekiz | “Yalan Yere Şahitlik Yapmayacaksın” Üniversite de etik ve ahlak üzerine dersler veren öğretmen ve kitaplarını çeviren Elzbieta arasında geçiyor. Elzbieta çocukken Soykırımdan kaçmış biridir. Öğretmen bir yalan söyler geçmişte. Yalan söyleyen kadın büyük bir vicdan azabı çeker. Aslında Zofia’nın Etik ve Ahlak dersi vermesinin nedeni de budur. Kendi hatasını aydınlatmak için çaba göstermek. Dekolog Dokuz |“Komşularının, yakınlarının malına göz dikmeyeceksin” Filmde Roman, hayatı boyunca iktidarsız olacağını öğrenip karısına isterse boşanacağını dile getirir. Karısı ona “Aşk, sadece yatakta her hafta beş dakika sevişmek değildir. Aşkı kalbinde hissedersin, bacaklarının arasında değil. Sahip olduklarımız, sahip olamadığımız şeylerden çok daha önemli.” Der. Aşkın ve sadakatin acının yoğun olduğu bir bölüm Dekalog On | “Komşularının, yakınlarının malına göz dikmeyeceksin” Diğer bölümlerle de en çok bağlantılı olan bölüm. (Dekalog Bir, Dekalog Beş) Jery ve Arthur babaları ölünce, onlara bir servet değerinde ki pul koleksiyonunun kaldığını öğrenirler. Süreç boyunca oldukça açgözlü davranıp, aza tamah etmeyen kardeşler trajikomik bir sonla karşılaşırlar. Dekalog serisinin en farklı bölümü diyebilirim. Diğer bölümlerin melankolik havası yoktu. Diğer bölümlerin aksine ‘City Death’ isimli punk ile başlayıp, ve yine diğer bölümlerin aksine, Preisner’in müziğiyle değil, City Death ile sonlanır. Herkesin önemli inançlara sahip olduğunu gösterip, aslında kimsenin hiçbir şeye inanmadığı bir dizi.
📌 “Yasalar, doğayı taklit etmemeli, onu geliştirmelidir. İnsanlar, başkalarını yönetmek için hukuku icat etti. Yasalar, kim olduğumuzu ve nasıl yaşayacağımızı belirliyor. Biz yasalara ya uyarız ya da ihlal ederiz. İnsanlar özgürdür. Onların özgürlükleri, başkalarının özgürlükleri ile sınırlandırılmıştır. Ceza, intikamdır. Özellikle, zarar vermeyi amaçlayan cezalar, suçu önlemiyor. Yasalar, kimin için intikam alıyor? Masumlar adına mı? Masumlar mı kanunları yapıyor?” (5.bölüm)
-yanlış hatırlamıyorsam- 1991 bir kış mevsimi polonya varşovada geçen olaylar dizisi. her bölümde farklı bir olay kurgusu anlatılıyor. ilk bölümden hayatı ve anlamını sorgulamama iten dizi.
