Raf Yorumu: Erman (@galgenfrist)

Sabiha Sertel: Hayatı ve Entelektüel Mirası

Sabiha Sertel ilk Türk kadın gazetecidir, onun hakkında güzel incelemelerin olduğu bir kitap. Sabiha Sertel aynı zamanda bir sosyalist ve feministti. Erken cumhuriyet dönemi Atatürk devrimlerinin de coşkulu savunucusuydu. Sertel, Selanik doğumlu Yahudi kökenli Sabetaycı (Dönme) cemaatine mensup bir aileden…devamıSabiha Sertel ilk Türk kadın gazetecidir, onun hakkında güzel incelemelerin olduğu bir kitap. Sabiha Sertel aynı zamanda bir sosyalist ve feministti. Erken cumhuriyet dönemi Atatürk devrimlerinin de coşkulu savunucusuydu. Sertel, Selanik doğumlu Yahudi kökenli Sabetaycı (Dönme) cemaatine mensup bir aileden geliyordu. Sabiha Sertel ilk defa Dönme cemaatinden olmayan biri ile evlenerek Zekeriya Bey ile hayatını birleştirmiştir. Sabiha Sertel çocukken babasının annesine uyguladığı şiddet ve henüz sekiz yaşındayken babasının annesini boşayıp onları terketmesi sonucu büyük travma yaşamıştır ve bu onun feminist olmasında önemli bir neden haline gelmiştir. Sabiha annesine her kadın kocasının hizmetçisi midir diye sorduğunda, annesi her kadın kocasının hizmetçisidir, sen de olacaksın demiştir. Bunun üzerine Sabiha ben kocamın hizmetçisi olmayacağım demiştir. Gerçekten de Sabiha hayatı boyunca özgür bir kadın kimliğiyle ön plana çıkmıştır. Kocası Zekeriya Sertel de eşi Sabiha'nın siyasi mücadelesine saygı duymuştur. Sabiha Sertel Türkiye Komünist Partisi'ne üyeyken kocası Zekeriya Sertel bu partiye üye değildir ve kendisi sosyal demokrattır. Sabiha Sertel, Sovyetler Birliği ile Türkiye'nin ilişkileri bozulduğunda, Türkiye'nin Sovyetler ile iyi ilişkilere sahip olmasını istemişti. Dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü Sovyetlerle ilişkileri bozarak Amerika'ya yakınlaşmıştı. Sovyetler'le iyi ilişkileri ise sadece Sabiha Sertel'in Tan gazetesi savunuyordu. O dönemler Sovyetler Türkiye'den Kars ve Ardahan'ı geri istiyor ve Türkiye'den Boğazlar'ın Sovyet Rusya'yla beraber işletilmesini talep ediyordu. Sertel'in Sovyet yanlısı tutumundan rahatsız olan İslamcı ve milliyetçi sağcı çevreler 4 Aralık 1945'te İnönü hükümetinin de desteğiyle İstanbul Beyazıt'taki Tan gazetesinin matbaasını basıp yağmalayarak gazetenin yayın hayatına resmen son verdiler. Bu baskında gelecekte cumhurbaşkanlığı yapacak olan Süleyman Demirel de vardı. Daha sonra 1950'de Sabiha Sertel ve kocası çeşitli Avrupa ülkelerine gitmişlerdir, Bakü'de Sovyetler idaresi altında sürgün hayatı yaşamışlardır. Serteller vatan hasreti de çekmişlerdi. Sovyetler idaresi altında Nazım Hikmet'in de ara girmesiyle kendilerine emekli aylığı bağlanmıştı. Sabiha Sertel 1968 yılında hayatını kaybetti ve naaşı Bakü'de toprağa verildi. Serteller'in mirası kızı Yıldız Sertel'in kurduğu Sertel Vakfı ile devam ettirilmektedir.