Düşene nasıl alçakça vurulurun kitabı. Metin Toker’in tıynıyetini epey iyi gösteriyor. İsmi bile komedi. Başbakan asan bir ihtilâl, aman ne kibar bir ihtilâl, ne kibar!
Başta baya iddialı şekilde Caesar’ın anlatısının dışında bir örgü vaat etse de sonradan klasik hikâyeyi dillendirmişler. Pek matah değil. Üstüne kopuk kopuk bir naratifi var. Lepidus’tan Sertorius’a atlayışı hele.. Sertorius, kimdir necidir hiçbir şey anlatmadan bodoslama dalmış. Daha iyi bir…devamıBaşta baya iddialı şekilde Caesar’ın anlatısının dışında bir örgü vaat etse de sonradan klasik hikâyeyi dillendirmişler. Pek matah değil. Üstüne kopuk kopuk bir naratifi var. Lepidus’tan Sertorius’a atlayışı hele.. Sertorius, kimdir necidir hiçbir şey anlatmadan bodoslama dalmış. Daha iyi bir anlatımı olmalıydı kesinlikle.
“Jean Fouquet'nin (y. 1470, vellum) Hazreti Süleyman Tapınağı'nın MÖ 63'te Pompeius ile askerleri tarafından kirletilişi adlı minyatürü (Paris, Bibliotheque Nationale, Ms Fr 247 f.293). Pompeius'un tapınağın en içteki kutsalına girmesi Yahudiler arasında büyük üzüntü yaratmıştı, ancak bu saygısızlığı açgözlülükten ziyade meraktan kaynaklanıyordu. Mabedin büyük hazineleri birkaç yıl sonra Crassus tarafından derdest edilecekti.(Bridgeman Art Library).”
Türkçe kullanımı da çok kötü derdest etmek ne alaka mesela burada? İnsanlar derdest edilir, hazineler değil.
Novus homo’yu türedi ile karşılamış ama bak bu hoş.
“Sertorius, alışılmışın dışında savaş usulleri benimsemekle Romalıları her fırsatta tacizden, kurduğu sessiz pusularda hasımlarından mümkün en çoğunu doğrayıp geldiği gibi sessiz ve görünmez gitmekten hoşnut olduğunu ima etti.”
Berbat bir cümle, ne dediği belli değil ya..
İktidarda ve muhalefette CHP’nin DP’ye karşı hamlelerini güzel anlatan bir eser. İkinci Parti serisinin daha kısa ve spesifik bir versiyonu diyebilirim. “CHP iktidarı, tıpkı daha önceki siyasal tecrübelerde olduğu gibi, DP'yi de kapatabilirdi. Nitekim, Celal Bayar'ın uzun yıllar sonra Metin…devamıİktidarda ve muhalefette CHP’nin DP’ye karşı hamlelerini güzel anlatan bir eser. İkinci Parti serisinin daha kısa ve spesifik bir versiyonu diyebilirim.
“CHP iktidarı, tıpkı daha önceki siyasal tecrübelerde olduğu gibi, DP'yi de kapatabilirdi. Nitekim, Celal Bayar'ın uzun yıllar sonra Metin Toker'e aktaracağı gibi, isterlerse iki jandarma neferi gönderebilirler ve partiyi kapatabilirlerdi; hiç kimsenin de sesi soluğu çıkmazdı.”
[Karabekir’in ölümü]
“Millet hizmetlerini unutmuyor. Ankara halkı dükkanlarını kapatarak cenazeye iştirak etti. Cenazeyi asker, halkın elinden bin müşkülatla aldı. Halkın sel halindeki akışını anlattım. İnönü, birkaç defa gözyaşlarını tutamaz oldu...”
