zelda_ (@zelda_)

●Ece Temelkuran’ın Devir romanı, 12 Eylül öncesi ve sonrası Türkiye’sini anlatan politik bir roman ama daha çok “hafıza” “sessizlik” “çocukluk” ve “aktarılan travmalar” üzerine kurulu çok katmanlı bir hikâye. Kitabın merkezinde sadece darbeler değil; insanların zamanla nasıl sustuğu, korkuların kuşaktan…devamı●Ece Temelkuran’ın Devir romanı, 12 Eylül öncesi ve sonrası Türkiye’sini anlatan politik bir roman ama daha çok “hafıza” “sessizlik” “çocukluk” ve “aktarılan travmalar” üzerine kurulu çok katmanlı bir hikâye. Kitabın merkezinde sadece darbeler değil; insanların zamanla nasıl sustuğu, korkuların kuşaktan kuşağa nasıl devredildiği var. Zaten kitabın adı olan “Devir” de hem bir dönemi hem de bir şeyin bir başkasına aktarılmasını ima ediyor. Roman 1980 öncesi Ankara’sında başlıyor. Ayşe ve Ali isimli iki çocuğun gözünden dünyayı görüyoruz. (Ali gecekonduda yaşayan bir çocukken, Ayşe apartmanda yaşıyor ve Ali'nin annenin onlara temizliğe gitmesi ile tanışıp arkadaş oluyorlar.) Yazar yetişkinlerin politik dilini değil, çocukların kırılgan ama dürüst algısını kullanıyor. Çocuk bakışı sayesinde ülkedeki korku, kayıp ve siyasi şiddet daha sarsıcı ve gerçek hale geliyor. Çünkü çocuklar olup biteni tam anlayamasa da havadaki değişimi, farklılığı hissediyorlar: insanların fısıldayarak konuşmasını, birilerinin ansızın kaybolmasını, yetişkinlerin yüzündeki suskunluğu, korkuyu… Kitabın en güçlü sembollerinden biri Kuğulu Park’taki “dilsiz kuğular.” (Kugulu Park Ankarada ve roman da Ankarada geçiyor.) Bu kuğular romanda sadece estetik bir detay değil; Türkiye’nin toplumsal hafızasını temsil ediyor. Kitabın başında da buna çok güzel değinmiş, kuğuları ve onların ne anlama geldiğini çok iyi ifade etmiş. İnsanların konuşamadığı, bastırdığı, unutmaya zorlandığı şeyleri onlar sessizce taşıyor gibi. Temelkuran’ın sık sık “susma” ve “ses çıkaramama” temasına dönmesi de bundan kaynaklanıyor. Romanın dili oldukça şiirsel ve parçalı. Kitap klasik bir olay örgüsüyle ilerlemiyor; daha çok anılar, duygular, imgeler ve kırılmış zamanlar üzerinden akıyor. Bazen bir cümle politik bir eleştiriye dönüşürken hemen ardından çok kişisel, hüzünlü bir çocukluk anısına geçebiliyor. Bu da romana rüya gibi ama aynı zamanda boğucu bir atmosfer veriyor. Bence romanın en etkileyici tarafı şu soruyu sürekli hissettirmesi: “Bir toplum gerçekten geçmişini unutabilir mi?” Temelkuran’ın cevabı hayır gibi görünüyor. Unutulan şeyler yok olmuyor; insanların davranışlarına, korkularına, ilişkilerine siniyor. Yani darbeler sadece siyasi tarihte kalmıyor, insanların ruhuna yerleşiyor. Kitap aynı zamanda “iyi insanların neden yenildiği” hissini de taşıyor. Romanda eski devrimciler, kırılmış idealler ve yorulmuş insanlar var. Ama Temelkuran tamamen umutsuz bir yerde de durmuyor. Özellikle çocukların hayal gücü ve dostluğu, romanın karanlığını dengeliyor. Bu yüzden kitap hem çok melankolik hem de tuhaf biçimde sıcak hissettirebiliyor. Öyle ki romanın sonunda çocukların yaptığı şey beni çok mutlu etti, bütün o acılara, hüzünlere rağmen bir umut yeşertti. Çocuklar her zaman umut olsa keşke dünyaya, insanlara.... Bu arada kitapta çok fazla Bülent Ersoy'a yer verilmişti. Yani gazetelerdeki haberlerden yola çıkarak o dönemlerde Ersoy'un ne yaptığını, nasıl konuştuğunu, nasıl giyindiğini, nasıl değiştiğini, toplumun ona ve yer yer de Zeki Müren'e karşı olan tepkilerini işlemiş yazar. Sonuç olarak hüzünlü şarkılar gibi güzel bir kitap oldu benim için♡ Alıntılar: "Zulüm karşısında halkımın tepkisi: Zalime direnmek değil, zulmü, kendinden de güçsüz olana yöneltmek!" "Kendini koruyanlarla kendini ateşin içine atanlar aynı hızda yaşlanmıyor bana sorarsan." "Gönlüm böyle delik delik. Boş boş. Bir delik daha açılmıs. açılmamıs. artık bilmiyorum bile. Sorasım bile gelmiyor: Uçup gidenler hiç oldu mu?" "Ölmenin kıymeti mi var artık! Gazeteler ismini bile yazmıyor çocukların." "Bu halkı anlamazsak onlara hiçbir şey anlatamayız" "Aslanım, size öğrettiler mi? Ankara gemi çapası demek. Bir hayale çıkılan yolda atılan çapa gibi düşün" "Bismişah bismişah! canımız bu dünyaya kondu, yedi, içti, güldü, ağladı, göçtü. Mazlumun yanında, zalimin karşısındaki canımız hakka yürüdü. Don değiştirdi. Bir daha hangi donda gelir, güvercin mi olur, aslan mı olur, kuğu mu olur... " "Sırf kendini düşünen, kendi çıkarını düşünen demek. Şöyle diyelim... Diyelim ki sizin yan sınıftaki öğretmen çocukları dövüyormuş ya, sen eğer, 'Oh bize vurmuyor,' dersen oportünist olursun." "Bu ülke, insanı her gece çaresizlik hissiyle uyutup sabah da sana ait olmayan bir utanç duygusuyla uyandırıyor. Gece sen bilmeden kim bilir ne rezaletler, felaketler yaşanıyor. Sabah da kendi kendimizi, bulunmadığımız yerlerdeki ölümler için suçlayarak, utanarak uyanıp... His kuşatması bu. Felç oluyoruz, felç!" "İnsan, hayatı kendinden ibaret sanmayacak. ... Halkımız alçaklardan ibaret değil ki!" "Sakladığın sürece istediğin günahı işleyebilirsin. Burası Türkiye!" "Bence biz de bazen en az düşmanlarımız kadar merhametsiz oluyoruz" "Çorum Olayları," diyenlerle, "Çorum Katliamı," diyenler arkadaş olmaz mesela. ☆Başlangıç/Bitiş: 2 mayıs cumartesi/8 mayıs cuma (2026)

