Paulo Freire, “Ezilenlerin Pedagojisi” adlı yapıtında düşünmeyi eylemin temeli olarak tanımlıyor. Eylem ve bilinç arasındaki bağı böyle kuruyor da diyebiliriz. Türkiye siyaseti ile toplum arasında en çok zayıflayan şey bu olabilir. Düşüncenin köreltilmesi ile ortaya çıkan eylemsizlik ve vasatlık, bilinç…devamıPaulo Freire, “Ezilenlerin Pedagojisi” adlı yapıtında düşünmeyi eylemin temeli olarak tanımlıyor. Eylem ve bilinç arasındaki bağı böyle kuruyor da diyebiliriz.
Türkiye siyaseti ile toplum arasında en çok zayıflayan şey bu olabilir. Düşüncenin köreltilmesi ile ortaya çıkan eylemsizlik ve vasatlık, bilinç akışını da doğrudan etkiliyor olmalı.
Böyle olmasa, kar hırsıyla ölüme sürüklenen ve katledilen işçilerin cesetleri yerde yan yana diziliyken, sermayeye huzur veren “Türk mü, Türkiye sineması mı” gibi saçma sapan bir tartışmanın içinde dolaştırılmazdık.
Böyle bir anda geldi “Bir Başkadır” ın ikinci sezonu.
Bir sinema, dizi eleştirmeni olmadığım için, izleyicinin en “saf” haliyle dahil oldum dizinin akışına ve kendi yaşadıklarım, bildiklerim, gördüklerim ve duyduklarımla harmanladım izlerken düşüncelerimi.
İyi bir insan olarak kalmanın büyük bir mücadeleye tekabül ettiği her çağda, asıl meselenin kötü olanla değil, kötülükle benzeşmeye karşı mücadele olduğunu hatırlamak çarpıcı oldu.
Benzeşenin zulmü, hayasızlığı bir başkadır hiç şüphesiz ve dizinin gücü, onun aramızda, içimizde ve hemen yanı başımızda olduğunu hissettirmesinden de geliyor biraz ve belki birazdan da çok.
Sofraya oturduklarında, küçük yeğeninin Meryem’e dönüp “Gürbüz Gıda’nın oğlu, Hilmi eniştem için terörist dedi” dediğinde Meryem’in sofraya kusması, bu yanıyla hem sarsıcı hem de düşündürücü.
Neye kusuyordu gerçekte Meryem?
Yıllardır aynı ezberleri, toplumun tepesinden aşağıya “terörö” diyerek boca eden, her cümlesini ağzına tıkayan, her derdi kriminalize eden, her talebi, itirazı bastıran şeye…
Ve
Düzenin mahalleye, sokağa, sokaktaki markete, aynı apartmandaki kapı komşumuza dönüşmüş olmasına /olabilir mi?
Meryem’in, kendi iyi oluşunun acısını içinde yaşaması ile başkomiser Muzaffer’in vicdan azabı içinde kötülüğünü yaşamaya devam etmesi arasında keskin olmayan o çizginin üzerindeyiz hepimiz belki de.
Yüzleşmek istemediğimiz şeylerin çalan kapı ziline belki de bu yüzden “kim o” diyecek cesareti bulamıyoruz.
Belki de gerçeğe bu kadar kapalı, yalana ve demagojiye bu kadar gönüllü oluşumuzun nedenleri buralarda saklıdır.
Başkasının cesaretini övüp bir o kadar ondan korkan olmayı, başkasının güce karşı itirazını alkışlayıp bir o kadar itiraz edenden nefret etmeyi başaran yanımız nasıl da hem güçlü hem de zayıf.
Yerimize başkalarının mücadele etmesini bekleyen, kendimiz için birilerinin kahraman olmasını isteyen ve ilk zorlu dönemeçte “kahraman”ın kafasını taşla yarıp, taşı havaya kaldıran yanımız nasıl da hem kaotik hem düzenbaz… Travmasını uzakta aramaya gerek olmasa gerek. Dip dibeyiz işte kendi gerçekliklerimizle.
Sırrı Süreyya Önder hastanede yaşam mücadelesi verirken bir geçmiş olsun, yaşama gözlerini yumduğunda bir baş sağlığı dilemeyi çok gören ve daha toprağı kurumadan laf sokuşturanların sesi duruyor bakın hala havada.
Ne Ahmet Kaya’ya çatal, bıçak fırlatıp, kötülüğün en pespaye korosu haline gelenlerin cakasının hiç bozulmayışı ne de onu manşetlere “vay şerefsiz”, “parayı veren Ahmet’i alır” diye taşıyan linç tezgâhçısı tayfanın bugün hala baş köşelerde ağırlanması şaşırtıcı.
Hrant’a tetiği çeken o elin sadece bir kişiye ait olmaması gibi.
Gülistan Doku’nun kimsesizliğine çöken, etini, ruhunu, bedenini paramparça edip, hiçbir şey yokmuş gibi yapabilen özgüvenin öylesine olmayışı gibi.
Nerdeyse bir ömür cezaevinde yattıktan sonra tahliye olanları gözüne kestirip, iştahlı bir öfkeyle “teröristleri bırakıyorlar” diyerek taşlamaya çağıranların, soğuk hücrelerle tanışınca “burada verem, zatürre olacağız” demesindeki hakikat gibi. O kanlı taş, birilerinin elinde hala …
Muzaffer başkomiserin kodlarında var hepsinin bir yeri, bir anlamı.
Komşusunu ihbar eden başkomiser Muzaffer’in, kendisini ele vermemek için bir başkasını harcadığını ve bunu yaparken yüreğinin titremediğini anlıyoruz işte bu yüzden. Çarkın acımasız eliyken, onun kurbanına dönüşeceğinin korkusunu yaşamak pek kolay olmasa gerek.
6-7 Eylül’ 1955’ de, bir gece önce birlikte iki tek attıkları Rum komşusuna tecavüz edip, yağmalayanla, 1978 de Maraş’ta, bir gün önce sofrasına konuk olduğu Alevi’nin kapısına baltayla dikilip, onları katledenin aynı tezgâhtan çıktığını bildiğimiz gibi.
Duvarlara yazılan sloganlar bu yüzden hızla silinerek, kapatılır. Görünmesi istenmeyen bir söz yazılıdır duvarda çünkü. Meryem o duvarların önünde yürüyendir.
Gazeteciler bu yüzden susturulur, duyulması istenmeyen bir haber vardır çünkü. Meryem o haberlerin içindedir.
Aydınlar bu yüzden katledilir, hakikatin ortaya çıkması tehlikelidir çünkü. Meryem o hakikatin parçasıdır.
Aynı kitapta, “Özgürlüğün izini, sürekli ve sorumlulukla sürmek gerekir. Özgürlük insanın dışında bir ideal değildir; mit haline gelen bir fikir de değildir. İnsanın yetkinleşme arayışının olmazsa olmaz bir koşuludur” diyen Paulo Freire’yi haklı çıkaran şey de bu.
“Bir Başkadır”da olan da bu…