Bilhassa Osmanlı ile ilgili yorumları çok saçma. Merkezi otoritenin asgariye indiği 18.asır için Ahameniş benzetmesi yapıyor herif. Yahu 16.yüzyıl için dese neyse diyeceğim merkezî imparatorluktan ziyade Commonwealth olduğu bir sırada böyle bir benzetme olmaz, olamaz. Bir de hatırlıyorum, “Dünyada en…devamıBilhassa Osmanlı ile ilgili yorumları çok saçma. Merkezi otoritenin asgariye indiği 18.asır için Ahameniş benzetmesi yapıyor herif. Yahu 16.yüzyıl için dese neyse diyeceğim merkezî imparatorluktan ziyade Commonwealth olduğu bir sırada böyle bir benzetme olmaz, olamaz. Bir de hatırlıyorum, “Dünyada en adaletsiz yer, Türkiye'dir” vs tadında laflar ediyor sanki kendi XIV., XV. Louis zamanı Fransa’sı ‘cennetin krallığı’ ya sanki...
Pulp Fiction hakkında konuşulacak birçok detay var lakin hiçbiri filmin diyalog yapısı kadar ilgimi çekmedi. Karakterlerin içinde bulundukları durumlar ile kurdukları diyaloglar arasındaki tezatlık ve bu diyalogların ardına gizlenmiş felsefi sorgulamalar benim için filmin seyir zevkini en üst noktaya çıkaran…devamıPulp Fiction hakkında konuşulacak birçok detay var lakin hiçbiri filmin diyalog yapısı kadar ilgimi çekmedi. Karakterlerin içinde bulundukları durumlar ile kurdukları diyaloglar arasındaki tezatlık ve bu diyalogların ardına gizlenmiş felsefi sorgulamalar benim için filmin seyir zevkini en üst noktaya çıkaran şey oldu. Yüksek tempolu bir suç hikayesi olmasından ziyade eğlenceli ve absürt atmosferi sayesinde hikayenin içine çekilmekte hiç zorlanmadım.
Fark ettim ki bazılarınız dünya böyle daha iyi olabiliyor. Bu yeni keşfedilen huzur, sevgi ve anlayışlar. O fikrin tadını çıkarın. Keyfini sürün. Çünkü sahip olacağınız son fikir olabilir ve gün gelir de barış ve sevgi size zorla dayatıldığında kim bilir,…devamıFark ettim ki bazılarınız dünya böyle daha iyi olabiliyor. Bu yeni keşfedilen huzur, sevgi ve anlayışlar. O fikrin tadını çıkarın. Keyfini sürün. Çünkü sahip olacağınız son fikir olabilir ve gün gelir de barış ve sevgi size zorla dayatıldığında kim bilir, belki de o son kısacık anda bireyselliğinize değer verdiğinizi fark ederseniz.
İnönü’nün Başvekillikten azledildiği 1937 sonrası Karabekir, Rauf vs yaşadıklarını tecrübe etmesi çok ilginç. Mesela normalde her sene 24 Temmuzda “Lozan kahramanı” diye hakkında yazılar çıkarken gazetelerde 1938’de lafını bile etmiyorlar. Tedricen tamamen siyaseten tasfiye edilmeye doğru giderken, ordunun ve Bayar’ın…devamıİnönü’nün Başvekillikten azledildiği 1937 sonrası Karabekir, Rauf vs yaşadıklarını tecrübe etmesi çok ilginç. Mesela normalde her sene 24 Temmuzda “Lozan kahramanı” diye hakkında yazılar çıkarken gazetelerde 1938’de lafını bile etmiyorlar. Tedricen tamamen siyaseten tasfiye edilmeye doğru giderken, ordunun ve Bayar’ın arkalaması sayesinde menkub hâlinden reisicumhurluğa geçebiliyor. Akabinde Atatürk’ün ekarte ettiği muhaliflerle bir compromise yapıyor ve kendi resmi tarihini merkezini kendisi teşkil etmek kaydıyla peyderpey inşa etmeye başlıyor. Lozan’ın tümden onun muvaffakiyeti gibi algılatılmaya başlanması gibi. Koçak, İnönü meselesini her devresinde en iyi tahlil eden kalem. Bu kitabını da gayet beğendim. Milli Şef kitabı olsun, Akis incelemeleri olsun en fazla yoğunlaştığı siyasetçi İnönü olsa gerek. Memleketin kaderine sulh muahedesinde murahhas ve hariciye vekili, başvekil, reisicumhur, ana muhalefet partisi reisi olarak tamı tamına yarım asır tesir etmiş biri olması hasebiyle İnönü, artısı eksisi ile Türkiye’nin yakın maziinin en önemli siması olsa gerektir ve Koçak da salt bu kitabı ile değil sair pek çok eseriyle İnönü’yü en iyi aksettiren yazar.
