(@) - Raf

Adını bile bilmediğimiz ana karakterin içsel çatışmalarını öyle iyi betimlemiş, psikolojisini öyle bir yansıtmış, atmosferi öyle iyi yaratmış ki başka biri tarafından yazılsa okunmayacak bir şeyi şaheser hâline getirmiş. Uzun uzun psikolojik analizler yapılabilecek karakterler çıkmış ortaya hem yaşayan hem…devamı

standingovation 4 months ago

Frankenstein

Guillermo del Toro

218 Gönderi

Guillermo aynı filmleri yapmaktan bıkmadı ama ben izlemekten yoruldum. "Asıl canavar sensin Victor." Hadi abicim hadi. Ne orijinal hikâyenin söylediklerine sadık kalmışsın ne de metnin üzerine kendinden elle tutulur bir şey eklemişsin. Cidden merakla beklediğim bir yapım "herhangi bir Netflix…devamı

standingovation 4 months ago

Biz Hep Şatoda Yaşadık

Shirley Jackson

5 Gönderi

Kitabı bitirdim ve aklıma gelen ilk şey şu oldu: Merricat'e ne kadar çok benziyorum. Onun kontrol ihtiyacı, insanlara karşı duyduğu korku ve kendisini yalnızlaştırması... Korkmaktan nefret etse de, o küçük dünyasını her şey pahasına koruma çabası. Ona çok yakın hissettim…devamıKitabı bitirdim ve aklıma gelen ilk şey şu oldu: Merricat'e ne kadar çok benziyorum. Onun kontrol ihtiyacı, insanlara karşı duyduğu korku ve kendisini yalnızlaştırması... Korkmaktan nefret etse de, o küçük dünyasını her şey pahasına koruma çabası. Ona çok yakın hissettim ama aynı zamanda dışarıdan ne kadar ürkütücü göründüğünü düşünmeden duramadım. “Ben de böyle yabani mi görünüyorum acaba?” diye sordum kendime. Beni en çok şaşırtan şey, Jackson’ın bütün bunları yalnızca yirmi sayfada hissettirebilmesiydi. İnsan ruhunun çelişkilerini ve karanlık köşelerini görmek için bin sayfalık bir Dostoyevski romanına gerek yok bazen. Diyalogların çoğu gündelik, sıradan konuşmalar gibi ama kitap buna rağmen öylesine çıplak, öylesine rahatsız edici bir gerçeklik duygusuna sahip ki, Jackson bunu nasıl başardı bilmiyorum. Kitap “normal” olmanın aslında ne anlama geldiğini kasabadakilerin Blackwood kardeşlere davranışları ve bakış açısı aracılığıyla müthiş iyi bir şekilde sorguluyor. Jackson toplumun kibar maskesini çekip altındaki çürüğü gösteriyor. Merricat’in ritüelleri, düzen takıntısı, hatta ezberlediği zehirler bile aslında dünyasından, elinden tüm gücü alınmış birinin onu geri kazanma çabası gibi. Kontrol arzusu, on sekiz yaşında olmasına rağmen çocuk kalmış iç dünyası ve yoğun nefreti öylesine canlı anlatılmış ki, sürekli insanların ölümünü hayal eden bir karakteri hiç ama hiç yargılayamadım. (Ne var bunda, hepimiz bazen yapıyoruz, tamam mı?) O anda Jackson’ın insanın içindeki çelişkileri ne kadar ustalıkla anlattığını fark ettim. Onların izolasyonunun hem koruma hem yıkımı sembolize etmesine bayıldım. Çünkü ev, kız kardeşleri koruyor ama aynı zamanda hapsoldukları bir yer hâline geliyor. Kontrolü onlara veriyor ama yavaşça onları da yutuyor. Her ritüel, her kilitli kapı, her yemek, dışarıdaki kaosu uzak tutmanın bir yolu ama aynı zamanda bir lanet. Ailenin ölümlerinden önceki hayatlarını daha çok okumak istediğimi fark ettim. Belki Jackson bunu özellikle yapmadı, o kadar ustalıkla bilinçli bir şekilde yazılmış ki hiçbir özel tarafı olmamasına rağmen size her anı planlanmış bir gerginlik sunuyor. Bu bağlamda, amcaları Julian’ın yarı parçalanmış zihni ve gelenleri korkutmaya çalıştığı sahneler trajedinin içinde gizli kara bir komedi gibiydi. Her anından zevk alarak bir çırpıda okudum. Filmi de kitabı gibi iyiydi diye hatırlıyorum.

