Raf Yorumu: Erman (@galgenfrist)

Din Arkeolojisi Ve Göbekli Tepe - Disiplinlerarası Eleştirel Bir Yaklaşım

Son derece bilimsel bir doktora tezi. Din arkeolojisi alanında piyasadaki ilk kitap. Göbekli Tepe Şanlıurfa ilinin 18 km kuzeydoğusunda bulunan ve tarihte bilinen ilk ibadet merkezidir. Tarihi ise 11 bin 600 yıla kadar gitmektedir. Göbekli Tepe'deki tapınım kültü, "Neolitik Din"…devamıSon derece bilimsel bir doktora tezi. Din arkeolojisi alanında piyasadaki ilk kitap. Göbekli Tepe Şanlıurfa ilinin 18 km kuzeydoğusunda bulunan ve tarihte bilinen ilk ibadet merkezidir. Tarihi ise 11 bin 600 yıla kadar gitmektedir. Göbekli Tepe'deki tapınım kültü, "Neolitik Din" olarak değerlendirilmekte. Tam da bu neolitik çağda tarım hayatına geçilmiş ve hayvanlar evcilleştirilmiştir. Göbekli Tepe'de 50 ton ağırlığında ve 7 metre uzunluğunda dikilitaşlar bulunmaktadır. Bu taşların imâl edilmesi dönemin şartları ve imkânları açısından merak konusudur. Bunlar taş ocağında yapılıp taşınmıştır. Özellikle göze T biçimindeki taşlar çarpmaktadır. Dikilitaşların üzerindeki tasvirlerde birçok hayvana dair figürler gözlemlenmektedir. Bu figürlerden en fazlası yılanlara aittir. En az 82 tane yılan figürüne rastlanmıştır. Yılan figürüne ise Eski Mısır ve Çin'de rastlanılmaktadır ve bu bilgeliği sembolize etmektedir. Diğer yandan Göbekli Tepe'de ördek, tilki, yaban domuzu, turna, aslan, boğa, örümcek, koç, akbaba ve akrep gibi figürlere de rastlanılmaktadır. Ördek ve turna genel anlamda yaşama sevincini sembolize etmektedir. Göbekli Tepe'nin keşfini sürdüren arkeolog Klaus Schmidt, Göbekli Tepe'deki inancın tam olarak ne olduğunun bilinmediğini ancak burada kısmen Şaman gibi kült törenlerin varlığından söz etmektedir. Kitapta diğer yandan din arkeolojisine dair bilgiler de mevcut, feminist arkeolog Gimbitas'ın Güneydoğu Avrupa'ya Hint-Avrupalı kavimler gelmeden önce anaerkil, feminist, barışçıl ve saadet dolu bir yaşamın varolduğuna dair iddialarının çöküşü dillendirilmekte. Tam aksine o dönemlere dair yapılan arkeolojik kazılarda silahların, surların ve istihkâm mevzilerinin olduğuna ve kadınların erkeklerden daha üst sınıfta olduğuna dair bir tezin olmadığına değinilmektedir. Aynı zamanda Neandertallerin de bir inanca/imana sahip olabileceği bilgisi bana ilginç geldi. Nitekim Neandertallerin ölülerinin etrafında ritüllere rastlanmıştır, ölüler rastgele değil belirli objelerle gömülmüştür ve bu da ölüm sonrası bir inançla ilgilidir.