zelda_ 3 days ago

Kayıp Kız

David Fincher

252 Gönderi

Filmden hoşuma giden birkaç cümle: "Evliliğinizin ne kadar dayanıklı olduğunu test etmek ister misiniz? Denkleme bir ekonomik kriz ekleyin, son derece etkili." "Sanki yanlışlıkla yanına aldığı bir şey gibi hissediyorum. Gerektiğinde atabileceği bir yük. Kullanılıp atılabilir bir şey. Yok olabilirmişim…devamı

zelda_ 5 days ago

Aşk ve Küller

Derek Cianfrance

64 Gönderi

"Öylece yok olabiliyorlarken hislerimize nasıl güvenebiliriz ki?" "Herkesin özel bir şarkısı vardır ama herkes bunu paylaşır ve bu çok saçma, iğrenç. Bizimki tamemen bize özel olacak" "Her zaman sevdiğini incitirsin." (Filmdeki şarkıda geçen güzel bir söz) ●'İlk ve Son' dizisinin…devamı

zelda_ 6 days ago

Cebimdeki Yabancı

Serra Yılmaz

194 Gönderi

●Klasik ihanet meselesi, çarpık ilişkiler yumağı. Hiç beğenmedim

zelda_ 6 days ago

Sofra Sırları

Ümit Ünal

79 Gönderi

Bir ara izledim ama pek beğenmedim. Ama Demet Evgar'ın oyunculuğu çoğu zaman olduğu gibi çok iyiydi bence.

zelda_ 6 days ago

Acil Arama

Brad Anderson

80 Gönderi

●Dün gece birden aklıma geldi, yıllar önce izlediğim ürkütücü ve heyecanlı bir filmdi. Korku filmlerini sevmediğim halde beğenmiştim.

zelda_ 1 week ago

Aman Tanrım!