standingovation 5 months ago

Sorry, Baby

Eva Victor

5 Gönderi

Filmekimi'nden selamlar. Yönetmen, aynı zamanda başrol Agnes, Eva Victor'ın ilk filmi. Ne izleyeceğimden habersiz bir şekilde bodoslama daldım ve öyle yaptığım için memnunum ama bazıları için tetikleyici olabilir. Nereye gidecek bu film dedim başlarda çünkü çok yüzeysel başladı ama öyle…devamı

standingovation 6 months ago

Karamazov Kardeşler

Dostoyevski

53 Gönderi

Dürüst olmak gerekirse, 40 gün boyunca sindirerek okuduğum bu roman bende büyük bir bütünsel etki bırakmadı. Dostoyevski’nin neredeyse bütün kitaplarında zaten insan ruhunun en derin çatışmalarıyla yüzleşmek mümkün. Bu açıdan olay örgüsü, diğer eserleriyle kıyaslandığında zayıf kalmış bana göre. Yer…devamıDürüst olmak gerekirse, 40 gün boyunca sindirerek okuduğum bu roman bende büyük bir bütünsel etki bırakmadı. Dostoyevski’nin neredeyse bütün kitaplarında zaten insan ruhunun en derin çatışmalarıyla yüzleşmek mümkün. Bu açıdan olay örgüsü, diğer eserleriyle kıyaslandığında zayıf kalmış bana göre. Yer yer olaylara bağlı bir akıştan çok, sayfalarca uzayan tiradlara dönüşse de parçalar hâlinde parlayan bazı bölümler vardı ve zaten işte bu anlarda “Dostoyevski harbiden iyi yazıyor." diyoruz. O parlayan bölümlerin başında Büyük Engizisyoncu geliyor. Burada Dostoyevsky, ya da Ivan, İsa’yı, Tanrıyı yeryüzüne indiriyor ama bu kez tapılan bir varlık değil Engizisyon’un mahkûmu olarak karşımıza çıkarıyor. İnsanın özgürlüğüyle ne yapacağını bilemeyişi, dinin iktidara dönüşerek insanın suistimal edebileceği bir araç hâline gelip onu kısıtlaması üzerine harika bir bölüm okuyoruz. Engizisyoncu’nun uzun monoloğu, aslında Ivan’ın zihninin yankısı gibi. Alyoşa’dan çok Ivan’ın tartışmalı ve çelişkili varlığı romanın felsefik kalbini oluşturuyor bence baş kahraman olmasa da Alyosha'dan çok daha sevilen karakter olması bu yüzden. Tanrı’yla boğuşan bir karakterin ağırlığı, okuyucuyu da ister istemez aynı sorularla boğuşturuyor. Bir diğer dikkat çekici kısım ise savunma sırasında Fetükoviç’in babalık üzerine yaptığı konuşma. Dostoyevski burada bir avukatın dilinden, baba olmanın yalnızca biyolojik aktarımdam ibaret olmadığını, bireysel ve toplumsal bir sorumluluk olduğuna değiniyor. Romanın son bölümlerinde mahkeme atmosferi yer yer yorucu bir dağınıklığa sürüklense de, Fetükoviç’in bu çıkışı bende yer edindi. Ayrıca, Alyoşa, Ivan ve Dmitri’nin sürekli yinelenen dramatik iniş çıkışları bir noktadan sonra tahammül edilemez oluyor. Aynı konular etrafında dönen tartışmalar bir süre sonra “tamam yetti, anladık” dedirtiyor. Yer yer Müge Anlı'nın programındaki aile trajedilerini andırıyor: herkes bağırıyor, herkes bir şey itiraf ediyor, insanlar "Oh iyi iyi biz de böyle olabilirdik bu kadar kötü değiliz çok şükür." diyerek magazinsel bir merakla izliyorlar ama gerçeğe pek de ulaşılamıyor. Bunları göz önüne alınca okurların bu kitabı Dostoyevski’nin en iyisi saymasının nedeni, üç oğlun insan ruhunun farklı yönlerini ( tutku, mantık, inanış, merhamet vs.) temsil etmesi. Bu açıdan bakınca evet, roman bir insanlık hâli çiziyor ama bütüncül olarak düşündüğümde, ben çok daha güçlü eserler okudum. Dostoyevsky özelinde konuşacak olursak Budala, bana göre, çok daha canlı bir olay örgüsüne ve sağlam bir bütünlüğe sahip. Karamazov Kardeşler’in Dostoyevski’nin son romanı olması ve ucu açık kalması “yaşasaydı ikinci ciltte daha toparlanmış bir hikâye okurduk belki.” dedirtiyor insana. Yani anlayacağınız, Karamazov Kardeşler benim için tek tek sevdiğim parçalardan oluşan dağınık bir roman oldu. Bütünüyle tatmin etmedi. Yine de Dostoyevsky'nin yoğurt yeme tarzını seven bunu da okuduğuna pişman olmayacaktır.

