(@) - Raf

● Kambur Romanın merkezinde fiziksel ve ruhsal olarak "eğilmiş", dünyaya tam anlamıyla ait hissedemeyen bir anlatıcı vardır. Ancak kitaptaki kamburluk yalnızca bedensel değildir; insanın hayat karşısında taşıdığı görünmez yüklerin simgesidir. Anlatıcı çocukluğundan, yalnızlığından, ölüm düşüncesinden, zamandan, aileden, inançtan ve insanlarla…devamı● Kambur Romanın merkezinde fiziksel ve ruhsal olarak "eğilmiş", dünyaya tam anlamıyla ait hissedemeyen bir anlatıcı vardır. Ancak kitaptaki kamburluk yalnızca bedensel değildir; insanın hayat karşısında taşıdığı görünmez yüklerin simgesidir. Anlatıcı çocukluğundan, yalnızlığından, ölüm düşüncesinden, zamandan, aileden, inançtan ve insanlarla kuramadığı ilişkilerden söz eder. (İnsanlara ve kendisine hatta her şeye karşı olan mennunuyetsizliginden) Yer yer de kendi kafasından bir şeyler uydurur, olmuş gibi ya da neden olmasın gibi ve kendisiyle, yaratıcı ile, insanlar ile, herkesle ama bir yanda da hiçkimseyle gibi konuşur. Kimle konuşuyor, ne anlatıyor diye düşünüyor bazen insan okurken. Bunları klasik bir olay örgüsüyle değil, zihninin içinde dolaşarak anlatır. Bu yüzden romanı okurken bir insanın zihninin iç sesini dinliyormuş gibi hissederiz, ortalarından itibaren kitabın bir kısmı da çok kısa, çoğu zaman tek cümlelik düşüncelerle ve olaylar ile ilerliyor. Buna günlük, aylık ya da yıllak denilebilir diyor anlatıcı, ki yıllık demek daha mantıklı gibi çünkü neredeyse her bir yıl için bir iki cümle var o kısımlarda. Şule Gürbüz, bu kitapla insane hep "İnsan neden bu kadar yalnızdır, ne olursa bu yalnızlık, bu umutsuzluk biter ?" sorusunu sorduruyor Ve bunun tek bir cevabı olmadığını gösteriyor. (Ama sanırım en önemli ve birincil cevap kendini tanımak ve kabul etmek) Romanın adı kitabın en önemli anahtarıdır. Kambur burada; insanın geçmişini, pişmanlıklarını, taşıdığı yükleri, dünyaya uyumsuzluğunu, yaşamaktan yorulmuşluğunu temsil eder. Yani herkesin görünmeyen bir kamburu vardır. Kimisi bunu bedeninde taşır, kimisi zihninde. Ölüm romanda korkutucu değildir. Daha çok sürekli yanı başımızda duran bir gölge gibidir. Bizimle, yaşamla aynı adımları atar hep. Bu yüzden kitapta hayat kadar ölüm de sıradanlaşır. Şule Gürbüz saat ustasıdır ve zaman fikri romanın her yerine sinmiştir. Geçmiş, şimdi ve gelecek birbirine karışır. Saatler ilerlese bile insanın içindeki zaman bazen yıllarca aynı yerde kalabilir. Bu nedenle romanda kronolojik ilerlemek yerine düşünceler arasında dolaşırız. Geçmiş ve gelecek kafamızda ve cümlelerimizde birbirine karışır bazen. Anlatıcı yalnız çevresine değil, kendisine de yabancıdır. Kendi bedenini bile bazen dışarıdan izler. Bu nedenle kitap boyunca "ben kimim?" sorusu hiç bitmez. Zaten kişi kendini bile ne kadar tanıyabilir ki?.. AlıRoman yer yer Tanrı'yla konuşur gibi ilerler. Fakat kesin cevaplar vermez. İnanç burada huzur veren bir şey olmaktan çok sorgulanan bir alandır. (Tanıdık) Sonuç olarak bir insanın çok genç yaşta yazdığı bir kitap olarak çok iyi bence. 3 Temmuz Cuma-2026 Alıntılar yorumda...

