felina12 (@felina12)

Sen bu dünyanın sırlarına eremezsin; Erenlerin dilini de söktüremezsin; İyisi mi iç şarabı, cennet et bu dünyayı: Öteki cennete ya girer, ya giremezsin. Ömer Hayyam'ın yaklaşık 800 sene önce kaleme aldığı Rubailer; 11. yy. Büyük Selçuklu Dönemi'ne Sunni inancının hakim…devamıSen bu dünyanın sırlarına eremezsin; Erenlerin dilini de söktüremezsin; İyisi mi iç şarabı, cennet et bu dünyayı: Öteki cennete ya girer, ya giremezsin. Ömer Hayyam'ın yaklaşık 800 sene önce kaleme aldığı Rubailer; 11. yy. Büyük Selçuklu Dönemi'ne Sunni inancının hakim olduğu, felsefi özgürlüklerin kısıtlı kaldığı zamanlarda, deli cesaretiyle hakikatin üzerine yürüyen bir bilgenin içsel başkaldırısıydı. Bazı popüler iddialar Rubailer'de sözü geçen şarabın ve şarapla ilgili tüm atıfların sembolik olduğunu, Tanrı'ya duyulan aşkın sarhoş ediciliğinden bahsedildiğini, aslında Hayyam'ın ağzına bir damla dahi şarap sürmediğini, dörtlüklerinde insanları sorgulamaya teşvik ettiğini, hiciv yaptığını savunsa da Rubailer'e şöyle bir göz atınca bu iddialar pek inandırıcı gelmez. Hatta döneminde Hayyam'ın dörtlüklerinin 'Yasaklı Rubailer' olarak da geçtiği söylenir. Halk arasında yaygın dolaşan iddialardan bazıları da Hayyam'a ait olup olmadığı kesin olmayan satırlardır; 'Irmaklarından şarap akacak' diyorsun Cennet-i alâ meyhane midir? 'Her mümin'e iki huri' diyorsun Cennet-i alâ kerhane midir? dörtlüğü Farsçadan çevrilmiş kaynak rubailer arasında ve akademik çeviriler içerisinde yer almamaktadır. Muhtemelen halk arasında sonradan türetilmiş ama Hayyam'ın ruhunu taşıdığı için zaman içinde popüler derecede Hayyam'la özdeşleşmiştir. Dört mısralık kısa şiirleriyle; hayatı, ölümü, kaderi ve Tanrı'yı korkusuzca sorgulayan Hayyam, geleneksel inancın aksini haykıran sesiyle evrensel anlamlarla dolu bir felsefi bomba yaratmıştır. Hem kendi çağını aşmış hem de çağımıza meydan okumuştur. Baskın olarak şarap, sarhoşluk, ölüm, hiçlik, Tanrı'ya ve kadere isyan konularını güçlü bir ironi, melankoli ve bilgelikle işlemiştir. Şarap ve Sarhoşluk: Hayyam'ın en çok bilinen metaforlarından biridir. Sözü geçen yalnızca alkol değil; onun temsil ettiği özgürlük, haz, yaşamı iliklerine kadar hissetmek, ölüme karşı dimdik durmaktır. Hayyam'ın şiirleri ayyaş değildir, uyanmıştır. Ben kendimden geçtikçe kendime gelirim; Yücelere çıkar, alçalmayı bilirim. Daha da garibi, varlığın şarabıyla Ne kadar ayık da olsam, sarhoş gibiyim. Ölüm ve Hiçlik: En güçlü motiflerden bir diğeri ölüm ve ona eşlik eden hiçliktir. Hayyam, cennet ve cehennem vaatlerine sırtını döner. Çünkü ona göre tek gerçek şimdiki bilinçten duyulan hazdır. Şarap içip güzel sevmek mi daha iyi, İki yüzlü softaları dinlemek mi? Sarhoşla aşık cehenneme gidecekse, Kimselerin göreceği yoktur cenneti. Tanrı'ya ve Kadere Başkaldırı: Hayyam'ın belki de en cesur yönü Tanrı ile açık açık tartışmasıdır. Kimi kaynaklarda bazı satırlar: "Hayyam'ın Tanrı'yla Konuşmaları" tarzında betimlenir. Rubailerinde sorgulayıcı ve hesap soran bir tavır vardır. Kaderi kabullenmez, aksine onla bir savaşa girer ve açıklarını yüzüne vurur. Nerdesin? Sana başkaldırmışım işte; Karanlık içindeyim, ışığın nerde? Cenneti ibadetle kazanacaksam Senin ne cömertliğin kalır bu işte? Hayyam bir yandan isyan ederken diğer yandan insan olmanın acizliğine ve faniliğine dair büyük bir kabulleniş taşır. Rubailerinde ince bir ironi vardır: Sanki her şeyin saçma olduğunu biliyordur ama yine de sorgulamaktan vazgeçmez. Hayyam'ın satırları günümüzde hala bizlerle çünkü o sınır tanımayan bir ruhtu. Onun sorguları; Dini dogmalara, sosyal baskılara ve ölüm korkusuna karşın insanın özüne, yani şu anı yaşama arzusuna yaslanır. Hala Hayyam'ın dörtlüklerinde kayboluyoruz, çünkü biz de hala: Ölüm nedir, Tanrı adil mi, Yaşamak bu kadar kısa ve belirsizse neden hala kendimizi kısıtlıyoruz? Sorularının cevabını bilmiyoruz ve çoğu zaman cevabını bilmekten korkuyoruz. Hayyam; puslu zihnimizi, koşar adım sorulardan kaçışımızı hoşgörüp sıcak bir şarap uzatıyor ve şunları fısıldıyor; "Yaşamak bir andır, kıymetini bil; Ne geçmiş geri gelir ne gelecek belli. Bugünü iç, bu geceyi hisset. Zaman geçer, sen kalırsın bir deli." Ben de bir yudum şarapla ve bir parça cesaretle ona selam veriyorum, selam olsun Hayyam, ruhun şad olsun! Tarihin en cesur satırları, en bilgece isyanları bu aşmış insanın kaleminden dökülüyor. Kaybolacaksınız... Umarım incelememi beğenirsiniz, faydalı olmaya çalıştım. Yorumlarınızı merak ediyorum, keyifli okumalar :)