“Türk tek-parti tecrübesinin de bu örneklerin tamamen dışında kaldığını düşünmek, tarihsel gerçekliğe aykırı olur. Elbette, Türkiye örneğini, diğer -yukarıda sözünü ettiğim- örneklerle karşılaştırırsak; yalnızca benzerliklerden söz edebiliriz. Türkiye'de; (a) tarafların kitlesel tabanlarının, diğer örneklerle karşılaştırıldığında, önemsiz derecede dar olması, hatta hiç olmaması; yani, 'kavga'nın toplumsal tabanının ya da desteğinin olmaması; mücadelenin elitler arasında sınırlı kalması; (b) yine diğer örneklerle karşılaştırıldığında,Türk tek-parti modelinin ideolojik bakımdan son derece zayıf, geçişkenliğe açık, elastiki, eklektik, iç tutarlılığı zayıf ve teorik derinliğinin düşük olması, kitlelerle temasının çok zayıf olması, hatta neredeyse hiç olmaması, tarafların ve kamuoyunun ideolojik bakımdan yetersizliği; bütün bunların yan yana gelmesi, benzerlikleri içerse de; Türkiye' deki gelişmelerin diğerlerinin tıpkısının aynısı olmasını ister istemez önlemiştir.”
“Bu kitapta ise yalnızca İsmet İnönü örneğini ele alacağım... O da bir zamanlar, tıpkı Karabekir'in ve onun arkadaşı olan başkaca isimlerin de başına geldiği gibi tarihten silinmek istenmişti. İstenmişti diyorum; çünkü, resmi tarihin yeniden yazılması süreci başlamış olsa da tamamlanamadı. Buna vakit kalmadı ve İnönü, kısa bir süre için yitirdiği tarihteki yerine yeniden kavuşabildi. Onu, diğer arkadaşlarından; Karabekir'den, Cebesoy'dan, Bele'den ve Orbay'dan ayıran da bu oldu işte ... İnönü de, sanıldığının aksine, resmi tarihte bir zamanlar aldığı yeri, belirli bir süre için kaybetmişti; bir ihtimal ebediyen de kaybedebilirdi!
Bu süre; onun 1937 yılının Eylül ayında başbakanlıktan uzaklaştırılmasıyla başladı ve bir yıldan biraz daha uzun bir süre sürdü. Atatürk'ün ölümünün ertesi günü 11 Kasım 1938 tarihinde cumhurbaşkanı seçilinceye değin... Sonra, İnönü de kendi resmi tarihini yazdı.”
“Resimlerin törenle asılmasının yanı sıra bu konuşmaların en önemli kısmı, İnönü' nün Atatürk ile birlikte selamlanmasıydı. Diğer yandan da konuşmada, İnönü'nün Atatürk'ün talimatları doğrultusunda çalıştığı vurgulanıyordu ki bu, tek başına İnönü'ye bir paye verilemeyeceğinin üstü kapalı bir anlatımından ibaret sayılabilirdi. İnönü, Atatürk'ün emrinde olduğu için başarılı olmuştu; arkadaşı olduğu için resimleri asılıyordu ve bunun sonucunda da yol göstericiydi. Onu, tek başına ele almak ve değerlendirmek söz konusu değildi, bu anlatıma göre...”