zelda_ 2 months ago

Karılar Koğuşu

Halit Refiğ

3 Gönderi

Spoiler içeriyor ●Bu film, Halit Refiğ'in en önemli eserlerinden biridir ve Kemal Tahir'in aynı adlı otobiyografik romanından uyarlanmıştır. Film, 1942(?) yılında Malatya Cezaevi'nde geçen gerçek anılardan beslenir. Filmi sadece bir "hapishane filmi" olarak görmek eksik olur. Asıl mesele, toplumun dışına itilmiş insanların…devamı●Bu film, Halit Refiğ'in en önemli eserlerinden biridir ve Kemal Tahir'in aynı adlı otobiyografik romanından uyarlanmıştır. Film, 1942(?) yılında Malatya Cezaevi'nde geçen gerçek anılardan beslenir. Filmi sadece bir "hapishane filmi" olarak görmek eksik olur. Asıl mesele, toplumun dışına itilmiş insanların hikâyesidir. Murat (Kadir İnanır) aslında Kemal Tahir'in kendisini temsil eder. Hapishanede sadece bir mahkûm değildir; insanların dertlerini dinleyen, dilekçelerini yazan, adalet arayan bir gözlemcidir. Onun görevi seyirciye hüküm vermek değil, insanların neden bu hâle geldiğini göstermektir. (Evinde yasaklı kitaplar bulunduğu için hapistedir ve o arada başka bir hapishanede tutuklu olan Nazım ile mektuplaşır ara ara) Tözey (Hülya Koçyiğit) filmin en güçlü karakterlerinden biridir. Genelev kadını olduğu için toplum tarafından "ahlaksız" olarak damgalanmıştır. Ama film boyunca en merhametli, en vicdanlı insanlardan biri olduğunu görürüz. Halit Refiğ burada önemli bir soru sorar: İnsanları gerçekten yaptıkları mı, yoksa toplumun onlara taktığı etiketler mi tanımlar? Ve bu zamana kadar izlediğim rollerinden daha farklıydı üstelik o da gayet güzel oynamıştı bu farklı rolü. Hanım Kuzu (Perihan Savaş) ise filmin en acı karakteridir. İşlediği suç kadar, onu o suça götüren hayat da önemlidir. Film, "katil" demekle yetinmez; o noktaya nasıl gelindiğini anlamaya çalışır. Seyirci onun suçundan çok çaresizliğini hisseder. (İki çocuklu, evli bir kadındır ama 18 yaşından küçük komşusu Ali ile bir ilişki yaşamıştır ve bunun için kocasını zehirlemiştir. Aşk mıydı zevk miydi onu idama götüren?.. Son sahnede idame götürülürkenki hali çok iyi oynamıştı kesinlikle) Filmin en güçlü taraflarından biri de kadınlara bakışıdır. Kadınlar koğuşundaki hemen herkes yoksulluğun, şiddetin, cehaletin veya erkek egemen düzenin kurbanıdır. Film, suçun bireysel olduğu kadar toplumsal nedenleri de olabileceğini anlatır. Cezaevi de aslında Türkiye'nin küçük bir modeli gibidir. İçeride zengin-fakir, güçlü-zayıf, dindar-dinsiz, suçlu-suçsuz herkes vardır. Koğuşlar, dönemin toplumunu temsil eder. Bu yüzden hapishane sadece bir mekân değil, bir metafordur. Halit Refiğ'in yönetmenliği de çok dikkat çekicidir. Filmde gereksiz müzik, hızlı kurgu ya da melodram yoktur. Kamera uzun süre karakterlerin yüzlerinde kalır. Seyirciyi duygulandırmaya zorlamaz; insanların acısını sessizce izlemesini ister. Bu nedenle film zaman zaman ağır ilerlese de gerçekçilik hissi çok yüksektir. Filmin sonunda tam anlamıyla mutlu bir son göremeyiz. Çünkü yönetmenin vermek istediği mesaj şudur: Sorun birkaç insanın değil, bütün düzenindir. Bir kişi kurtulsa bile aynı düzen yeni mağdurlar üretmeye devam edecektir. Bu yüzden Karılar Koğuşu, yalnızca bir dram değil; adalet, vicdan, kadınların toplumdaki yeri ve devlet-toplum ilişkisi üzerine güçlü bir eleştiridir. Bugün bile etkisini korumasının nedeni de budur. Uzun, güzel ve gerçek bir filmdi. Kadir İnanır bu dünyadan göçüp gitmişken, ona veda eder gibi izledim bu filmi♡ 2 Temmuz Perşembe-2026

