Raf Yorumu: Elif (@filmtepesi)

'Come and See, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Belarus’ta yaşayan Florya adlı bir çocuğun hikâyesini anlatır. Savaşı heyecan ve kahramanlık olarak gören Florya, bir tüfek bulup partizanlara katılır. Ancak kısa sürede savaşın gerçek yüzüyle karşılaşır. Film, bir çocuğun…devamı'Come and See, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Belarus’ta yaşayan Florya adlı bir çocuğun hikâyesini anlatır. Savaşı heyecan ve kahramanlık olarak gören Florya, bir tüfek bulup partizanlara katılır. Ancak kısa sürede savaşın gerçek yüzüyle karşılaşır. Film, bir çocuğun gözünden savaşın insan ruhunu nasıl parçaladığını ve masumiyeti nasıl yok ettiğini anlatır.' 🕯️ “Neden bir şeyler söylemiyorsun? Neden beni görmüyorsun? Tam buradayım, varım. İşte buradayım.” “Yaşamıyorsun. Kuşların cıvıldamasını duymuyorsun. Kör ve sağırsın.” “Aşık olmak istiyorum. Çocuklarım olsun istiyorum. Duyuyor musun beni?” 🕯️ Come and See, savaşı anlatan bir film değildir yalnızca; savaşın insan ruhunda açtığı yarayı, özellikle de bir çocuğun ruhunda nasıl geri dönüşsüz bir kırılma yarattığını gösteren bir tanıklıktır. Bu filmde cephe yoktur, strateji yoktur, kahramanlık yoktur. Burada olan şey, insanın yavaş yavaş insanlığından kopuşudur. Film, masum bir başlangıçla açılır. Florya’nın yüzünde merak vardır. Savaş onun için bir anlam arayışı, bir aidiyet ihtimali, belki de çocukça bir heyecandır. Toprağı kazıp silah bulduğu an ise yalnızca bir nesneye ulaşmaz; aynı zamanda çocukluğunun sonuna ulaşır. Toprak genellikle yaşamı, üretimi ve sürekliliği temsil ederken burada ölümün aracı çıkar içinden. Bu sembolik kırılma, filmin bütün dramatik hattını belirler: Masumiyet artık geri döndürülemez biçimde zedelenmiştir. Savaş Florya’yı bir anda değiştirmez. Film bunun kolaycılığına düşmez. Değişim yavaştır, katmanlıdır ve sessizdir. Bombardıman sahnesinde işitme duyusunun bozulması, yalnızca fiziksel bir etki değildir; gerçeklikle bağın kopuşudur. Gürültüden sonra gelen o çınlama, savaşın insanın zihninde yarattığı kalıcı uğultunun metaforudur. Travma burada görsel değil, duyusaldır. İzleyici, Florya’nın yaşadığı sersemliği hissetmeye zorlanır. 🍂 Ailesinin öldüğünü öğrendiği an, film psikolojik olarak en çarpıcı dönüşümünü yaşar. Florya’nın ilk refleksi kendini suçlamaktır. “Bu benim hatamdı.” Bu cümle, savaşın çocuk zihnindeki karşılığıdır. İnsan, özellikle çocuk, kontrol edemediği bir felaket karşısında bir düzen arar. Eğer suçlu kendisiyse, dünya hâlâ anlaşılabilir bir yerdir. Ama suçsuz yere her şey yok oluyorsa, evren kaotiktir. Savaş, yalnızca bedenleri değil, anlam duygusunu da öldürür. Katliam sahnesi ise ideolojinin insanı nasıl dönüştürdüğünü gösterir. İnsanlar bir eve doldurulur, müzik çalar, kahkahalar yükselir ve ateş yakılır. Burada korkunç olan yalnızca öldürme eylemi değildir; eğlence ile vahşetin yan yana durabilmesidir. Kurbanların çığlıkları ile müziğin ritmi birbirine karışır. İnsan, başka bir insanı “insan” olarak görmeyi bıraktığında, şiddet sıradanlaşır. Film, kötülüğün bağırarak değil, normalleşerek yayıldığını gösterir. Ancak film tek boyutlu değildir. Ağlayarak ateş eden asker detayı önemlidir. Bu sahne, failin de bütünüyle taşlaşmadığını ima eder. Vicdan bastırılabilir ama tamamen yok olmaz. Bu, filmin insan doğasına dair en karmaşık önermesidir: İnsan hem korkunç eylemler yapabilir hem de içten içe bunun ağırlığını taşıyabilir. Yumurta sahnesi küçük ama yıkıcıdır. Florya’nın farkında olmadan bir civcivi ezmesi, savaşın ilk öldürdüğü şeyin masumiyet olduğunu gösterir. Bu ölüm bilinçli değildir; ama sonuç değişmez. Savaş, insanı istemeden de olsa zarar veren bir varlığa dönüştürür. Çocukluğun saflığı burada geri dönülmez biçimde kırılır. 🧸 Final sahnesi, filmin tarihsel ve ahlaki doruk noktasıdır. Florya’nın dereye düşmüş fotoğrafa ateş etmesi, öfkenin somutlaşmasıdır. Hedef artık soyut bir kötülük değil, yüzü olan bir figürdür: Adolf Hitler. Tarih görüntüler eşliğinde geriye doğru akar; savaşın yıkımından propaganda mitinglerine, oradan gençlik yıllarına ve en sonunda bebekliğe kadar. Florya her görüntüde ateş eder, ancak bebekliğe geldiğinde durur. Bu an filmin en derin sorusunu ortaya koyar: Kötülük doğuştan mıdır, yoksa inşa mı edilir? Bebekliğe ateş edememek, insanın doğuştan bir canavar olmadığına dair sezgisel bir kabuldür. Kötülük bir tercih, bir ideoloji, bir inşa sürecidir. 🎈 Florya’nın yüzü filmin başındaki yüz değildir artık. Çocukça bir parıltıdan geriye donuk bir bakış kalır. Savaş onu öldürmemiştir; ama yaşlandırmıştır. Ruhunun bir kısmı geri dönmemek üzere kaybolmuştur. Film, “hayatta kalmak” ile “yaşamak” arasındaki farkı acımasızca gösterir. Yine de film mutlak bir umutsuzlukla bitmez. Umut büyük bir zafer ya da kurtuluş anında değildir. Umut, bebekliğe sıkılamayan kurşundadır. Umut, ağlayan askerdedir. Umut, Florya’nın tamamen canavara dönüşmemesinde saklıdır. İnsan kırılır, yozlaşır, suça karışır, susar; ama insanlık bütünüyle silinmez. Yara alır, şekil değiştirir, fakat iz bırakır. Bu film bize savaşı değil, insanın sınırlarını gösterir. İnsan hangi noktada kendini kaybeder? Hangi noktada durabilir? Ve belki de en önemlisi: Bu kadar karanlığı gördükten sonra biz nasıl bir insan olmayı seçeceğiz? “Come and See” izleyiciyi seyirci olmaktan çıkarıp tanık yapar. Tanık olmak rahatsız edicidir. Ama yüzleşme olmadan hafıza olmaz; hafıza olmadan da insanlık kalmaz. 🕯️ “Beyaz Rusya’da 628 köy, içinde yaşayanlarla birlikte yakılarak yok edildi.” 🕯️