felina12 9 months ago

Mısır Yenilgisi Napolyon, sen lavantalı yağları kekik sandın Josephine travmasını emsalinde sakladın üstüne haksızlıklarla temel attın bencilliğinle Mısır'dan kaçtın. Napolyon, ruhunu Marengo'ya sattın üç kuruşa hiç düşmez sandın o aşka yanlışa denizin kabuklarını benzettin nakışa ilmek ilmek dokudun kendini bir…devamıMısır Yenilgisi Napolyon, sen lavantalı yağları kekik sandın Josephine travmasını emsalinde sakladın üstüne haksızlıklarla temel attın bencilliğinle Mısır'dan kaçtın. Napolyon, ruhunu Marengo'ya sattın üç kuruşa hiç düşmez sandın o aşka yanlışa denizin kabuklarını benzettin nakışa ilmek ilmek dokudun kendini bir çift bakışa Napolyon, evcildi sadece o tavşan neden korktun şaşkındı sadece ama sen delice koştun oysa şapkana sığardı sonsuz olurdu coşkun sen şapkana Josephine'i koydun, hayattan koptun Napolyon, kekiklerin birkaç rüzgarla savruldu kekiklerin kesik kesik soyuldu kekiklerin kendi kanında boğuldu kekiklerin sana çok mu yük oldu Napolyon, çok derindesin inemem ben altı kat üstümde develer gezginler var kat kat söyle gezegenindeki tabutun kaç kat tabutuna biraz gül, biraz da kekik kat Napolyon, sen meğer ambargolar çizmişsin gülüşüme kabuslarını terk etmişsin uçurumdan düşüşüme ağlamışsın belki biraz benden vazgeçişine kızmışsın oldukça kekikleri özleyişine Napolyon, anlıyorum işler güçler hallolmadı anlıyorum Mısır toprakları sana yar olmadı anlıyorum kekikler sana yoldaş olmadı anlıyorum Josephine şapkana ait olmadı Napolyon, üzgünüm ama Prens'in koyunu kekikleri yedi boa yılanı fili sindirdi kekikleri yedi tilki hırçınlaştı kekikleri yedi Küçük Prens büyüdü kekikleri yedi Napolyon öylese söyle bana haksız mıyım çölden çıkmak için savaşına muhtaç mıyım sen korkup kaçarsan ben burda yem olmaz mıyım kendimi ellerimle dar ağacına asmaz mıyım Bir şans isteyeceksin belki Mısır'dan kekik dileneceksin belki kızgın kumdan ya da zindan yapacaksın kendine korkudan tavşan evcildi, sana koşmasının sebebi saf duygudan Napolyon inan bilmiyorum ne olacak işler güçler İnan bilmiyorum Rosetta Taşı hangi sırları gizler İnan bilmiyorum Prens ne zaman gezegenine döner İnan bilmiyorum ölür mü kalır mı kekikler Son kez Napolyon Oku lahitleri, unutulan bilgileri Korkusuzca aş kumları, çölleri Aklını yitir ararken kekikleri ıskalama bu sefer geveze keklikleri Korkma Napolyon Mısır'dan korkma kekikten kumdan işler güçler hep kolpadan biraz güneşten biraz aydan topla kekikleri Napolyon biraz kekik biraz kimyon bul beni Napolyon. Miray Nisa Bostan. Lavanta: Napolyon’un lavanta kokusuna aşırı bağımlı olduğu, günde birden fazla kez vücuduna lavanta yağı sürdüğü bilinir. Bazı tarihçiler bu kokunun ona annesi Letizia’yı hatırlattığını söyler. Ve bir rivayet: Savaş meydanlarında bile düşman askerleri onun geçtiği yoldan lavanta kokusunu tanırlarmış. Josephine: Josephine onu ilk başta aldatmıştı ve Napolyon bunu hiç unutamadı. Josephine çocuk yapamayınca, onunla politik nedenlerle boşanmak zorunda kaldı. Kırılmıştı, paramparça. Onun aşkı hep denetimle örülüydü. Sahip olmak, sevilmekten daha güvenli geliyordu. Ama Josephine onu hiçbir zaman istediği kadar "teslimiyetle" sevmedi. Bu da onun kaybetme korkusunu pekiştirdi. Bir daha kimseye güvenemedi. Marengo: Napolyon’un en sevdiği atının adı Marengoydu. Ve bu at, sadece bir ulaşım aracı değil, Napolyon’un ruh hâlinin yansımasıydı. Marengo'nun tüyleri solgundu, ama göğsünde hafif bir beyazlık vardı. Sanki savaşların içinde kirlenmiş ama içindeki masumiyet hâlâ direniyormuş gibi. Ve savaşlarda hep önden giderdi, tıpkı Napolyon’un hep kendi kalbinden önce savaş alanına sürülmesi gibi. Bazı tarihçiler Marengo’yu Napolyon’un içgüdüleri olarak yorumlar. At, bazen Napolyon’un istemediği yerlere yürürdü. “Kaderi” temsil ederdi o at. İlerleyen zamanlarda Marengo öldüğünde, Napolyon’un psikolojisi de çökmeye başlamıştı. Deniz Kabukları: Çok bilinmez ama Napolyon’un çocukluğunda deniz kabukları koleksiyonu yaptığı ve büyüyünce bile birkaçını yanında taşıdığı söylenir. Tarihçiler buna şunu der: Napolyon, kabuklarıyla geçmişin sesini yanına almıştı ama içini dolduracak bir ruhu hiç bulamadı. Kabuslar: Napolyon günde 4 saat uyurmuş ama neredeyse her gece kabus görürmüş. Özellikle Josephine’den ayrıldıktan sonra, sabahları sırılsıklam uyanır, uykusunda konuşurmuş. En sık tekrarlayan kabusu: “Hiç var olmamış olmak.”