zelda_ 2 months ago

Ellerin Zamanlarla Dolu

Paul Celan

3 Gönderi

●Kitapta 'Paul Celan ya da Parçalanmış Yaşamın Estetiği' Adlı bir başlık var çevirmen Ahmet Cemal'e ait. Öncelikle onu buraya sadeleştirip bırakıyorum: 1. Gerçeklik artık parçalanmıştır Ahmet Cemal yazıya, Anna Seghers ile Georg Lukács arasındaki tartışmayla başlıyor. Eskiden sanatın dünyayı bütün…devamı●Kitapta 'Paul Celan ya da Parçalanmış Yaşamın Estetiği' Adlı bir başlık var çevirmen Ahmet Cemal'e ait. Öncelikle onu buraya sadeleştirip bırakıyorum: 1. Gerçeklik artık parçalanmıştır Ahmet Cemal yazıya, Anna Seghers ile Georg Lukács arasındaki tartışmayla başlıyor. Eskiden sanatın dünyayı bütün halinde anlatabileceği düşünülüyordu. Ama Seghers'e göre iki dünya savaşı ve soykırımdan sonra dünya artık parçalanmıştır. Artık sanatın görevi kusursuz bir dünya göstermek değil, bu parçalanmışlığı dürüstçe göstermek olmalıdır. Paul Celan'ın şiiri de tam olarak bunu yapar. 2. Savaş insanların ruhunu da öldürdü Ahmet Cemal, savaşın yalnızca milyonlarca insanı öldürmediğini, hayatta kalan insanların da ruhunu yok ettiğini anlatıyor. Birçok büyük yazar ve şair yıllar sonra bile savaşın travmasını atlatamadıkları için intihar etti. Yani savaş, savaş bittikten sonra da insanların içinde yaşamaya devam etti. 3. Artık insanlığa güven kalmadı İki dünya savaşı, toplama kampları ve Yahudi Soykırımı insanlara şu soruyu sordurdu: İnsan gerçekten iyi bir varlık mı? Artık insanlığın ilerlediğine dair eski iyimserlik kalmamıştır. Ahmet Cemal'e göre Bosna Savaşı bile bunun hâlâ devam ettiğini göstermiştir. 4. Orta Avrupa neden önemli? Celan, Kafka, Rilke, Bachmann, Trakl gibi yazarların çoğu Orta Avrupa'dandır. Ahmet Cemal bunun tesadüf olmadığını söyler. Çünkü bu coğrafya; imparatorlukların dağıldığı, milliyetçiliğin yükseldiği, savaşların başladığı, Yahudi düşmanlığının yayıldığı yer olmuştur. Bu yüzden onların şiirleri de huzurlu değildir. 5. Şairler felaketi önceden sezmişti Ahmet Cemal özellikle Georg Trakl'dan söz eder. Trakl daha savaş başlamadan yazdığı şiirlerde; yalnızlığı, yıkımı, umutsuzluğu, insanlığın çöküşünü hissettirmiştir. Sanki gelecek felaketi önceden görmüş gibidir. 6. Rilke Rainer Maria Rilke sürekli ülkeden ülkeye dolaşır. Ahmet Cemal bunun yalnızca gezmeyi sevmesinden olmadığını söyler. Belki de artık hiçbir yerin gerçekten "vatan" olmadığını hissediyordu. Onun şiirlerinde de yalnızlık ve insanın dünyaya yabancılaşması vardır. 7. Tanrı sorgulanıyor Savaşlardan sonra insanlar şunu sormaya başlıyor: "Eğer Tanrı varsa bütün bunlara neden izin verdi?" Celan da şiirlerinde bunu açıkça sorgular. Tanrı sessizdir. Bu yüzden şiirlerinde büyük bir dinsel kırılma görülür. 8. Kafka Franz Kafka insanların görünmeyen güçler tarafından yönetildiğini anlatmıştır. Ahmet Cemal'e göre Kafka'nın romanları sadece hayal ürünü değildir. yüzyılda yaşananlar onun ne kadar haklı olduğunu göstermiştir. 9. Sanat gerçekten bir şeyi değiştirebilir mi? Burası önsözün en önemli yerlerinden biri. Ahmet Cemal birçok yazarın şu soruya cevap aradığını söylüyor: Bir şiir ya da roman dünyayı gerçekten değiştirebilir mi? Kafka buna inancını kaybetmiştir. Hermann Broch da aynı soruyu sorar. Tadeusz Borowski ise toplama kampını yaşadıktan sonra güzelliğin tek başına hiçbir anlamı olmadığını söyler. 10. Ölüm Fügü Paul Celan'ın en önemli şiiri olan Death Fugue burada uzun uzun anlatılıyor. Bu şiirde insanlar kendi mezarlarını kazmaya zorlanırlar. Şiir, toplama kampını anlatır. Ahmet Cemal'e göre artık şiir süslü olamaz. Şiir gerçeğin çıplak hali olmalıdır. 