Birinci Bölüm olan Dekalog Jeden için yazmak istiyorum: "ben senin tek tanrınım" emrine ithaf olunan bölümdür. bölümün amacı, diğer bölümlerde de olacağı gibi, sonuçtan ziyade süreç üzerinden bazı sorgulamalar yapmak. parantez açmak istediğim bir konu da logos kelimesinin söz, düşünme, akıl, oran, ölçü gibi çok anlamlı bir sözcük oluşu, deka-log (on emir) kelimesi düşünüldüğünde işlenen ilk konu çok da anlamlı bir hal alıyor. pavel adlı küçük bir çocuk özelinde tanrıya imanın ve tanrı yerine bilime, ölçülebilirliğe olan imanın çatışması işleniyor. tanrıya olan inancı halası, bilime olan inancı ise babası temsil ediyor.insan aklıyla her şeyi hesaplayabilecek, mutlakiyet seviyesine ulaşabilecek bir varlık mıdır? tutan bir buzun ne kadar süre sonra eriyeceğini, tüm her şeyi hesaba kattım, sonuç bu derseniz, kendinizden tamamıyla emin olmanız mümkün mü? kullandığınız formül gerçekten güvenilir bir formülse, yine de fırsatınız varsa eğer bunu test etme ihtiyacı duyar mısınız? tanrı veya allah inancı birçok kez şüphenin olduğu yerde zayıflamaya başlar gibi bir algımız var, acaba bu inanç tam da tereddüt ve şüphenin olduğu yerde mi başlıyor? aciz oluşumuzu kabulleniyor ve bunun yarattığı stresi, algımız dışında bir varlığı mutlak kabul ederek mi gideriyoruz, yoksa zaten bizim aciziyetimizin başladığı yerde mi tanrı var? film bu soruları sordurtuyor diyebilirim. pavel'in öleceği henüz filmin başında belli oluyor gibi ama dediğim gibi amaç zaten süreci işlemek sanki. daha filmin başında pavel'in babasına ölüm üzerine sorular sorması ve babanın bir yerden sonra tıkanıp bunları düşünmek için yaşın çok genç cevabını vermesi, insanlığın cevabını aradığı en temel sorusuna karşı cevapsız kalışını temsil ediyordu, klasik de olsa güzeldi. aslında film, en sonunda pavel'in ölümüyle bunları düşünmek için hiçbir zaman erken olmadığını, aksine düşünme yeteneğini kazanmanın bu sorularla meşgul olmaya başlamak için yeterli, hatta düşüncelerimizin kaçınılmaz meşgalesinin ölüm olduğunu vurguladı. babası, her şeyin hesaplanabileceği, insan aklının en temel yol göstericisinin bilim olduğunu düşünüyor ve tanrı inancını, soruların ve sorunların içinden çıkamayan insanların kendilerini rahatlatma metodu olarak görüyor. oğlunu da bu doğrultuda yetiştiriyor ki oğlu da oldukça zeki, yani bu yolda yürüyebilmek için gerekli ekipmana sahip, zekası sağlam bir buz pateni gibi buzda ilerleyebilir. lakin pavel'in bu kadar zeki oluşu ve bilim yolundan aldığı zevke rağmen, sesini dinlemekten alıkoyamadığı soruları ve zekasının cevaplamakta zorlandığı ölüm gibi sorular beliriyor. bunları bir başka bakış açısından, halasından aldığı tanrı inancını temel alan görüşle cevaplamayı deniyor, daha doğrusu halası cevaplamayı deniyor. sonrasında donmuş olan gölde buz pateni yapmak istediğini babasına bildiren pavel, babasıyla çok güvendikleri bilime başvurup gölün ertesi gün erimeyeceğini hesaplıyorlar. fakat baba oğlunu yatırdıktan sonra, göle gidip emin olabilmek adına kendisi buzu test ediyor, üzerinde kayıyor, buza vuruyor vs. işte tam da burada bence dediğim soru anlam kazanıyor. yani, "temelde gücünü sıfır ve bir arasındaki farkı anlamaktan alan bir bilgisayarın iyi programlandığında estetik zevkleri olabileceğine" kadar görüşlerini ilerletmiş, bilimi bu kadar kesinkes yol gösterici almış birisi, yine de kendisiyle çelişircesine hesaba güvenmeyip kendisi test etmeye gidiyor. hatta gitmeden önce hesabı iki kere yapıp aynı sonucu bulmasına rağmen. işte buradaki soru, tanrı inancının, yaşamdaki şüphe nedeniyle zayıflamaktan ziyade, aslında gücünü aldığı temel nokta bu şüphe midir? hesapların bittiği ama yine de şüphenin var olduğu noktada tanrı inancı mı güç kazanıyor? bilim bize yol gösterici olsa da, bilim tanrıdan gelip tanrıya gitmesi gereken bir olgu mu? çünkü tanrı dışında mutlak olan hiçbir şey yok mu?
