Raf Yorumu: A.C.A (@filmrehberi)

Jafar Panahi'nin ülkesinde film çekmesi yasakken gizlice tamamladığı son filmi Görünmez Kaza'yı Altın Palmiye almış diye izledim. Film, yıllar önce gözaltında işkence gördüğü kişiyi sokakta gördüğünü düşünen bir adamın hikâyesiyle başlıyor. Adam onu kaçırıyor. Hesap sormak istiyor. Fakat ortada küçük…devamıJafar Panahi'nin ülkesinde film çekmesi yasakken gizlice tamamladığı son filmi Görünmez Kaza'yı Altın Palmiye almış diye izledim. Film, yıllar önce gözaltında işkence gördüğü kişiyi sokakta gördüğünü düşünen bir adamın hikâyesiyle başlıyor. Adam onu kaçırıyor. Hesap sormak istiyor. Fakat ortada küçük bir problem var: Ya yanlış kişiyse? Film boyunca bu sorunun etrafında dönüyoruz. Açıkçası teknik anlamda çok etkilendiğimi söyleyemem. İran sinemasında alıştığımız doğal oyunculukları ve güçlü karakter çatışmalarını burada pek göremedim. Hatta zaman zaman karakterlerin davranışları bana zorlama geldi. Ama film bittikten sonra aklımda kalan şey bunlar olmadı. Çünkü Panahi aslında işkence gören bir adamın işkencecisiyle hesaplaşmasını anlatmıyor. Daha ilginç bir şey yapıyor. İşkence gören insanların kendi aralarındaki çatışmayı anlatıyor. Öldürelim mi? Bırakalım mı? Emin miyiz? Ya gerçekten o değilse? Hayatın olağan akışı içerisinde, hele de Ortadoğu coğrafyasında, pek karşılaşılacak bir durum değil bu. İşkenceciler genelde işkence ettiğiyle kalır. Böyle bir intikam hissini yıllarca diri tutmak bile pahalıdır. Filmi izlerken aklıma Paulo Freire'nin Ezilenlerin Pedagojisi geldi. Freire, yıllarca baskı gören insanların, günün birinde kendilerini ezen sistemi devirseler bile eski efendilerinden korkmaya devam edebileceklerini söyler. Çünkü şiddet yalnızca bedende değil, zihinde de iz bırakır. Bu yüzden bir noktadan sonra filmdeki mesele işkenceci değil, travmanın kendisi oluyor. Finalde işkencecinin ağzından duyduğumuz "Ben de sistemin kurbanıydım" savunması ise tarihin en eski bahanelerinden biri. "Emir uyguluyordum", "Ben karar verici değildim", "Sistem böyleydi..." Film bu savunmanın doğru mu yanlış mı olduğuna karar vermiyor. Kararı seyirciye bırakıyor. Belki de filmin en güçlü tarafı bu. Bize cevap vermiyor. Sadece şu soruyu bırakıyor: Bir gün size zulmeden kişiyle karşılaşsanız, gerçekten ne yapardınız?