11. Dil neden önemlidir? Celan bütün her şey kaybolduktan sonra geriye yalnızca bir şey kaldığını söyler: Dil. Ama bu dil artık eskisi gibi kullanılamaz. Yalan söyleyen bir dil değil; gerçeği bütün acısıyla anlatan bir dil olmalıdır. 12. "Sen de Konuş" Ahmet Cemal bu şiiri ayrıntılı yorumluyor. Bu şiirde Celan insanlara şunu söylüyor: Susma. Gerçeği söyle. Ama yalan söyleme. Dünyayı olduğundan güzel gösterme. Acıyı da anlat. İşte Celan'ın şiir anlayışı budur. 13. Parçalanmış yaşamın estetiği Önsözün sonunda Ahmet Cemal'in ana fikri şudur: Paul Celan güzel şeyler yazmak isteyen bir şair değildir. O; parçalanmış insanı, parçalanmış dünyayı, parçalanmış dili şiire dönüştürür. Bu yüzden Celan'ın şiiri zor ama çok gerçektir. Ahmet Cemal'in bu önsözde vermek istediği ana mesaj Tek cümleyle söylersek: 20. yüzyılda yaşanan savaşlar ve soykırımlar insanlığın bütünlüğünü parçaladı. Paul Celan da bu parçalanmış dünyayı süslemeden, olduğu gibi şiire taşıyan en büyük şairlerden biridir. Ön sözde geçen önemli kişiler (kısaca) Paul Celan — Yahudi şair. Soykırımı yaşadı. Şiirlerinde savaşın ve insanlığın yıkımını anlattı. 1970'te intihar etti. Anna Seghers — Gerçekliğin artık parçalanmış olduğunu savunan yazar. Georg Lukács — Sanatın gerçekliği hâlâ bütün olarak anlatabileceğini savunan düşünür. Georg Trakl — Savaşın yıkımını önceden hisseden Avusturyalı şair; intihar etti. Stefan Zweig — Hümanist yazar. Savaş sonrası umudunu kaybederek intihar etti. Jean Améry — Toplama kamplarından kurtuldu ama travmasını aşamayıp intihar etti. Ingeborg Bachmann — Savaşın izlerini şiirlerinde işleyen önemli şair. Rainer Maria Rilke — Modern şiirin en büyük isimlerinden; insanın yalnızlığını ve varoluşunu yazdı. Thomas Mann — Irkçılığı erken dönemde eleştiren Nobel ödüllü yazar. Franz Kafka — Bireyin görünmez otoriteler karşısındaki çaresizliğini anlatan yazar. Ernst Fischer — Kafka'yı toplumsal açıdan yorumlayan düşünür. Hermann Broch — Sanatın dünyayı değiştirme gücünü sorgulayan romancı. Tadeusz Borowski — Toplama kamplarını yaşamış, bunu eserlerine taşıyan yazar. Cesare Pavese — Savaştan sonra dilin ve edebiyatın sorumluluğunu sorgulayan İtalyan yazar. ☆Kitabın Genel Değerlendirmesi: "Ellerin Zamanlarla Dolu", kolay okunacak bir şiir kitabı değildir. Paul Celan, yaşadığı Holokost (II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın gerçekleştirdiği Yahudi soykırımı) doğrudan anlatmak yerine imgeler, semboller ve çağrışımlarla dile getirir. Bu yüzden şiirleri ilk okumada çoğu zaman kapalı görünür. Ancak dikkatle bakıldığında, kitabın temelinde sürekli tekrar eden bazı ana temalar vardır: Hafıza: Unutmak, Celan için ikinci bir ölüm gibidir. Dil: Savaş yalnızca insanları değil, kelimeleri de yaralamıştır. Aşk: Aşk vardır ama hiçbir zaman savaştan bağımsız değildir. Sessizlik: Bazı acılar anlatılamaz; yalnızca hissedilebilir. Umut: En karanlık şiirlerde bile küçücük de olsa bir yaşam ihtimali bırakılır. ☆Bazı önemli şiirleri yapay zeka yardımı ile sadeleştirip yorumlara bırakacağım... Paul Celan muhakkak ki çok iyi bir şair ve hayatı gerçekten anlamış, yaşamış bir insan çünkü acı ile yaşanılan her bir hayat son derece gerçektir, bunu şiirlerinde de görmek mümkün ve Ahmet Cemal de gayet iyi bir çevirmen ama yabancı şiirler çeviriye uğrayınca ister istemez anlam kayboluyor çoğu zaman ve biz bu şiirleri Türkçe halleri ile okurken anlamakta zorluk çekiyoruz sık sık, belki de yanlış anlıyoruz. Yani en azından benim için durum böyle, bu yüzden internete ya da bilen birilerine anlamadığımız yerler konusunda danışmankta yarar var diye düşünüyorum. Başlangıç/Bitiş: 30 Haziran Salı/2 Temmuz Perşembe-2026