felina12 9 months ago

Nietzsche Ağladığında

Irvin D. Yalom

113 Gönderi

Gerçek hayatta Friedrich Nietzsche ile Dr. Josef Breuer hiç tanışmadı. Fakat Irvin D. Yalom’un satırlarında, onlar tanışıyorlar. Ve bu tanışma, bazı keşkeler, bazı acabalar, bazı çıkmaz sokaklar yaratıyor. Nietzsche Ağladığında, olmamış bir ihtimalin ihtişamıyla yazılmış bir kitap. Ve o kadar…devamıGerçek hayatta Friedrich Nietzsche ile Dr. Josef Breuer hiç tanışmadı. Fakat Irvin D. Yalom’un satırlarında, onlar tanışıyorlar. Ve bu tanışma, bazı keşkeler, bazı acabalar, bazı çıkmaz sokaklar yaratıyor. Nietzsche Ağladığında, olmamış bir ihtimalin ihtişamıyla yazılmış bir kitap. Ve o kadar derin bir yara açıyor ki insanda, o yaranın aslında yıllardır sizde olduğunu fark ediyorsunuz. Bir filozof bir psikiyatrın koltuğuna oturursa, gerçekten iyileşir mi? Yoksa daha mı çok parçalanır? Bu soru kitabın nabzı. Nietzsche, tanrısız, kuralsız, yalnız bir dünyada acı çekmeyi seçmiş bir adam. Breuer ise başkalarının acısını iyileştirirken kendi içinde çürüyen bir adam. Bu iki karakterin her diyaloğu bir zihin savaşı, her suskunluğu birer felsefi manifesto. Yalom, okuyucuya “Sen hangisisin?” diye sormaz. Ama siz kitabı okudukça, zaten fark edersiniz; Bazen Breuer olursunuz, çünkü başkalarını iyileştirip kendi acınıza yabancılaşıyorsunuz. Bazen Nietzsche olursunuz, çünkü sizin için dünya bir yük, insanlar bir hayal kırıklığı, umut ise yalnızca daha çok düşmek demektir. Kitap, varoluşçuluk temelli bir kurgudan oluşuyor . Nietzsche’nin “Tanrı öldü” dediği, insanın kendi anlamını kendi yaratması gerektiği dünyaya, Yalom psikoterapinin içtenliğiyle bakıyor. Roman boyunca yaşamın anlamı, kendilik, acı ve özgür irade gibi temalar en çiğ haliyle masaya yatırılıyor. Ve en güzel yanı, bu fikirler sadece Nietzsche’ye ait değil. Aynı zamanda kitabın diğer baş karakteri, Josef Breuer üzerinden de Freud’un temelleri kuruluyor. Yani kitap bir yandan Freud'un doğum sancılarını çekerken, diğer yandan Nietzsche’nin ölüm sancılarıyla boğuşuyor. Biri anlamı çözmeye çalışırken, diğeri anlamı yaratmaya çalışıyor. Lou Salomé: Yalnızlığın Sembolü Nietzsche’nin kalbinde derin bir yara. Onunla yaşadığı duygusal çöküş, kitapta hem onun aşk anlayışını hem de terk edilme korkusunu simgeliyor. Lou'nun varlığı, Breuer'in saplantılı aşkına da ayna oluyor. Freud: Gölgede Bir Devrim Freud kitapta genç bir tıp öğrencisi olarak arka planda ama aslında psikanalizin filizlendiği her an, onun gölgesi üstümüzde. Kitap boyunca, “gelecekte bir devrim olacak” hissi hep var. Varoluş Sancıları: Kitapta hastalıklar sadece fiziksel değil. Asıl mesele, insanın kendiyle yüzleşememesi. Bu yüzden her karakter hasta ama aynı zamanda kendi hastalığının doktoru olma potansiyeline sahip. Kitap boyunca