Tom Shadyac

57 Gönderi

"İnsanlar, onlar için her şeyi yapmamı istiyorlar ama anlamadıkları şu ki, yapacak güçleri var" (Mucize sensin diyor, güç, irade sende, hayat senin, sen bir şeyler yap) ●Sık sık kendi yaşadığım ve başkalarının yaşadığı olumsuz, kötü, acı olaylarda istemsiz bir şekilde…devamı

zelda_ 1 week ago

Sahne Işıkları

Charles Chaplin

10 Gönderi

"İnsan beyninin gelişmesi milyonlarca yıl aldı. Bir anda yok etmek mi istiyorsunuz? Varoluş mucizesi evrende her şeyden daha önemli. Yıldızlar ne yapabilir? Sadece eksenlarinde dururlar. Ya güneş? 450 bin km mesafeye alev fışkırtır. Matah mı yani? Bütün doğal kaynaklarını hercamak.…devamı"İnsan beyninin gelişmesi milyonlarca yıl aldı. Bir anda yok etmek mi istiyorsunuz? Varoluş mucizesi evrende her şeyden daha önemli. Yıldızlar ne yapabilir? Sadece eksenlarinde dururlar. Ya güneş? 450 bin km mesafeye alev fışkırtır. Matah mı yani? Bütün doğal kaynaklarını hercamak. Güneş düşünebelir mi, bilinci var mı? Hayır ama sizin var." "Ben günahkarım, hiçbir şey beni şok etmez." "Öyle çok öldüm ki, acaba bu seferki sahi mi?" "Bir adamın gerçek karakteri sarhoşken ortaya çıkar." “-Bir daha hiç dans edemeyeceğim. -Neden? -Ben bir kötürümüm. -Tamamen histeri! Kötürüm olduğuna sen inandırıyorsun kendini. Sen yaşamak istemiyorsun! Bu yüzden de yaşamaktan kaçmak için kötürüm olduğuna karar vermişsin. Yoksa mücadele ederdin. -Mücadele edecek ne var ki? -Bak, gördün mü? Kendi ağzınla söylüyorsun. Uğruna mücadele edecek ne var ki… Her şey var! Yaşam uğruna, yaşamın kendisi için! Bu yetmez mi? Yaşamın gizemi ve güzelliği!.. Yaşamak! Acı çekmek! Keyif almak! Cesaret, yaşama verilecek tek yanıttır ve de buna kattığın ilham!..” ● Bir balerinle bir palyaçonun hikayesi ya da sahnelerin, sahne insanlarının ve ışıklarının hikayesi... Bazen kişinin kendisi uçurumun kıyısında, umutsuzluğun ve tükenişin çukurunda olsa da bir başkasına umut olabiliyor. En azından bu filmde ben bunu gördüm. Calvero Thereza'ya umut oldu, yeni bir hayat ve yeni gözler oldu kendine rağmen belki de... İlk defa Charlie Chaplin'in bir filmini izledim ve çok beğendim. İçinde birçok şeyi barındırıyordu. Hem güldüm hem üzüldüm hem de durup düşündüm sık sık Calvero'nun sözleri ile. Hayata, gençliğe, geçen zamana, sevgiye, yaşama ve ölüme ve en çok da sanata, sanattaki güce ve sahteliğe sesleniyordu ya da tüm bunlara ve daha fazlasına ışık oluyordu. 'En büyük ve en gerçek, aynı zamanda en meşru sahne hayatın kendisi' diyordu filmin bir yerinde Calvero karakteri. Ne kadar yerinde ve doğru bir tespit. Hepimiz bir sahnenin içindeyiz farklı ama bir o kadar da benzer roller ve duygularla. Sahnede var olanlar sahnede ölürler... Aslında söylenecek çok şey var ama şu anda bu kadar yazabildim. Çok beğendim, bir filmden ziyade bir tiyatro, bir dans gösterisi izledim diyebilirim♡