zelda_ 2 months ago

Akasya Durağı

Yaşar Seriner

25 Gönderi

●Eskiden yani çocukken falan ara ara denk geldikçe izlerdik ailemle. Bu sene baştan sona izledik ve çok eğlenceliydi Eskiden gözüme batan saçma komik sahneleri bu yaşımda çok yerinde ve güzel geldi bana :)

zelda_ 2 months ago

Gizli Duygular

Şerif Gören

1 Gönderi

●Şerif Gören'in "Gizli Duygular" filmi, 1984 yapımı, insanın bastırdığı arzular, yalnızlık, ahlak baskısı ve kadın-erkek ilişkileri üzerine kurulmuş psikolojik bir dramdır. Bunun yanı sıra o dönemlerdeki gençleri, onların değişen eğlence anlayışlarını, giyimlerini, ilişki şekillerini ve büyüklerin bütün bunlara karşı olan…devamı●Şerif Gören'in "Gizli Duygular" filmi, 1984 yapımı, insanın bastırdığı arzular, yalnızlık, ahlak baskısı ve kadın-erkek ilişkileri üzerine kurulmuş psikolojik bir dramdır. Bunun yanı sıra o dönemlerdeki gençleri, onların değişen eğlence anlayışlarını, giyimlerini, ilişki şekillerini ve büyüklerin bütün bunlara karşı olan şaşkınlıkları vs. Anlatılır. Film, dışarıdan sıradan ve düzenli görünen insanların, iç dünyalarında yaşadıkları gizli çatışmaları anlatır. Toplumun "ayıp", "yasak" ya da "uygunsuz" diye bastırdığı duygular, karakterlerin hayatını yavaş yavaş çıkmaza sürükler. Bu öğretilmiş korkular Ayşen karakteri üzerinden gösterilir bize. (Çoğu zaman o korkulara savaş açarken en olmadık şeyleri, en olmadık insanlarla yaparız ne yazık ki ve yine çoğu zaman o korkuların etkisi ile sevgi meselesi başta olmak üzere birçok şeyi yanlış bilir ve yaşarız.) Filmde yalnızlık, cinsellik, sevgi ihtiyacı ve suçluluk duygusu sürekli iç içedir. Karakterler ne tam anlamıyla arzularının peşinden gidebilir ne de onları tamamen bastırabilir. Bu yüzden sürekli bir sıkışmışlık hissi yaşarlar. Doğru ne yanlış ne, sınır neresi tam emin olmadan arada kalırlar yani bazı insanlar. Film, insanın en çok sakladığı şeylerin aslında hayatını en fazla etkilediğini gösterir. Ayşen'in cinselliğe ve erkeklere karşı soğuk yaparken bir yandan da sık sık cinsel içerikli kitaplar okuyup hayaller kurması gibi... Şerif Gören, insanların çoğu zaman kötü oldukları için değil, duygularını yaşayamadıkları için mutsuz olduklarını anlatır. Toplumun kuralları bazen insanları kendi hislerine yabancılaştırır. Film, "duygular bastırıldıkça yok olmaz; sadece başka şekillerde ortaya çıkar" fikrini işler. 1980'li yılların Türkiye'sinde kadın-erkek ilişkilerini ve cinselliği alışılmış melodramlardan daha gerçekçi ve psikolojik bir dille ele aldığı için dikkat çekmiştir. Karakterleri tamamen iyi ya da kötü olarak çizmez; onların çelişkilerini göstermeye çalışır. Cem karakteri ne yazık ki her dönemde bolca var olan bir karakter. Hiçbir şeyi ve hiçkimseyi ciddiye almayan, sadece kendi zevklerine göre yaşayan inanılmaz boş bir insan ve ne yazık ki Ayşen'in sevgi beklediği de o kişi, öyle biri. (Beni hiç sevmedin ama bacaklarım çok güzel öyle değil mi?!.) Diyor mesela bir keresinde Cem'e. Erkekler çoğu zaman bir kadının aklını, ruhunu değil de sadece etini sever çünkü basit düşünüyorlar yani çoğu!. Bir yerde Cem, Ayşen ve değer iş arkadaşları bir yere gidiyorlar ve oraya ünlülerin sık sık geldiğini söylüyor Cem ve oradayken Şener Şen geliyor yani onu uzaktan görüyorlar. Onu görmek hoş oldu benim için de. ☆Spoiler: Son sahne saçma ve garipti. Ayşen'in okuduğu kitap kimindi, neydi anlamadım, okuyamadım adını ama orada: "Bir kadının özgürlüğünü kimseye hele de bir erkeğe bağlamadan bulması ve yaşaması gerektiği ve bir insanın, bir kadının birini sevebilmek için önce kendisini bulması ve sevmesi gerektiği" söyleniyordu. (özetledim bu kısmı tabii) Ve Ayşen'in bunları okuduktan sonra dışarı çıkıp karşıda duran güzel gülen, yakışıklıyı görüp belki o an belki ve muhtemelen bir süre sonra onunla gitmesi, ondan o an etkilenmesi olmamıştı yani o sahneden, o okumadan sonra hiç olmamıştı bence. Son olarak neden genelde eski filmlerde ve en çok da Müjde Ar'ın filmlerinde erkekler ona karış hayvanca davranır ve konuşurlar her yerde, sokakta bile. Yoksa o dönemler güzel ve yalnız kadınlara karşı birçok yerde, birçok insan böyle miydi. Cem'in sonda rahatsızlanan Ayşecan (Ayşen'i onunla aldattı hem de karşı evde. Bu da biraz ilginç gibi ama...) için üzülüp ağlaması, ilk defa ona seni seviyorum demesi garip geldi ve ben de Ayşen gibi izlerken üzüldüm Hayat bazen yani çoğu zaman böyledir işte. Yaşamak istersin ama sadece izlersin başkaları yaşarken...