kendine en çok zarar verenlerin, en çok iyileştirmek isteyenler olduğunu görüyorsunuz. Hikaye 19. yüzyıl Viyana’sında geçiyor. Josef Breuer (Freud’un hocası) ile Friedrich Nietzsche arasında kurgusal ama gerçekçi bir dostluk-terapi ilişkisi kuruluyor. Hastalıklı ve yalnız Nietzsche, acı çeken ama mesleki görev bilinciyle hareket eden Breuer tarafından tedavi edilmeye çalışılırken, aslında iyileşen, yüzleşen ve değişen kişinin kim olduğu sorusu havada kalıyor. En acıklı tarafı ise Nietzsche’nin, belki de en çok ihtiyaç duyduğu anda, gerçekten asla terapiye ulaşamamış olması. Yalom bu eksikliği edebiyatla tamamlıyor. Bir “keşke”nin romanı bu.. Yalom’un dili sade ama yoğun, tıpkı Freud’un ilk rüyalarını not alışı gibi. Bir psikiyatrist olmasına rağmen felsefi arka planı kuvvetli olduğu için anlatım hem bilimsel bir zeminde ilerliyor hem de edebi bir derinlik taşıyor. Özellikle diyaloglar çok etkileyici yazılmış: Nietzsche'nin her cümlesi neredeyse aforizma gibi, ağır ama kesin. Yalom, Freud’un psikanalitik anlatılarını, Nietzsche’nin şiirsel felsefesiyle o kadar güzel harmanlıyor ki kitap, Viyana Filarmoni Orkestrası gibi akıyor. Her karakter hem konuşuyor hem de içten içe okuyucuya soruyor: "Sen de acı çekiyorsun, sen de korkuyorsun, sen de yalnızsın, değil mi?" Lou Salomé gerçekten vardı. Nietzsche’nin hastalığının ve yalnızlığının en büyük sebeplerinden biri olan Lou Salomé, yalnızca onun değil, Freud ve Rilke’nin de hayatında yer almış, çok zeki bir kadındır. Kitapta bahsi geçen mektuplar ve aşk itirafları çoğunlukla gerçektir. Gerçek hayatta Nietzsche hiçbir psikoterapistle çalışmamıştır. Yalom’un kurgu dokunuşu, “Acaba terapi görseydi ne olurdu?” sorusunun cevabı. Breuer gerçekten de Freud’un öğretmeniydi ve histeri tedavisi konusunda öncüydü. “Anna O.” vakası bu kitapta dolaylı şekilde işleniyor. Kitabın ismi neden mi Nietzsche Ağladığında? Çünkü Nietzsche yalnız. Her şeyi sorgulayan ama asla gerçekten anlaşılmayan biri. Kitap boyunca Nietzsche’nin hastalığının fiziksel değil, varoluşsal olduğunu seziyorsunuz. Ve her bir diyaloğun alt metninde bir isyan yatıyor: “Ben bu dünyaya ait değilim ama başka bir dünya da yok.” Yalom bunu öyle bir incelikle örüyor ki Nietzsche’nin gözyaşları aslında okurun da gözyaşları oluyor. Yani Nietzsche ağladığında, aslında insanlık ağlıyor. Özetle; Nietzsche Ağladığında, bir filozofun gözyaşlarını, bir doktorun çaresizliğini ve bir insanın içindeki dipsiz boşluğu anlatıyor. Ama en çok da, yaradılışına isyan edenler için bir sığınak oluyor. Çünkü bazı kitaplar yalnızca okunmaz, bazı kitaplar, sizin yerine gözyaşı döker. Bırakalım da Nietzsche ağlasın, insanlık Nietzsche adına ağlasın. Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :) @moriartywj olmuş mu hocam :D