standingovation 6 months ago

Köpekler

Sam Peckinpah

3 Gönderi

Spoiler içeriyor David'i izlerken çocuğuna eşine para vermeyen ama akrabaların her yardımına koşan, yabancılara toz kondurmayıp kendi eşini aşağılayıp küçük gören, saygısızlık yapan, "hişt bana çay koy çay." diyerek konuşan, evinde dönenlerden habersiz kahraman Türk babalarının asla kabul etmedikleri salaklıklarını ve egolarını…devamı

standingovation 7 months ago

Üniformalı Kız

Leontine Sagan

1 Gönderi

Zamanının ötesinde bir şaheser. Filmde bir tane bile erkek yok sadece bu sebeple bile izlenir. 1931 yılının katı, militarist Almanyasından bile böyle bir film çıkabiliyorsa hâlâ umut, bu dünyayı yaşanabilir kılan bir şeyler var demektir.

standingovation 7 months ago

Cennetin Doğusu

John Steinbeck

15 Gönderi

Dönemine göre ve şu anki (hâlâ geliştiğine inanmak istediğim) zamana göre iki ayrı pencereden bakarak bu kitaba dair eleştirilerim var. Okurken fikirleri eleştirel değerlendirip hislerimi de denkleme koyup ikisinin genel ortalamasını alarak okuyorum romans ya da derinlikli bir değerlendirme gerektirmeyen…devamıDönemine göre ve şu anki (hâlâ geliştiğine inanmak istediğim) zamana göre iki ayrı pencereden bakarak bu kitaba dair eleştirilerim var. Okurken fikirleri eleştirel değerlendirip hislerimi de denkleme koyup ikisinin genel ortalamasını alarak okuyorum romans ya da derinlikli bir değerlendirme gerektirmeyen bir kitap okuduğum zamanlar hariç. Kurgu dediğin zaten bireysel olarak herkesi farklı şekilde etkilemeli bana göre, herkesin beğendiği şeylerde kişisel hisler bulmak neden bu kadar zor bilmiyorum ama kitabı elime alırken zihnimde “bitirdiğimde hayatımın kitabı olacak” temalı uçuk bir beklenti vardı. İyi kötü teması diyorlardı, Habil kabil her zaman ilgimi çeken dini bir anlatım ama Star Wars düzeyinde bir derinlik bulmayı beklemiyordum. Ahaha. Kötü de değildi, bu kitap ortalama kavramını birebir karşılıyor. Steinbeck bu romanında özgür irade, seçimler ve nesiller arası miras gibi temaları işlemeye çalışıyor ve evet, bunlar dönemine göre cesaret isteyen konular olabilir, bu yönüyle çığır açıcı olabilir ama sorun şu ki, tüm bu alegorik anlatım öyle bir didaktik havada sunuluyor ki kendimi bir noktadan sonra kişisel gelişim kitapları düzeyinde bir roman okuyor gibi hissettim. Koca bir roman sırf vaaz verir gibi "Kaderin ailen değildir.” demek için yazılmış ve bunu da sayısız İncil alegorisiyle anlatıyor, beni boğdu bu anlatım. İnci gibi kısa ve etkileyici bir anlatıyla çok daha çarpıcı olabilirdi. Ben kısa Steinbeck seviyorum onu anladım. (Bu da sigara ismi gibi oldu, kısa Steinbeck.) Ayrıca Amerikalıların kendilerine dair yazılmış her şeyi taparcasına okuma alışkanlıklarını da unutmamak gerek. Her uzaylının neden New York’a saldırdığını hepimiz biliyoruz. Ahaha. Her ne kadar kendi ailesi gibi İrlandalı göçmen bir aile anlatılmış ve asyalı karakter eklenmiş olsa da klişe bir Amerikan kimliği içine sıkıştırılarak anlatılmış. Göçmenleri anlatmak için fazla yerel bir bakış açısı bana göre. Bu nedenle de gelenekçi Hristiyan Amerikalılara hitap eden bir kitap olmuş. Tabii kitabı sevmek için özellikle bunlardan biri olmanız gerekmiyor ama iki tarafı da memnun edecek şekilde yazıldığı da kesin. Elbette kitabın başları çok akıcıydı ve tamamen içine çekti. Devamında filizlenip büyüyen, gelişen bir olay örgüsü ve karakterler okuyacağıma dair bir inancım vardı. Ben de isterdim büyük ihtimalle Çinli Asyalı Lee tarafından söylenmiş öğretici cümlelerin altını çizip "vay canına, hiç böyle bir kitap okumamıştım." deyip iki üç alıntı paylaşıp yorumumu bu şekilde bitireyim ama yalan mı söyleyelim