zelda_ 2 months ago

Herhangi Bir Kadın

Şerif Gören

4 Gönderi

●Bu filmde en çok hoşuma giden şey Tarık Akan'ın o muhteşem oyunculuğu oldu. Hem güldürdü hem üzdü ve gariban rolünü de diğer rolleri gibi o kadar iyi oynamıştı ki onun dışındaki her şey gölgede kaldı benim için. Bu arada Yıldız…devamı

zelda_ 2 months ago

Yaralı Zaman

Ferit Edgü

2 Gönderi

●Ferit Edgü, modern Türk edebiyatının en özgün yazarlarından biridir. Aynı zamanda ressamdır ve Paris'te sanat eğitimi almıştır. Yazıları oldukça kısa, yoğun ve şiirsel bir dile sahiptir. Onun eserlerinde sık sık şu temalar görülür: Yalnızlık, sessizlik, Doğu-Batı farkı İnsan onuru, yoksulluk…devamı●Ferit Edgü, modern Türk edebiyatının en özgün yazarlarından biridir. Aynı zamanda ressamdır ve Paris'te sanat eğitimi almıştır. Yazıları oldukça kısa, yoğun ve şiirsel bir dile sahiptir. Onun eserlerinde sık sık şu temalar görülür: Yalnızlık, sessizlik, Doğu-Batı farkı İnsan onuru, yoksulluk Devlet ile birey arasındaki mesafe Varoluş sorgulamaları ve daha birçok benzer mesele vardır. Bu kitap tamamen hayal ürünü değildir. 1960'lı yıllarda askerlik görevini yaparken yedek subay öğretmen olarak Türkiye'nin en doğusundaki köylerden birine gönderiliyor yazar. Görev yaptığı yer, özellikle Hakkâri ve çevresindeki dağ köyleri. Orada aylarca yaşıyor, köyler arasında dolaşıyor ve insanların hayatına tanıklık ediyor. Bu deneyim onun bütün edebiyatını değiştiriyor. Daha sonra bu yaşadıklarından önce "O (Hakkâri'de Bir Mevsim)" romanını yazıyor. Aradan yaklaşık otuz yıl geçince yeniden aynı coğrafyaya gidiyor ve bu kez gerçek gezi notlarını Yaralı Zaman adıyla yayımlıyor. Kitaptaki yolculuk büyük ölçüde: Hakkâri, Yüksekova, Van, çevredeki dağ köyleri arasında geçer. Burası Türkiye'nin en sarp ve ulaşımı en zor bölgelerinden biridir. Kitapta sık sık: taş evler, yüksek dağlar, uzun yollar, askerî kontrol noktaları, yoksul köyler, Kürt köylüler, sert iklim anlatılır. Kitap aslında klasik anlamda bir roman değildir. Bu kitap, Ferit Edgü'nün yıllar sonra Doğu'ya yaptığı yolculuk sırasında tuttuğu gözlemlerden oluşur. Bir köye gider. Bir çocukla konuşur. Bir öğretmeni dinler. Bir ağıt işitir. Bir mezarlık görür. Bir dağın sessizliğini anlatır. Yani olay örgüsü yerine karşılaştığı insanlar ve onların yaşamları vardır. Her şey birer fotoğraf gibi. Kitabın adı neden "Yaralı Zaman"? (Ki bence çok güzel ve yerinde bir ad bu kitap ve kitapta anlatılan insanlar, onların zamanları için♡) "Yaralı" olan yalnız insanlar değildir. Zamanın kendisi yaralıdır. Çünkü Edgü'ye göre Doğu'da yıllardır değişmeyen şeyler vardır: yoksulluk, yalnızlık, şiddet, umutsuzluk, unutulmuşluk. Sanki zaman ilerlemiş ama insanların hayatı aynı kalmıştır. Bu yüzden "yaralanan" yalnız insanlar değil, yılların kendisidir. Yaralanan o insanların zamanları, ömürleridir. Ferit Edgü Doğu'yu egzotik ya da romantik bir yer olarak göstermez. Onun amacı: acındırmak değildir, kahraman yaratmak değildir. Sadece okura şunu sordurur: "Bu insanlar gerçekten aynı ülkede mi yaşıyor?" Okurken en çok hissedilen duygu sessizliktir. Dağların sessizliği, insanların suskunluğu ve devletle halk arasındaki mesafe satır aralarında hissedilir. Bu kitap, "O (Hakkâri'de Bir Mevsim)" romanını okuyan biri için çok daha anlamlıdır. Çünkü o romanda yaşananların kaynağını burada gerçek hayatta görürüz. Yani: "O" yaşanmışlıkların edebiyata dönüşmüş hâlidir. "Yaralı Zaman" ise aynı coğrafyaya yıllar sonra dönüp gerçeğe yeniden bakmaktır. Ben kitabı Alfa Yayınlarından okudum ama burda o yayından olan hali yok. Çok bir fark yoktur diye düşünüyorum. Sayfa 90-92 arasında 'Özet' diye bir kısım var. Kitaba, görülen insanlara, yerlere, dağlara, seslere, duygulara ve daha birçok şeye dair. Şöyle bir şey: (Özet) Türkü söylemeyi seviyorlar. Silah kullanmayı. Bol yağlı pirinç pilavını. Kilim dokumayı. Çocuk doğurmayı. Otlu peyniri. (♡) Bahar güneşini. Yıldızlara bakmayı. Ata binmeyi. Erkek kadın, kış günleri sürme çekmeyi. Ağaçlardan, kavağı. Hayvanlardan, tavşanı. Köpeklerle birlikte yaşıyorlar, köpekleri sevmiyorlar. Dağda ateş yakmayı seviyorlar. Özellikle geceleri - Susmayı seviyorlar. Sessizliği. Yağan karın sesini ve rengini seyrediyorlar. Sanki dağa, güneşe ve ateşe tapıyorlar Haftanın günlerini bir garip bellemişler: Bir Pazar günü, "Bugün Pazartesi" dediğinizde inanıyorlar. Cuma derseniz inanmıyorlar. Cumartesini hiç bilmiyorlar. Toplama ve çıkarmayı biliyorlar. Çarpma ve bölmeyi bilmiyorlar. Kalem ve kâğıt kullanmıyorlar. Her şeyi belleklerine yazıyorlar. Belleklerinde toplayıp çıkarıyorlar. Durmadan yalan söylüyorlar. Çocukları seviyorlar. -- Bu dağları sevip sevmedikleri belli değil - Bizler de göçersek bu dağlar n'apar, diye düşünüyorlar sanki. (♡) Ama düşündüklerini dile getirmiyorlar. Kurtları düşman bellemişler. Ama yalnız kurtları değil. İnsanları da. Kurtları da öldürüyorlar, insanları da. Tanrı'ya inanıyorlar. Başka da hiçbir şeye inanmıyor gibiler. Çok az para kullanıyorlar. Çünkü paraları yok. Alış-verişleri, değiş-tokuş. Güneş doğarken kalkıyorlar. Koyun güdüyorlar - yalnız çocuklar - Odun kesiyorlar - yalnız erkekler Yufka açıyorlar - yalnız kadınlar Gün battıktan kısa bir süre sonra yatıyorlar. Ağaları var, zenginleri yok. Çok karılılar. Dolayısıyla çok çocuklular. Pek çok bebe pek çok çabuk ölüyor. "Allah verdi, Allah aldı" deyip, kayıt düşmeden karda bir çukur kazıp gömüyorlar. Doğumları gibi ölümlerinin de kaydı kuydu yok. (♡) Ölen sanki hiç doğmamış gibi. Her akşam yatmadan önce "Buna da şükür" diyorlar. Tümünün gözü iyi görüyor. Gözleri iyi görmeyenlerin bile gözlüğü yok. - Belki gördükleri her şeyi daha önceden gördükleri için ve yeni hiçbir şey görüş alanlarına girmediği için kullanmıyorlar gözlüğü. (♡) Kadınlarının saçları uzun, kınasız ve bitli. Gözleri kocaman, kara ve sürmeli. Başlangıç/Bitiş: 21 Haziran Pazar (2026) Kısa ve akıcı bir kitap. Bugün başlayıp bitirdim. Çok tanıdık hatta yakın ve güzel♡ Alıntılar yorumda...

