Raf Yorumu: afitap_ (@afitap

Fridrix Nitsşenin şah əsəri hesab olunan "Belə buyurdu Zərdüşt" fəlsəfə tarixinin ən səs-küylü manifestidir. Hər nə qədər müəllifin ən məşhur fikri olan "Tanrı öldü" ifadəsi birbaşa bu kitabın əsas şüarı kimi xatırlansa da, əsərin ruhu bundan daha dərindir. Bu kitab,…devamıFridrix Nitsşenin şah əsəri hesab olunan "Belə buyurdu Zərdüşt" fəlsəfə tarixinin ən səs-küylü manifestidir. Hər nə qədər müəllifin ən məşhur fikri olan "Tanrı öldü" ifadəsi birbaşa bu kitabın əsas şüarı kimi xatırlansa da, əsərin ruhu bundan daha dərindir. Bu kitab, əslində, insanın özünü aşması, daxili gücünü kəşf edib özünü ən ali səviyyəyə çatdıra bilməsi haqqındadır. Nitsşenin bizə ötürmək istədiyi ən böyük dərs fərd olmaq cəsarətidir. O, bizə kor-koranə şəkildə hansısa bir sürünün, kor kütlənin arxasınca düşməməyi tapşırır. İnsan ilk növbədə özünü tanımalıdır. Əgər sən həyatı, özünü və ya hər hansı bir şeyi sevirsənsə, onu bütün reallığı ilə, hər şeyi ilə qəbul etməlisən. Nitsşe insanı öz təbiətinə, insana xas olan bütün gerçəkliklərə uyğunlaşmağa çağırır. Bu mənada Zərdüştün yolu sarsılmaz bir fərdiyyətçilik yoludur. Lakin bu möhtəşəm fəlsəfənin içində oxucunu dərindən narahat edən və sarsıdan çox ciddi bir qüsur da var: Nitsşenin qadınlara qarşı olan kəskin subyektivliyi. Əsərdə üstinsan konsepsiyasından bəhs edilərkən qadınların sanki bu ali məqsəddən kənarda qaldığını görürük. Nitsşe qadınları kölələr, acizlər və "ayaq takımı" ilə eyni sıraya qoyur, sanki üstinsan olmaq yalnız kişilərə məxsus bir imtiyazdır. Əlbəttə, filosofun bu yanaşmasını onun şəxsi həyatı, yaşadığı travmaları və qadınlarla münasibətlərindəki uğursuzluqları ilə əlaqələndirib "başa düşmək" olar. Lakin başa düşmək, haqq qazandırmaq demək deyil. Nitsşe nə qədər böyük, dahi bir filosof olursa-olsun, bu məsələdə tamamilə qeyri-obyektiv davranıb. O, öz şəxsi həyatında başına gələn xəyal qırıqlıqlarından çıxardığı subyektiv nəticələri bütün qadın cinsinə ümumiləşdirib və bu böyük travmasını kitabına da yansıdıb. Qadınlara bir nəsnə kimi yanaşmaq, onları ali insanın inkişaf yolundan kənarda saxlamaq dahi bir zəkanın ən böyük kor nöqtəsidir. Nəticə etibarilə, "Belə buyurdu Zərdüşt" bizə özümüzü tapmaq və kütlədən ayrılmaq üçün möhtəşəm bir yol xəritəsi təqdim edir. Amma eyni zamanda bizə sübut edir ki, ən böyük filosoflar belə öz daxili travmalarının əsirinə çevrilə bilərlər. Biz bu kitabı oxuyarkən Nitsşenin etdiyini etməli – yəni onun özünü də kor-koranə bütləşdirməməli, onun da fəlsəfəsini süzgəcdən keçirərək öz həqiqətimizi tapmalıyıq