kardeşim, kitap tekrara düşüyor, klişelerden boğuluyor, çiftlik anlatma bana Cal'in nasıl zinciri kıracağını anlat derken buluyorum kendimi. Steinbeck belki bu kalıpları yıkmak istedi ve timshel'i düşünüp kendi tercihini yaparak bu şekilde aktardı, belki de dönemin insanı şekillendirebildiği kadarıyla yazdı ama yazarın anlatmaya çalıştığı bariz şeyler var ve eline megafon almış "Ben sana bunu söylemeye çalışıyorum bak!" diyor. Eminim tercihen bu karakterleri böyle arketip yazıyor olsa onu da bariz bir şekilde okuyucuya anlatmanın bir yolunu bulurdu. En sinir olduğum konulardan biri de, Cathy karakteri. Özgür iradeyi överken “doğuştan kötü” bir karakter yazmak başlı başına bir çelişki. John Steinbeck’e doğrudan cinsiyetçi demek istemem, bu temsili yapmak zorunda eğer ki sembolik bir yol çizmek istediyse. Diğer kadın karakterleri peki? Liza dindar, tutucu bir anne figürü. Cathy'nin tam tersi, yani bir melek. Cathy insani hiçbir yanı olmadığı söylenilen bir şeytan. Orta Doğu'da hâlâ kadının insan olduğuna inanmayan dinci akılsızların beslenmesine neden olan o dinî anlatı. Bilin bakalım hangisi canına kıyıyor hangisi tebessüm ederek huzurla ölüyor? Bu anlatıdan bizim coğrafyada hâlâ çok var. Sen bana 700 sayfa boyunca "seçimlerine göre şekillenirsin" diyorsun ama kadın karakterin baştan lanetli yazılmış? Özgür irade bizim buralarda kadına pek uğramaz yeğen, peh peh peh. Bu yüzden bu kitabı günümüzde feminist bir gözle okumadan geçmek pek mümkün değil. Hatta neredeyse tüm klasiklerde karşımıza çıkan, damarlarına kadar işlemiş kadın düşmanlığı din aracığıyla burada da yakamızı bırakmıyor. Bir diğer rahatsızlık veren ufak detay da John Steinbeck'in çocuk karakterleri anlatırken vücutlarının dolgunluğunu, yüzlerinin güzelliğini ve hatlarına dair detayları uzun uzun anlatmış olması. Bunlar hep gözüme çarpan şeyler oluyor. Tarikatçılar okurken kendilerinden geçerler eminim. Kısacası, ben kitaplardan bana ne öğrettiğini bağırmalarını istemiyorum. Karakterlerin değişimini okumak, hikâyede ilerlerken deşerek kendim keşfede keşfede kendi sonuçlarıma varmak istiyorum. İşte bana göre öğrenme böyle olur. Nasıl "10 adımda mutlu insan ol!" kitaplarını görünce “la git işine” diye geçiştiriyorsam 700 sayfalık kurgusal vaazda da aynısını hissediyorum. Yazar okuyucuya akıl vermeye başladığında, kurgu da, karakterler de yüzeysel kalıyor benim için. Hâl böyle olunca da bir süre sonra kitaptan kopmuş, beklediğim gibi ruhum oradan oraya savrulmadan eleştirel bir bakış açısı ile yorum yaparken buldum kendimi. Evet evet, bazı cümleler altı çizilesi ama bir yerden sonra hissettiğim şey şu oldu: Bitse de Dostoyevsky okusam o hiçbir zaman karakterlerinin tek bir şey olduğunu savunup kitap boyunca tek boyutlu karakterler yazmıyor, sana ne düşünmen gerektiğini söylemiyor, her ne kadar Türklere ağza alınmayacak laflar söylediği iddia edilse de.

standingovation 7 months ago

Paris'te Gece Yarısı

Woody Allen

136 Gönderi

Arkadaşla izledikten sonra ikimizin de andropozlu Yılmaz Erdoğan filmi diye son noktayı koyduğu bir film oldu. Sadece Woody Allen'ın yazabileceği kadar sıkıcı ve içi boş kalmış ki günümüzde süper kahraman filmleri gibi "sanatsal değil, hayatın içinden değil." diye burun kıvrılan…devamı

standingovation 8 months ago

Adınla Çağır Beni

Andre Aciman

13 Gönderi

Bu kitap hakkındaki hislerimi dile dökmek zor, birinin günlüğünü okuyormuşum gibi hissettirdi. Elio’nun düşünceleri, hisleri okuyucu ne düşünür denilerek sansürlenmemiş. Dramatik, çiğ, yoğun, tıpkı 17 yaşında olmak gibi ve tuhaf bir şekilde, yazarın kullandığı dilden olsa gerek, çok kişisel hissettirdi.…devamı