On emirle yola çıkıp müthiş detaylar(el,göz,açı,ışık,metinler,müzikler) eşliğinde pastel tonlardan kendine has renk ve mekanlardan bize sesleniyor kieslowski. her şeyin birbiriyle bağı, inancın/inanılanın/değerin günlük yaşamdaki farklı yansımaları ve atıfları bir arada izletiyor. Derinliklere,sorgulamalara,çelişkilere,sıkıntılara her karakterle beraber bazen isteyerek bazen istemeyerek ortak oluyoruz. Değişen ve değişmeyen(sanılan), durgun ve akışkan hayat portreleri etrafında yürüyoruz. Her bölüm başlıca bir film ve bakış, bütün halinde ise ortak bir portre. Her ne kadar apartman bloklarına çirkin ve kasvetli densede bence kasvet çirkinliği yok etmiş. hayatı en iyi tanımlayacak ruh hallerinden biri gelip birkaç apartman bloğunda birbirinden farklı yaşamlar ve insanlarla bize görünüyor: Sıkıntıdayız ve sıkıntıyla yaşamdayız.İşte her şey böyle başladı ve ben de hiç değişmedim: -Ölü bir köpek gördüm. sonra neden böyle diye düşündüm...
İnsanlığın geniş kavramının yanında içindeki o derinlikleri fark etmemiz ve o benliği kavrayıp düşünmemiz için bir başyapıt Dekalog. İzledikçe içinde insanlığa dair her ince noktayı fark ettiriyor,düşündürüyor,sorgulatıyor Kieslowski. Üç renk üçlemesindeki gibi işlenen küçük detay ve metaforlar tüm bölümlere yansımış ve daha da derinleştirmiş sanki. Her bölümün bıraktığı iz düşündürdüğü noktalar keskin bir çizgiyle ayrılıyor ve tekrar bütünleşiyor.Muhteşem bir yapıt, kesinlikle izlenmeli..
Yaklaşık 1 yıldır uygulamayı kullanıyorum ve ilk defa bir yapımın bu kadar az izlenmiş olması karşısında şaşırdım kaldım. Dekalog, Kieslowski’nin Eski Ahitte yer alan On Emir’den yola çıkarak çektiği on kısa filmden oluşan Polonya televizyon dizisidir.Her bölüm konusu,oyuncuları ve işlenen emri bakımından birbirinden bağımsız. Ancak aynı toplu konutta oturan karakterler bazen asansörde bazen kapıda karşılaşırlar. Örneğin 6.bölümde başrol oynayan postahane memuruyla başka bir bölümde karakterin postahaneye girmesiyle tekrar karşılarız. Bölümler arası bağdan bir diğeri ise sadece birkaç saniye görünen bazen kanocu bazen öğrenci bazen sokaktan geçen bir adam olarak karşımıza çıkan on ayrı öykünün de tanığı dekalog meleği. Duru, saf bakışları ile beni cidden etkilemiş bir tanıktı. Müzikleri ve renkleri de(Kieslowski’den bahsediyoruz) oldukça başarılı. Söylememe gerek bile yoktu aslında. Serinin 5’inci (öldürmek üzerine küçük bir film) ve 6’ncı filmleri(aşk üzerine küçük bir film) daha sonra yaklaşık yarım saat uzatılarak uzun metrajlı olarak çekilmiş. Çok doğru bir karar çünkü 5’inci bölüm izlediğim en sarsıcı, etkileyici işlerden biriydi. Modern insanın emirler etrafında, insan ilişkilerindeki tercihleri, eylemleri üzerine yapılan ahlak erdem sorgulamaları izleyicide ciddi etki bırakıyor. Dekalog en sevdiğim Kieslowski çalışması, yeri ayrı. Kieslowski severlere özellikle tavsiye ediyorum.






