Raf Yorumu: eylül (@sircafanusta

Susan Sontag’dan Başkalarının Acısına Bakmak adlı kitabı okuyorum. Deneme olarak kategorilendiriliyor. Görsel Kültür ve Savaş Fotoğrafçılığı üzerine. Alıntılamak istediğim çok yer olmakla beraber sadece genel hatlarını sağlayıp şiddetle önerebilirim bir tek şu etapta. “Sontag’a göre fotoğraflar gerçekliği “belgelemek”le kalmaz; aynı…devamıSusan Sontag’dan Başkalarının Acısına Bakmak adlı kitabı okuyorum. Deneme olarak kategorilendiriliyor. Görsel Kültür ve Savaş Fotoğrafçılığı üzerine. Alıntılamak istediğim çok yer olmakla beraber sadece genel hatlarını sağlayıp şiddetle önerebilirim bir tek şu etapta. “Sontag’a göre fotoğraflar gerçekliği “belgelemek”le kalmaz; aynı zamanda onu araçsallaştırır. Görüntüler bize acıyı doğrudan “yaşatmaktan” çok, uzaktan izleten bir araçtır. Bu nedenle izleyici ile acı arasına hep bir mesafe (mesafeli bakış) girer. Kitap boyunca sık tekrar edilen başka fikirlerden biri de çok sayıda şiddet görüntüsüne maruz kalmak, duyarlılığı zayıflatabilir. Görseller çoğaldıkça “şok etkisi” azalır. Sıradanlaşma riski yükselir. Bu yüzden Sontag, görüntü bombardımanının, insanları duygudan eyleme geçirme potansiyelini baltaladığını söyler. Aynı zamanda fotoğraflar Sontag için hiçbir zaman “tarafsız” değildir: Hangi görüntünün seçimle yayıldığı, Hangi bağlamda gösterildiği, Hangi sözlerle ilişkilendirildiği bunların hepsi algıyı şekillendirir. Bu Sontag için politik bir meseledir; savaşın nasıl algılandığı doğrudan bu temsil seçimleriyle ilgilidir. Acı çoğu zaman “başkalarına ait” olarak sunulmuştur. Tam da bu ayrım coğrafidir, politiktir ve ahlakidir. “Onlar” acı çeker “Biz” ise bakarız. Bakmakla ortaya çıkan empati martavalı, Susan Sontag’ın açıkça karşı çıktığı şu örtük ahlaki hikâyedir: “Başkalarının acılarını görürsek, onlarla empati kurarız; empati kurarsak, ahlaken doğru bir konumda oluruz.” Sontag’a göre bu anlatı: kendini temize çıkaran, izleyiciyi merkez alan, eylemsizliği maskeleyen bir ahlaki masaldır,yani “martaval”. Bu anlatı şunu yapar: Bakmayı erdem haline getirir. Oysa Sontag’a göre: bakmak bir eylem değildir bakmak bir risk taşır bakmak çoğu zaman iktidarın konforlu pozisyonudur. Empati burada ise bir sonuç değil, bir rahatlama biçimi olur. Yani aslında bakmak da bir güç ilişkisidir.Bakan özne üstte duran öznedir.” Düşünsel olarak çok tatmin eden bir okuma deneyimi oluyor şimdilik bitirmek üzereyim, çok etkilendiğim bir yer için belki ikinci bir gönderi oluştururum.