Raf Yorumu: peliingunel (@peliingunel)

Kitap daha çok şunu savunuyor: Topluluklar arasındaki eşitsizliklerin nedeni zekâ, ahlak ya da genetik üstünlük değil; daha çok coğrafi yapı, ekoloji ve biraz da tarihsel şans ya da kaderdir. Dünyada “üstün ırk” meselesi günümüz koşullarına ulaşırken, hangi toplumun hangi bitkiyi,…devamıKitap daha çok şunu savunuyor: Topluluklar arasındaki eşitsizliklerin nedeni zekâ, ahlak ya da genetik üstünlük değil; daha çok coğrafi yapı, ekoloji ve biraz da tarihsel şans ya da kaderdir. Dünyada “üstün ırk” meselesi günümüz koşullarına ulaşırken, hangi toplumun hangi bitkiyi, hayvanı ve mikrobu hangi zamanlarda evcilleştirebildiği etkeninin büyük bir payı vardır. Dünyada binlerce memeli türü varken yalnızca 14 büyük memeli evcilleştirilebilmiştir. Aynı şekilde bitkilerde de evcilleştirilebilir türler insanlar tarafından fark edilmiştir. Şu yorumu yaparsak, toplumlar çalışkan oldukları için değil, şanslı bir coğrafyada bulundukları için tarımı erken bulabildiler. Peki, tarım erken bulununca ne oldu? • Nüfus arttı. • Yerleşik hayata geçildi. • Mesleki bilgiler çoğaldı (asker, zanaatkâr, yönetici, din adamı gibi). • Devlet ve ordu ortaya çıktı. Yani tarım, politik ve askerî gücün temelini oluşturdu. Hayvanlar önce süt, yem ve et için kullanılırken; daha sonra taşıma, saban, çekme ve savaş aracı olarak kullanılmaya başlandı. Sonra mikroplar… Aslında Avrupalılar Amerika’ya gittiğinde yerlileri savaşarak değil, götürdükleri mikroplarla yok ettiler. Avrupa, yerleşik hayata hızlı ve erken geçtiği için evcil hayvanlardan aldıkları mikroplara karşı bağışıklık kazanmıştı. Buradan şu sonuç çıkıyor gibi: Tarihin ölümcül silahı tüfek değil, mikroptur. Kitapta bir söz var: “İcadın anası ihtiyaçtır.” Çin barutu, pusulayı ve kâğıdı buldu. Ancak politik tercihler yüzünden duraksamaya gitti. Avrupa ise rekabetçi küçük devletlerden oluştuğu için sürekli üretmeye ve yenilik yapmaya devam etti. Burada akıl değil, icadı yaygınlaştıran sistem kazandı. Kitapta deniyor ki: Büyük liderler, büyük fatihler ve büyük imparatorluklar birden oluşmadı; daha önceden oturmuş bir altyapı sayesinde ortaya çıktı. Yani Avrupa bir noktaya ulaştı ki Kolomb ortaya çıktı.