zelda_ 2 months ago

Eski Bahçe Eski Sevgi

Tezer Özlü

8 Gönderi

●Tezer Özlü'yü severim, yazdıklarını da okumaktan keyif alırım çünkü birçok anlamda yakın hissederim ama bu kitabı benim için zor ve belirsizdi fazlasıyla. Birbirinden farklı öykülerden ziyade karmakarışık rüyalar, anılar, gözlemler, hisler kitabı gibi. Yani sanki Tezer Özlü oturup hepsini birbirine…devamı●Tezer Özlü'yü severim, yazdıklarını da okumaktan keyif alırım çünkü birçok anlamda yakın hissederim ama bu kitabı benim için zor ve belirsizdi fazlasıyla. Birbirinden farklı öykülerden ziyade karmakarışık rüyalar, anılar, gözlemler, hisler kitabı gibi. Yani sanki Tezer Özlü oturup hepsini birbirine karıştırıp içini dökmüş, ordan oraya akıp gitmiş, bu yüzden okurken zorlandım ve pek anlamadım. Belki de anlamaktan ziyaret hissetmekle ilgili bir kitaptı ama yine de yapay zekadan yardım aldım, bana öyküleri biraz olsun açıklaması için ve ortaya şöyle bir sonuç çıktı, yer yer yorumunun tam karışalamadığını düşünsem de dursun burda: Eski Bahçe kısmındaki hikayeler: 1. Dönüş Konusu: Anlatıcı, çocukluğuna, babasına ve ölümle ilk karşılaşmalarına döner. Anılar birbirine karışır; çocukluk, bugün ve düşler aynı metinde iç içe geçer. Ne anlatmak istiyor? İnsan ne kadar büyürse büyüsün çocukluğundan ve ilk kayıplarından kaçamaz. Bellek doğrusal değildir; geçmiş sürekli bugüne döner. Ölüm korkusu da çocuklukta başlar ve insanın içinde yaşamaya devam eder. Neden bu isim? "Dönüş", çocukluğa, geçmişe ve belleğe yapılan bir geri dönüşü anlatır. 2. Eski Bahçe Konusu: Anlatıcı çocukluk evine döner. Ninesi, babası, eski ev ve bahçe yeniden canlanır. Saklambaç oynarken kaybolan nine, aslında çocukluğun yavaş yavaş kayboluşunu simgeler. Ne anlatmak istiyor? Çocukluk güvenli bir dönem gibi görünse de içinde yalnızlık, korku ve ölüm vardır. İnsan büyüdükçe çocukluğunu arar ama onu eskisi gibi bulamaz. Neden bu isim? Bahçe yalnızca bir bahçe değildir; çocukluğun, masumiyetin ve artık geri dönülemeyen geçmişin simgesidir. 3. Kar Konusu: Çocukluk korkuları, ninenin ölümü, karanlık ev, fareler ve ölüm düşüncesi anlatılır. Rüya ile gerçek birbirine karışır. Ne anlatmak istiyor? Çocukluk korkuları insanın bilinçaltına yerleşir ve yetişkinlikte bile devam eder. Ölüm ilk kez çocuklukta anlam kazanır. Neden bu isim? Kar; sessizliği, yalnızlığı, donmuş zamanı ve ölümü simgeler. 4. Navona Alanı Konusu: Anlatıcı Roma'daki Navona Meydanı'nda dolaşırken geçmişini ve yalnızlığını düşünür. Ne anlatmak istiyor? İnsan dünyanın en güzel şehirlerinde bile kendi içindeki yalnızlıktan kaçamaz. Sorun bulunduğu yer değil, insanın içidir. Neden bu isim? Navona Alanı, Roma'nın en canlı meydanlarından biridir. Dışarıdaki hareketlilik ile anlatıcının içindeki boşluk arasında bir karşıtlık kurulur. 5. Gabuzzi (İntihar eden şair Can İren'e ithaf etmiştir bu şiir gibi hikayeyi yazar) Konusu: Gerçek ile hayal arasında kalan kısa ve şiirsel bir metindir. Belirli bir olaydan çok bir ruh hâli anlatılır. Ne anlatmak istiyor? İnsan bazen kendi kimliğini bile yabancı biri gibi hisseder. Yalnızlık ve yabancılaşma öne çıkar. Neden bu isim? Gabuzzi'nin kim olduğu bilinmez. Büyük ihtimalle gerçek bir kişiden çok, anlatıcının belleğinde iz bırakan bir figürdür. 6. Amerikalı Komşum Willy Konusu:Anlatıcı, Willy adlı komşusunu anlatırken farklı yaşam biçimlerini ve insanların birbirine yabancı oluşunu gözlemler. Ne anlatmak istiyor? İnsanlar yan yana yaşasalar bile birbirlerini gerçekten tanıyamazlar. Yalnızlık kalabalıkların içinde de sürer. Neden bu isim? Öykünün merkezinde Willy vardır. Onun üzerinden yabancılık ve kültürel farklılık anlatılır. 7. Motorcu İbrahim'in Bahçeli Evleri Konusu:Motorcu İbrahim ve çevresindeki insanlar üzerinden şehir yaşamı ve kaçma arzusu anlatılır. Ne anlatmak istiyor? Motor sürekli hareketi simgeler ama insan nereye giderse gitsin kendinden kaçamaz. Neden bu isim? Bahçeli evler huzuru çağrıştırır; motor ise sürekli hareketi. Bu iki zıtlık öykünün temelidir. 8. Café Boulevard Konusu: Bir kafede oturan anlatıcı, çevresindeki insanları izler ve kendi yalnızlığını düşünür. Ne anlatmak istiyor? Kalabalık içinde bile insan kendini yapayalnız hissedebilir. Neden bu isim? Kafe, insanların buluştuğu bir yer olmasına rağmen anlatıcı için yalnızlığın mekânıdır. 9. Diskotek Brazil Konusu: Gece hayatı, arkadaşlar, dans ve eğlence anlatılır; ama bütün bu hareketliliğin altında büyük bir boşluk hissedilir. Ne anlatmak istiyor? Eğlence, insanın içindeki yalnızlığı her zaman örtemez. Dışarıdaki canlılık, iç dünyadaki hüznü yok etmez. Neden bu isim? Öykü adını geçtiği diskotekten alır. Diskotek, geçici mutluluğun sembolüdür. 10. Eski Liman Konusu: Anlatıcı eski bir limanı gezerken geçmiş yolculuklarını ve eski ilişkilerini hatırlar. Ne anlatmak istiyor? Liman, hem gidişleri hem dönüşleri simgeler. İnsan geçmişinden hiçbir zaman tamamen ayrılamaz. Neden bu isim? Liman, Tezer Özlü'nün eserlerinde sık görülen "yolculuk" temasının en güçlü sembollerinden biridir. 11. Hayalet Oğuz Konusu: Anlatıcı, ölmüş bir dostunu hatırlar. Büyük olasılıkla burada kastedilen kişi, Tezer Özlü'nün çok değer verdiği Oğuz Atay'dır. (Sanmıyorum çünkü burda bahsedilen Oğuz çok zayıf biri?) Ne anlatmak istiyor? İnsanlar öldükten sonra bile anılarımızda yaşamaya devam ederler. Bazı dostluklar fiziksel ölümle sona ermez. Neden bu isim? "Hayalet", Oğuz'un artık hayatta olmadığını ama anlatıcının zihninde yaşamayı sürdürdüğünü ifade eder. Bu ilk bölümün ortak özellikleri: Bu 11 öykünün tamamını tek cümlede özetlemek gerekirse: "Çocukluk, ölüm, yalnızlık ve geçmiş, insan nereye giderse gitsin peşini bırakmaz." "Eski Bahçe" bölümü daha çok çocukluğa ve ilk yaralara bakarken, "Eski Sevgi" bölümü yetişkinliğe, aşklara, yolculuklara ve geçmiş ilişkilerin izlerine yönelir. Kitabın en önemli özelliği, öykü anlatmaktan çok bir ruh hâlini ve belleğin parçalı yapısını anlatmasıdır. Bu yüzden bazen "bir hikâye okuyor" gibi değil, bir insanın zihninden geçen anıları, rüyaları ve duyguları dinliyor gibi hissederiz. Bu da Tezer Özlü'yü hem zorlayıcı hem de çok özgün bir yazar yapan en belirgin özelliktir. Başlangıç/Bitiş: 19 Mayıs Cuma 20 Mayıs Cumartesi İkinci kısım olan Eski Sevgi hikayeleri ve alıntılar yorumda...

