son yıllarda çocuk edebiyatı çocuğa görelik adı altında türlü hassasiyetlere kurban giderek felaket biçimde güdükleştirildi. hiçbir olumsuz ögenin yer almasına tahammül edemeyen burjuva ve beyaz yaka orta sınıf hezeyanları adeta hadım etti edebiyat zenginliğini. yeni yapıtlar çocuğa salık verilen bazı…devamıson yıllarda çocuk edebiyatı çocuğa görelik adı altında türlü hassasiyetlere kurban giderek felaket biçimde güdükleştirildi. hiçbir olumsuz ögenin yer almasına tahammül edemeyen burjuva ve beyaz yaka orta sınıf hezeyanları adeta hadım etti edebiyat zenginliğini. yeni yapıtlar çocuğa salık verilen bazı temel değerler dışında şiddetsiz yavan bir kurgu..
halbuki ursula guin çok daha önceden buna dikkat çekip uyarmıştı. masallarda doğru ve yanlış yoktur farklı bir standart işler. ondaki kötülük cadılar, çocukları yiyen devler falan bir tür arketiptir. çocuklar masallardaki şiddeti tıpkı yetişkinler gibi anlarlar hatta daha iyi anlar çünkü zihinleri yetişkinler gibi tek yanlı, gölgesiz, kendini kötülükten şiddetten ari kılmış yarı gerçeklikle dolu değildir henüz. kurallarla davranmaz ama içsel biçimde kahramanın yapması gerekeni, hangi yoldan gideceğini bilir. içgüdüler kör değildir ve çocuklar kesinlikle aptal değildir. en başta bunu kabul etmelidir belki de yetişkinler.
ben bu anlamıyla masalları hatta daha çok mitleri çocuklarla tanıştırmanın çok daha iyi olduğunu düşünüyorum. çünkü mitler somut yaşantılar ve kadim bilgelikler barındırır içlerinde. hepsi birer büyüme, gelişme öyküsü olarak insanlığın en zengin kültür mirasıdır. anadilde birçok deyim, atasözü, kelime, kavram mitlerden türeyip gelmiştir. ve mitosların en güzel yanı hem çocuklara hem de yetişkinlere her türden kişiye hitap edebilmesidir. müthiş bir hayal gücü ve yaratıcılık ile doludur üstelik. "eğer çocuktaki hayal gücünün kökünü gerçekten kazıyabilirseniz, o çocuk büyüyünce bir patates olur. (...) o halde kütüphaneciler, öğretmenler, ebeveynler, yazarlar ya da sadece yetişkinler olarak bize düşen mutlu görev, alabileceği en iyi, en saf besinleri vererek bu yeteneğin (hayal gücü, yaratıcılık) çocukta özgürce gelişmesini, yeşil defne ağacı gibi serpilmesini teşvik etmektir." (ursula guin)
bu anlamıyla yetişkinlere mitlerle ilgili şu üç kaynağı önerebilirim:
* gençler için batı felsefesi, luc ferry
* gençler için yunan mitolojisi, luc ferry
* mitologya, hamilton
bu üç kaynak hem dili itibariyle hem de mitlerdeki derinliği anlayıp çocuklarla mitolojiyi nasıl tanıştırabileceğimize dair rehberlik vazifesi görüyor hatta luc ferry bizzat amaç ediniyor.
öte yandan çocukların kendilerinin de okuyabileceği iki kaynak daha ekleyebilirim:
* çocuklar için mitoloji, haldun taner ( çocuklara anlatıyor, özellikle ilyada destanı gerçekten harika, ki luc ferry de gençler için yunan mitolojisinde uzun uzun inceler homeros destanlarını)
* torunuma yunan mitleri, jean-pierre vernant