Raf Yorumu: aspasia253 (@aspasia253)

Jeffrey Burton Russell’ın İblis’ini okurken, kitabın yalnızca İblis’in tarihini anlatmadığını; aynı zamanda insanın kötülük problemine cevap bulmaya çalışırken nasıl giderek daha karmaşık ve çelişkili açıklamalar ürettiğini gösterdiğini düşündüm. Bu kitapta İblis kavramının Hıristiyan düşüncesinin kendi içinde nasıl anlamlandırmaya çalıştığını okuyoruz.…devamıJeffrey Burton Russell’ın İblis’ini okurken, kitabın yalnızca İblis’in tarihini anlatmadığını; aynı zamanda insanın kötülük problemine cevap bulmaya çalışırken nasıl giderek daha karmaşık ve çelişkili açıklamalar ürettiğini gösterdiğini düşündüm. Bu kitapta İblis kavramının Hıristiyan düşüncesinin kendi içinde nasıl anlamlandırmaya çalıştığını okuyoruz. Özellikle kutsal metinleri yorumlayan ve teolojik sistemleri kuran "babalar"da şu problemi çok belirgin gördüm: Tanrı hem mutlak iyi hem de her şeye gücü yeten bir varlık olarak tanımlanıyor. O hâlde kötülük nereden geliyor? Bunun cevabı olarak demonlar, İblis, özgür irade ve günah gibi kavramlar devreye sokuluyor. Fakat bu açıklamalar sorunu çözmekten çok, yeni sorular doğuruyor. Çünkü kötülüğü başka varlıklara yüklediğinizde bu kez “Onları kim yarattı?”, “Neden kötülük yapmalarına izin verildi?” ve en önemlisi “Her şeye gücü yeten ve mutlak iyi bir Tanrı bunu neden engellemedi?” soruları ortaya çıkıyor. Özgür irade meselesinde ise düşüncenin iyice çıkmaza girdiğini hissettim. Eğer insanın özgür iradesi varsa ve kötülüğü seçebiliyorsa, Tanrı'nın mutlak bilgisi ve kudretiyle bu özgürlük nasıl bağdaştırılacak? Eğer Tanrı sonucu zaten biliyorsa özgür iradenin anlamı nedir? Eğer bilmiyorsa Tanrı'nın her şeyi bilen niteliği nereye gider? İsa'nın fedakârlığı konusunda da zihnimde daha fazla soru kaldı. İsa gerçekten kendini mi feda etti, yoksa Tanrı bir kurban mı istedi? Tanrı, kendisine sunulacak bu kurban için İsa'yı mı yarattı? İsa kimin için ve neyin bedelini ödedi? Eğer ortada ödenmiş bir bedel varsa kötülük neden hâlâ devam ediyor? Bu fedakârlığın amacı neydi: insanlığı kurtarmak mı, Tanrı'nın adaletini yerine getirmek mi, İblis'i yenmek mi, yoksa diğer yaratılmışlara bir ders vermek mi? Kitabı okurken beni en çok düşündüren şey, bu soruların birçoğunun kesin cevaplara ulaşamaması oldu. Hatta çoğunlukla cevap arayışı, sorunun kendisinden daha karmaşık hâle geliyor. İblis'i açıklamaya çalışırken aslında Tanrı'nın iyiliği, kudreti, özgür irade, kötülüğün kaynağı ve insanın sorumluluğu gibi çok daha temel problemlerin içine giriyoruz. Belki de kitabın bende bıraktığı en güçlü düşünce şu oldu: Kötülüğü açıklamak için İblis'i ortaya koymak, problemi ortadan kaldırmıyor. Sadece soruyu bir adım geriye taşıyor. “Kötülük neden var?” sorusunun yanına bu kez “İblis neden var?” ve ardından “İblis'in var olmasına neden izin verildi?” soruları ekleniyor ve insan, binlerce yıldır bu soruların etrafında dönüp duruyor. Serinin üçüncü kitabı Lucifer'da "Ortaçağ'da Şeytan" incelenecek. Cevapsız sorularımıza birkaç tane daha ekleneceğinden şüphem yok. =)