zelda_ 2 months ago

Ev

Nermin Yıldırım

13 Gönderi

●Kitap, Seher karakterinin çıktığı uzun bir yolculuğu anlatıyor gibi görünür. Ama aslında yolculuk sadece bir araçtır. Romanın asıl sorusu şudur: İnsan kendini nerede evinde hisseder? Bir binanın içinde mi, bir insanın yanında mı, yoksa kendi ruhunda mı? Seher çocukluğundan beri…devamı●Kitap, Seher karakterinin çıktığı uzun bir yolculuğu anlatıyor gibi görünür. Ama aslında yolculuk sadece bir araçtır. Romanın asıl sorusu şudur: İnsan kendini nerede evinde hisseder? Bir binanın içinde mi, bir insanın yanında mı, yoksa kendi ruhunda mı? Seher çocukluğundan beri gerçek anlamda bir "ev"e sahip olamamıştır. Anne ve babasının ayrılığı, sürekli başka evlerde, ekraba evlerinde büyümesi, sevginin koşullu yaşanması onda derin bir aidiyet eksikliği bırakır. Bu yüzden yetişkin olduğunda da hiçbir yere tam anlamıyla ait hissedemez. Roman boyunca fiziksel bir eve değil, aslında kendisine ait bir kimliğe ulaşmaya çalışır. Roman boyunca yürüdüğü Camino de Santiago yolu yalnızca coğrafi bir rota değildir. Her adım Seher'in geçmişindeki bir düğümü çözmeye başlar. Yol boyunca tanıştığı insanlar aslında onun farklı ihtimalleridir. Bazıları geçmişini, bazıları korkularını, bazıları da olmak istediği kişiyi temsil eder. Roman bu yüzden klasik bir macera romanı değil, bir iç yolculuk romanıdır. Nermin Yıldırım yalnızca Seher'i anlatmıyor. Göç etmek zorunda kalanları, Evinden koparılanları, çocukluğunda sevgi bulamayanları, kendini hiçbir yere ait hissedemeyenleri de anlatıyor. Bu yüzden "ev" kelimesi romanda onlarca farklı anlam kazanıyor. Çocukluk, anne, beden, hafıza, dostluk hatta bazen acı... Roman sonunda anlıyoruz ki ev bir adres değildir. Roman boyunca terapi konuşmaları ve geçmişe dönüşler de oluyor. Çünkü insanın bugün yaşadığı birçok davranışın kökü çocukluğunda yatıyor. Seher'in ilişkilerde güvenememesi, sürekli kaçmak istemesi, insanlara tam bağlanamaması; hepsi çocuklukta yaşadığı terk edilme duygusunun sonucudur. Nermin Yıldırım psikolojiyi romana doğal biçimde yerleştiriyor; bunu didaktik bir anlatımla değil, karakterin yaşantısı üzerinden gösteriyor. En sonunda, okur şu düşünceyle baş başa kalır: "İnsan önce kendi içinde bir ev kurmalı. Kendine sığınamayan biri, dünyanın en güzel evinde bile misafir gibi yaşar." Bu yüzden kitabın adı yalnızca mekânı değil, bütün romanın felsefesini temsil ediyor. Spoilerlı kısım: Seher karakterinin küçükken anne ve babası ayrı olduğu için (ikisinden biri niye yanına almadı onu tam bilmiyoruz) akraba evlerinde yaşaması bana çok üzücü ve çok az da olsa tanıdık bir sıkıntı olarak geldi. Çünkü hepimiz çocukken az çok akrabalarımızın evinde kalmışızdır ve bu çoğu zaman öyle ya da böyle rahatsız edici olmuştur bizim için, kim bilir belki ev sahipleri için de öyle olmuştur. Ona bu uzun yolculukta eşlik eden arkadaşı Ogo bence herkesin yanında olmasını isteyeceği bir arkadaş. Baştan beri hep düşündüm Ogo yabancı mı ya da öyle değilse adı neden Ogo diye, sonra adının Oğuz olduğunu öğrenince şaşırdım ve açıkcası biraz saçma komik geldi bana. Ogo'nun arkadaşı Yakup meselesi yine biraz öyle yani "Çağrılmayan Yakup" meselesine gönderme yapmak için seçilmiş bir isim ve Seher'in ondan bu kadar çabuk etkilenmesi biraz garip geldi ama bir yandan da neden olmasın. Tabii Yakup gibi, Yakup kadar düşünceli bir erkeğin eşcinsel olmasına da şaşırmamak gerek sanırım. Seher'in arkadaşı Kader ile buluşmak yani ölümden sonraki hayat içinde buluşmak, ölüp ona kavuşmak için bu yola çıkması yani ölmek için uzun bir yola çıkması fikri çok hoşuma gitti. Zaten yollar, yolculuklar ve yürümeler çok hoşuma gider ama bana biraz gereksiz uzatılmış gibi geldi kitap yani bazı şeyleri çok beğenmiş olsam da bazı şeyler biraz gereksiz ve sıkıcı geldi açıkcası. Ayrıca bazı konuşmalar mesela Seher'in ve yolda karşılaştıkları Vesna karakterinin bazı konuşmaları ve tavırları ergence geldi ki Seher 40 larında, Vesna da ondan biraz küçük. Seher'in psikolog Çiğdem Hanımla yapılan görüşmeleri de kısa kısa aktarılmıştı kitapta ve bu kısım gerçekçiydi bence yani bir psikolog bu kadar olabilir en fazla sanırım. Bazen abartılıyor çünkü psikologlar ve onların konuşmaları. Oysa burda daha sıradan ve normal geldi bana. Nermin Yıldırım hatıralara, geçmiş yaralara çok önem veren bir yazar daha önce de bu konularla ilgili "Unutma Dersleri" kitabını okumuştum. Bu konular benim de ilgimi çeker ve önemserim ama yine de sanki yazar pek hitap etmedi bana şu anda. Kitabın sonunu tahmin edilebilir buldum ve pek beğenmedim yani tam bir kişisel gelişim kitabı gibi olmuştu son. "Çocukluğuna, çocuk haline merhamet et, sevgi göster ve geçmişinle barış, yaralarının kabuk tutmasına izin ver, hayat her şeye rağmen yaşamaya değer..." felsefesi ile bitirmişti ve bu bana çoğu zaman pek mümkün ve mantıklı gelmiyor sanırım. Sonuç olarak bu kitap bana severek izlediğim "Bab Aziz" filmini hatırlattı. Hac yolculuğu deniliyor titap ve filmde ama herkes başka bir şeyler için yola çıkmış, hayat ve onu yaşayışımız gibi... Kitabın değindiği bazı kitaplar yazar, film vb. şeyleri de buraya bırakmak istiyorum: 16. Sayfa: Muzaffer İzgü kitapları- Ökkeş Serisi 107.S: Film- Üç Renk Mavi Dizi-Mavi Ay 130: Tarantino-Pulp Fiction Ali Desidero 131.S: Sergio Leone-Bir Avuç Dolar Kurosava 174: Jim Jarmusch 176: Frankenstein 180: Saint Jacob (Aziz Yakup) 193: Romain Gary 209: Erkut Taçkın-"Beyaz ev" şarkısı 308: Güzel satırlar 397: Angelopulos- "Sonsuzluk ve Bir Gün" 399: "Atları da Vururlar" 434: Kırık meselesi 439: Borges 447: Lord Creator- "Beyond" şarkısı. Başlangıç/Bitiş: 12 Haziran Cuma/ 19 Haziran Cuma Alıntılar yorumda...

zelda_ 2 months ago

Tamam mıyız?

Çağan Irmak

50 Gönderi

Uzun zaman önce televizyonda izlemiştim. Görünce ekliyorum böyle bazı kitap ve filmleri. Güzeldi