Raf Yorumu: H. ⊃∪∩⪽ (@muzikhal)

1996 yılında yayımlanan Serçe romanı, paleoantropolog olan yazarımız Mary Doria Russell'ın ilk eseri. Çıkar çıkmaz da tüm dünyada ünlenmesi ve bilimkurgu alanındaki önemli ödülleri toplaması boşuna değil. Uzaylılarla ilk temas temasını işleyen emsallerinden ayrışmasında; bilinmeyen bir gezegenin ve uzaylı ırkının…devamı1996 yılında yayımlanan Serçe romanı, paleoantropolog olan yazarımız Mary Doria Russell'ın ilk eseri. Çıkar çıkmaz da tüm dünyada ünlenmesi ve bilimkurgu alanındaki önemli ödülleri toplaması boşuna değil. Uzaylılarla ilk temas temasını işleyen emsallerinden ayrışmasında; bilinmeyen bir gezegenin ve uzaylı ırkının evrimsel süreçlerini, fiziksel anatomilerini, dillerini ve ekolojik dengelerini bilimsel bir tutarlılıkla inşa etmesi yatıyor. Romanın teknolojik bir uzay macerasından ziyade; ahlakın göreceliği, iyi niyetin yıkıcılığı ve anlamsız acılar karşısında inancın çöküşü üzerine yazılmış ağır bir psikolojik metin olmasının bu başarıdaki etkisi büyük. İnsanın bilinmeyen karşısındaki bu yetersizliği ve kendi içine çöküşü bağlamında, kitabı Stanisław Lem’in Solaris’ine de oldukça benzettim. Porto Rikolu, yoksul sokaklardan gelen dilbilimci bir Cizvit rahibi; İspanyol Engizisyonu'ndan kaçıp İstanbul'un sert sokaklarında hayatta kalmayı öğrenmiş Sefarad Yahudisi bir yapay zeka uzmanı; geleneksel inançlara mesafeli, yaşlı bir İngiliz-Amerikalı mühendis ve doktor çift, devasa cüsseli Amerikalı bir astronom ve Fransız bir zoologtan oluşan oldukça sıra dışı bir ekip... Kitap, bu ekibin Rakhat adındaki bir gezegenden yakaladıkları olağanüstü bir müzik sinyali üzerine düzenledikleri uzay yolculuğunu anlatıyor. Oradaki yaşam hakkındaki gözlemlerini, içlerindeki 'kurtarıcı kompleksi'ni ve tamamen iyi niyetle attıkları adımların hem koskoca bir ekosistemi hem de kendilerini nasıl mutlak bir yıkıma sürüklediğini çarpıcı bir dille aktarıyor. Özellikle işlerin ters gitmeye başladığı son bölümlerden itibaren karşılaştığımız kan dondurucu olayların ve bedensel ihlallerin, hassas okurlar için oldukça rahatsız edici olabileceğini belirtmek gerek. Sonuç olarak Serçe; basit bir bilimkurgu kitabından ziyade sosyolojik derinliği olan tespitleri, sağlam bir geçmiş üzerinden şekillenen çok boyutlu karakterleri ve iki farklı zaman çizelgesinin yavaş yavaş birbirine yaklaşmasıyla örülen girift kurgusuyla öne çıkıyor. İnanç, ahlak ve kibir gibi evrensel kavramlar üzerine okuru uzun uzun düşündürecek olan bu hacimli eser, bilim-kurgu severler için zorlayıcı ama bir o kadar da unutulmaz bir okuma deneyimi vadediyor diyebilirim.