"Kütüphane dışarıdan kaçıp uygarlığa sığındığı bir yer gibiydi." "Kendini doğduğun yerdeki bir dükkanda çalışırken mi hayal etmiştin? Ne bileyim, mesela on dört yaşındayken? Ne olmayı hayal ediyordun?" "On dört yaşında mı? Yüzücü." Nora On dört yaşındayken kurbağalamada ülke birincisi, serbest…devamı"Kütüphane dışarıdan kaçıp uygarlığa sığındığı bir yer gibiydi."
"Kendini doğduğun yerdeki bir dükkanda çalışırken mi hayal etmiştin? Ne bileyim, mesela on dört yaşındayken? Ne olmayı hayal ediyordun?"
"On dört yaşında mı? Yüzücü." Nora On dört yaşındayken kurbağalamada ülke birincisi, serbest yüzmede ülke ikincisiydi. Ulusal Yüzme Şampiyonası'nda podyuma çıktığını hatırlıyordu.
"Neden olmadı?"
Nora özet geçiverdi. "Üstümde çok baskı vardı."
"Bizi yaratan şey baskıdır ama. İlk başta kömürsündür, basınç sayesinde elmas olursun."
Nora, Neil'ın elmas hakkındaki yanlışını düzeltmedi. Kömürün de, elmasın da karbon olduğunu ama kömürün hiçbir basınç altında elmasa dönüşemeyecek kadar katışıklı bir karbon olduğunu söylemedi. Bilimsel olarak, kömürseniz kömür kalırdınız. Belki de hayattan alınması gereken esas ders buydu.
"O derginin kapağına-bir kara delik resmine- bakarken, aslında kendine baktığını fark etti. Bir kara deliğe. Can çekişen, kendi içine çöken bir yıldıza."
"Kendisi olmasa, herkesin daha iyi olacağı düşüncesini hatırladı. Kara deliklere fazla yaklaşırsanız, yerçekimi kuvvetiyle sizi kendi karanlık, kasvetli gerçekliklerinin içine çekerler."
"Yaşamla ölüm arasında bir kütüphane var." dedi. "Bu kütüphanedeki raflar sonsuza kadar gider. Her kitap yaşamış olabileceğin başka bir hayatı yaşama şansı sunar sana. Farklı seçimler yapmış olsan, şu an nasıl bir hayatın olacağını görürsün... Pişmanlıklarını telafi etme şansın olsaydı, bazı konularda farklı davranır mıydın?"
"Öldüm mü yani?" diye sordu Nora.
Bayan Elm başını iki yana salladı. "Hayır, dikkatli dinle. Yaşamla ölüm arasında." Eliyle iki kitaplığın arasında, uzaklardaki belirsiz bir yeri işaret etti. "Ölüm dışarıda."
"İyi, o zaman oraya gitmeliyim. Çünkü ölmek istiyorum." Nora yürümeye başladı.
Ama Bayan Elm başını iki yana salladı. "O şekilde ölemezsin."
"Nedenmiş o?"
"Ölüme gidilmez. Ölüm sana gelir."
Anlaşılan, Nora doğru dürüst ölmeyi bile beceremiyordu. Tanıdık bir histi bu. Hemen her bakımdan yetersiz olma hissi. Tamamlanmamış bir insan yapbozu. Yetersiz bir hayat ve yetersiz bir ölüm.
"Çünkü Nora, bazen öğrenmenin tek yolu yaşamaktır."
"İnsan," diye yazmıştı Thoreau Walden'da, "hayallerine doğru güvenle yürüdüğü ve hayalindeki hayat yaşamak için çaba gösterdiği takdirde gündelik hayatın akışı içinde aklına dahi gelmeyecek bir başarıya ulaşacaktır." Aynı zamanda bu başarının, yalnız kalmanın bir ürünü olduğunu gözlemlemişti. "Kendime yalnızlıktan daha iyi bir dost bulamadım."
"Ahlakın temelinde merhamet yatar," demişti filozof Arthur Schopenhaur iyi bir gününde. Belki hayatın temeli de buydu.
"Hayat," diye yazmış Sartre bir zamanlar, "umutsuzluğun öte yanında başlar."