zelda_ 1 week ago

Çılgın Pierrot

Jean-Luc Godard

8 Gönderi

Spoiler içeriyor "Seninle birlikte birbirimizden sıkılmadan yaşayacağımızı hayal bile edemezdik." "Hislerimiz bizi, bize rağmen o kadar sıkı birleştirdi ki..." "-Neden üzgün görünüyorsun? -Çünkü bana sözcüklerle konuşuyorsun. Bense sana duygularla bakıyorum." ChatGBT'nin Yorumu: ●Pierrot, klasik bir hikâye anlatmak yerine, bilinçli olarak dağınık ve…devamı"Seninle birlikte birbirimizden sıkılmadan yaşayacağımızı hayal bile edemezdik." "Hislerimiz bizi, bize rağmen o kadar sıkı birleştirdi ki..." "-Neden üzgün görünüyorsun? -Çünkü bana sözcüklerle konuşuyorsun. Bense sana duygularla bakıyorum." ChatGBT'nin Yorumu: ●Pierrot, klasik bir hikâye anlatmak yerine, bilinçli olarak dağınık ve şiirsel bir yapı kuruyor. Filmin yönetmeni Godard, zaten sinema kurallarını kırmasıyla ünlü. Bu filmde de “mantıklı olay örgüsü” yerine duygular, düşünceler ve imgeler üzerinden ilerliyor. Film ne anlatıyor? Ferdinand (Pierrot) sıkıcı, burjuva hayatından bunalmış. Marianne ile kaçıyorlar. Bir tür suç hikâyesi ve yolculuk başlıyor. Ama bu sadece kabuk. Asıl mesele: Özgürlük arayışı vs. gerçekliğin kaçınılmazlığı Ferdinand: Kitap okuyan, düşünen, anlam arayan biri. Hayattan “daha derin bir şey” bekliyor Marianne: Daha içgüdüsel, anı yaşayan, kaotik biri. Özgürlüğü düşünmeden yaşayan taraf Bu iki karakter aslında: Akıl vs. içgüdü Anlam arayışı vs. anı yaşama Neden bu kadar garip anlatılmış? Godard bilinçli olarak: Hikâyeyi bölüyor Karakterleri anlamsız gibi konuşturuyor Renkleri ve sahneleri abartıyor Bazen film olduğunu hatırlatıyor Çünkü şunu demek istiyor: “Hayat da zaten böyle kopuk, mantıksız ve parçalı.” Filmin sonu ne demek? Ferdinand sonunda: Aradığı anlamı bulamıyor. Marianne’e de güvenemiyor Tam özgürlük de mümkün olmuyor Ve kendini yok ediyor. Bu da şunu simgeliyor: “Ne aşkta ne kaçışta gerçek bir kurtuluş yok.” Kafayı karıştıran şey aslında şu: Bu film: “Ne olacak?” sorusuna cevap vermez “Ne hissediyorsun?” diye sorar Yani: Mantıkla değil, hisle izlenmesi gereken bir film Kısaca özetlersek: Hikâye değil duygu filmi Karakterler gerçek insan değil fikirlerin temsili. Olaylar mantıklı değil çünkü hayat da öyle Çılgın Pierrot gibi bir filmde küçük görünen detaylar aslında en kritik anlamları taşır. Marianne’ın sürekli “Pierrot” demesi ve Ferdinand’ın “benim adım Ferdinand” diye diretmesi de bunlardan biri. “Pierrot” ne demek? “Pierrot” aslında sıradan bir isim değil. Fransız kültüründe: Üzgün, yalnız bir palyaço karakteridir Aşık olur ama karşılık bulamaz Hep biraz saf, biraz trajik Yani Marianne, Ferdinand’a isim değil rol biçiyor. Ona diyor ki: “Sen bu hikâyedeki üzgün, biraz komik, kaybeden aşıksın.” Ferdinand neden itiraz ediyor? Ferdinand’ın sürekli: “Benim adım Ferdinand.” demesi çok önemli. Çünkü: Kendi kimliğini korumaya çalışıyor Marianne’ın onu tanımlamasını reddediyor “Ben bir karakter değilim, gerçek biriyim” demek istiyor. Ama işin acı tarafı şu: Film ilerledikçe gerçekten “Pierrot”ya dönüşüyor. Yani: Aşkta kaybediyor, yalnızlaşıyor Trajik sona gidiyor Bu çatışma aslında ne anlatıyor? Bu küçük diyalog, filmin özeti gibi: “İnsan kendi kimliğini mi yaşar, yoksa başkalarının ona biçtiği rolü mü?” Marianne: Hayatı oyun gibi görüyor İnsanlara rol veriyor Ferdinand: Gerçeklik ve anlam peşinde Ama o oyunun içine çekiliyor Şimdi biraz sahneler ve detaylar 1. Renk kullanımı (özellikle kırmızı & mavi) Filmde sürekli: Kırmızı → tutku, şiddet, kaos Mavi → melankoli, düşünce Ferdinand genelde: Daha “mavi” bir karakter (düşünen, hüzünlü) Marianne: Daha “kırmızı” (ani, tehlikeli, canlı) Bu iki renk aslında onların ilişkisi. 