Raf Yorumu: ... (@prafheimas)

şevket süreyya aydemir'in mustafa kemal'in hayatını her yönüyle anlattığı üç ciltlik eseridir. birinci kısmı kısaca özetlemek istiyorum: zübeyde mustafa kemal'e hamileyken yirmi yaşının henüz üzerindedir. mustafa dördüncü çocuğudur, önceki üç evladı vefat etmiştir. eşi ile arasında yirmi yaş vardır. zübeyde…devamışevket süreyya aydemir'in mustafa kemal'in hayatını her yönüyle anlattığı üç ciltlik eseridir. birinci kısmı kısaca özetlemek istiyorum: zübeyde mustafa kemal'e hamileyken yirmi yaşının henüz üzerindedir. mustafa dördüncü çocuğudur, önceki üç evladı vefat etmiştir. eşi ile arasında yirmi yaş vardır. zübeyde aslen selanikli değil. babası sofuzade feyzullah ağa selanik yakınlarında ticaret işleri yapar. rumeli'nin osmanlı'nın fethi sırasında anadolu'dan rumeli'ye göçen ve batı makedonya'daki vodina ilçesi/ sarıgöl bucağına yerleşen türk boylarındandır. yörük, türkmen oldukları ve konya veya aydın'dan gelmiş oldukları düşünülüyor. selanik 19. yüzyıl son çeyreğinde osmanlı avrupasının en büyük vilayet merkezi ve liman şehridir. müslüman ve hıristiyan mahalleleri bulunur. doğu yahudiliğinin de merkezidir. 16. yüzyılda ispanya'dan müslümanlar yarımadadan çıkarılırken bir yahudi göçmen kolu da selanik'e taşınır, yerleşir. zübeydelerin evi ahmet subaşı mahallesi ( hatuniye mah.) üç katlı, iki daireli, pembe boyalı bir ev. ziyneti bostan denilen arsa üzerindedir. evin ikinci katında, sol tarafta ocaklı bir odada zübeyde doğacak çocuğunu bekler. mustafa kemal'in doğum tarihi çok net olmamakla birlikte 4 ocak 1881 olarak kaydedilmiştir. ali rıza efendi selaniklidir. küçük bir memur. zübeyde ile görücü usulü evlilik yapar. ablası hatice hanım zübeyde'yi görüp beğenir. zübeyde'nin hüseyin ağa'nın izniyle olur. o sıralar yenikapı mahallesindeki evlerindedirler. ali rıza, osmanlı rumelisinin yunanistan sınırında, olimpos dağı eteklerinde çayağzı / papazköprüsü denilen ıssız bir bölgede gümrük muhafaza memurudur. ( fatma, ömer, ahmet. üç ölen çocukları bu evde doğmuştur.) ali rıza'nın annesi ayşe hanım'dır. mustafa kemal'in ebesi ise hatice kadın, selanikli hati. ali rıza'nın babası kırmızı hafız ahmet efendi'dir. mustafa kemal'in hem anne hem baba tarafı bilgileri pek yoktur. halktan insanlardır, zaten soyluluk osmanlı toplumunda görülen bir şey değildir. iki kuşak ötesi türk ailelerinde hatırlanmaz. ali rıza'nın babası firari ahmet efendi'dir. firariliğinin nedeni müslüman bir bulgar kızının ruslar tarafından kaçırılınca çıkan ayaklanmaya karışması fransız ve alman konsolosları öldürülünce de ayaklananlar hakkında idam kararı çıkarılmasıdır. makedonya dağlarına kaçar, yedi yıl sonra vefat eder. ali rıza zübeyde ile evliliği sırasında 1877-78'de türk rus harbi devam ederken geçici süre askerlik vazifesi yapar, elde kalan asker kıyafetli tek fotoğrafı bu zamandan. gümrük muhafaza memurluğundan kötü yaşam şartları, düşük maaş yüzünden istifa eder. keresteci cafer efendi ile ortak olur, ticaret yapar. pembe ev bu sırada yaptırılır. mustafa, babasının kereste tüccarlığı yaptığı sırada doğmuştur. rum eşkıyaları ali rıza'dan baç ister, keresteler için. vermeyince tehdit ederler. şikayette bulunur. bu kez eşkıya keresteleri yakar. hükümet ise bu işlere karışmak istemez. ticaret ortaklığı biter. bu kez tuz ticaretine girer ali rıza. fakat tuzlar elde kalır, erir. eski gümrük memurluğu işinden sonra yeniden iş de bulamaz. kendini içkiye verir. bağırsak veremine tutulur. üç yıl ölüm kalım mücadelesi sonunda 47 yaşlarında vefat eder. bu sırada zübeyde 27 yaşındadır. dul maaşı bağlanır. mustafa kemal yedi yaşındadır. makbule ve naciye ile birlikte üç çocuk ve bir annenin yaşam mücadelesi başlar. naciye daha sonra selanik'te ölecektir. ali rıza'nın mustafa kemal'in hayatında en önemli dönüm noktası hepimizin malumu olan mahalle mektebinden alarak modern bir okul olan şemsi efendi mektebi'ne yazdırmasıdır. mustafa bu sayede mahalle mektebindeki sarıklı cahil hocalardan ve köhne zihniyetlerinden kurtulup bilimsel yeni usullere göre eğitim veren bir okulda başarılı bir öğrenci olarak kendi yolunu kendisi açacaktır.