“İşin aslı İnönü' nün tek-partili dönemde, her ne kadar başbakan ve CHP genel başkan vekili de olsa, resmi tarihte ancak Atatürk'ün gölgesinde ve onun izin verdiği oranda ve o kadarıyla yer alabildiği gerçeğidir. İnönü, her
defasında Atatürk'ün silah arkadaşlarından biri; ama en yakınındaki kişi olarak tanımlanabilmiştir en çok... Bu bakımdan İnönü'nün resmi tarihte aldığı yerin zaten sınırlı olduğunu belirtmek gerekir. En azından basında bu böyleydi.”
“Özetlersek Atatürk, her şeydi; İnönü ise, en iyimser deyimle, onun sadık yardımcısı!
Özellikle de Lozan'ın yıldönümü vesilesiyle basında İnönü adının öne çıkması beklenirken bu dönemde böylesi bir tutumdan da uzak bulunulduğunu belirtmeden geçemeyeceğim... İnönü, Lozan zaferinde dahi ikinci planda kalmış bir şahsiyetti!”
“Gazetenin üslubu da [Ocak 1939] değişmişti. Artık İnönü, sadece Atatürk' ün talimatları ile hareket etmiş bir kumandan olmaktan çıkmış gibiydi. İnönü, ilk kez, basında tek başına cephe kumandanı olarak sunuluyordu. O, artık Atatürk'ün gölgesinden çıkıyor gibiydi. Bizzat kendisi bir kahramandı. Bu dikkat çekici
farklı sunum, herhalde okuyucuların da gözünden kaçmamış olmalıdır. Gazetede Atatürk'ün resminin yer almamış olması da dikkat çekicidir.”
“Bu defa İnönü, Atatürk'ün yanında ve "birlikte" sunuluyordu; bütün zaferlerde Atatürk'ün adının yanında ama onun adından daha çok İnönü'nün adı geçiyordu. Daha önceki yıldönümü ve tören haberleriyle karşılaştırıldığında aradaki fark, çok net ve açıktı. İnönü, bu aşamada Atatürk'ün talimatlarını uygulayan bir kişi olmaktan çıkmış; bunun yerine Milli Mücadele'nin yolunu açan ilk zaferi sağlayan kumandan olarak vurgulanmıştı. Başbakanlığı döneminde de Atatürk'ün gölgesinde kalmış bir kişi değildi; aksine, onunla "birlikte"ydi ve büyük başarılar kazanmıştı.”
“O zamana kadar Atatürk'ün büyük ölçüde gölgesinde kalmış olan İnönü; Milli Şef olarak, Cumhurbaşkanı olarak, CHP Değişmez Genel Başkanı olarak, Milli Mücadele tarihindeki yerini bizzat kendisi yeniden kurguluyordu! Atatürk'ün takdiri, "milletin makus talihini değiştirmek" iltifatı da onun bu yeni(den) tarih yazımının vazgeçilmez bir parçası haline gelmişti. Basının baş sayfaları artık yalnızca İnönü ile doluydu; onun resimleri basını süslerken Atatürk'ün resimleri artık görülmüyordu! Oysa Atatürk hayattayken, onunkilerin dışında pek de başka resim kullanılmazdı! İnönü'nünkiler bile!”
“Gazetenin yıldönümünde bu kez İnönü'yü bu denli ön plana çıkarması, elbette yeni resmi tarih yazımının küçük bir parçasını oluşturuyordu. Bu arada, basında yıldönümlerinde Atatürk adının gölgede kalmaya başladığı da açıktı. İnönü, eski dönemde bir anlamda bütün yıldönümlerinde Atatürk'ün gölgesinde kalırken Milli Şef olarak bu duruma artık bir son vermiş gibiydi. Basında İnönü adı, artık Atatürk'ün önüne geçmiş gibiydi. Ondan bağımsız olarak sözü geçiyordu. Bu durum, yeni dönemin ruhuna da uygundu aslında...”