2. Ferdinand’ın kitap okuması Ferdinand sık sık: Kitaplardan alıntılar yapar. Felsefi konuşur Bu ne demek? Adam “hayatı yaşamak” yerine anlamlandırmaya çalışıyor Ama Marianne: Yaşıyor, düşünmüyor Bu yüzden sürekli kopuyorlar. 3. Yolculuk (road trip meselesi) Kaçış hikâyesi gibi görünse de: Aslında kaçtıkları şey: Toplum. Sıkıcılık Kimlikleri Ama: Nereye giderlerse gitsinler kendilerinden kaçamıyorlar. 4. Final (en önemli kısım) Ferdinand’ın kendini patlatması: Bu sadece bir “ölüm” değil. Şu fikir: “Anlam bulamayınca insan kendini yok eder.” Ve ironik olan: Tam vazgeçer gibi oluyor Ama yine de geri dönemiyor Marianne neden böyle biri? Marianne çok net bir “gerçek insan” gibi yazılmamış. O biraz: Kaos. Özgürlük, tehlike gibi kavramların birleşimi. Ferdinand’ın aradığı şey aslında Marianne’da var gibi ama sürdürülebilir değil. Filmi tek cümleye indirirsek: “Özgürlük arayan bir adam, hayatı oyun gibi yaşayan bir kadınla karşılaşır ve sonunda hem aşkı hem kendini kaybeder.” Marianne’ın sevgisi: Daha anlık Daha yüzeysel. Daha “canı istediği kadar” Ferdinand’ınki ise: Derin, takıntılı Anlam yüklenmiş Yani aynı şeyi yaşamıyorlar. Marianne’ın aşk anlayışı Marianne için aşk: Bir oyun gibi Bir heyecan. Sıkılınca değiştirilebilen bir şey O yüzden: Bir anda çok yakın Bir anda uzak. Sonra başka birine gidebiliyor Bu yüzden izlerken “gerçek mi davranıyor?” hissi oluşuyor. Çünkü o: Tutarlı bir karakter değil, bir duygu hali. (Beyki bu yüzden kendisini tanımlarken 'Ben duygusalım.' diyor) Ferdinand’ın hatası ne? Ferdinand, Marianne’a: “anlam” yüklüyor. Onu kurtuluş gibi görüyor Hayatın cevabı gibi görüyor Kaçış yolu olarak görüyor Ama Marianne: Böyle bir yükü taşıyabilecek biri değil. Bu yüzden trajedi kaçınılmaz. Final sahnesi 1. İhanet: Marianne’ın başka biriyle olması: Bu sadece aldatma değil Ferdinand’ın kurduğu “anlam dünyasının çökmesi” Yani: Sevdiği kişi değil, inandığı şey yıkılıyor. 2. Ferdinand’ın tepkisi Onu öldürmesi: Aşk cinayeti gibi görünür ama aslında: “Hayalimi yok ettin” tepkisi 3. Dinamit sahnesi Ferdinand yüzünü maviye boyar ve dinamiti bağlar. Bu çok sembolik: Mavi → onun melankolisi, zihni Patlama → düşüncenin sonu Yani: “Düşünerek yaşadım, düşünerek yok oluyorum.” 4. Son anda vazgeçme En çarpıcı an: Fitili yaktıktan sonra “Ah ne yaptım ben?” der Bu çok insani bir an. Çünkü: Ölmek istemiyor aslında Ama geri dönüş yok Bu sahnenin anlamı İnsan bazen: Anlam ararken Aşkı abartırken Kaçış peşinde koşarken kendini geri dönülemez bir noktaya getirir. Küçük ama önemli detaylar 1. Film içinde film hissi Karakterler bazen: Tuhaf konuşur Doğal davranmaz Çünkü Godard şunu yapıyor: “Bu bir film” diyor sana sürekli. Yani: Gerçeklik algını bozuyor. 2. Ani müzikler ve kopmalar Sahneler: Bir anda kesilir Alakasız müzik girer Bu da: Hayatın düzensizliğini taklit ediyor. 3. Ferdinand = entelektüel yalnızlık Ferdinand aslında: Çok düşünen Ama yaşayamayayan biri Bu yüzden trajik: Hayatı analiz ediyor ama hissedemiyor. En önemli soru: “Ferdinand haklı mıydı yoksa Marianne mı?” Cevap: İkisi de eksik. Ferdinand → fazla anlam yüklüyor Marianne → hiç anlam yüklemiyor Film diyor ki: İnsan bu ikisinin arasında bir yerde olmalı. Devamı yorumda...

zelda_ 1 week ago

Plastik Rüya

Merve Bozcu

5 Gönderi

●20 Dakikalık kısa bir filmdi ve bunun dışında başka konuları işleyenler de var sanırım, belki onlara da bakarım. Şimdiki doktorları ve estetik belasını ürkütücü ve gerçek bir şekilde işlemişti diye düşünüyorum. Aslında botoksa ve dozunda bir estetiğe çok karşı biri…devamı