felina12 9 months ago

Rosetta Taşı geçmişte silinen yüzlerce lehçe kimi farsça kimi latince demotik yazı, hiyeroglifler, antik yunanca fransa'nın taşı rosetta başlıca korkma Napolyon Mısır'dan korkma savaştan kandan Kekiğin Mısır'ın kumlarına döküldü kekiğin tarih dolu kumlara gömüldü biliyor musun Napolyon, fransa senden sonra…devamıRosetta Taşı geçmişte silinen yüzlerce lehçe kimi farsça kimi latince demotik yazı, hiyeroglifler, antik yunanca fransa'nın taşı rosetta başlıca korkma Napolyon Mısır'dan korkma savaştan kandan Kekiğin Mısır'ın kumlarına döküldü kekiğin tarih dolu kumlara gömüldü biliyor musun Napolyon, fransa senden sonra çok bozdu nasıl en kilit taşsa piyon senin piyonun kayboldu dön Mısır'a korkma Napolyon seraplardan ayıkla kekikleri sustur dikkat dağıtan keklikleri samanlıkta ara kekikleri korktuğun Mısır'da ara Napolyon biliyor musun benle konuşabilmen için sarhoş olman gerek ayıkken bulamıyorsun çöllerde kekikleri ıskalıyorsun geveze keklikleri beni bulabilmen için kafayı bulman gerek ıslak derine kekik ekmen gerek kekikle uçman gerek hatırlıyor musun bir gün uçuyordun nerdeyse osmanlıya subay oluyordun o zamandan beri aynasızlara hain derim o zamandan beri kekiklere Türkçü derim o zamandan beri kekik tarlasında kavruldu narin derim Napolyon kekik için Mısır'a döndü derim zaten zamanında liman liman dolaşanlar türk lokumu için birbirini vururlar lokum da kekikti zaten lokum yiyip kafayı bulurlar sen Fransa'dan uzakta kekik tarlaları gördün kendini tarlaların 6 kat dibine gömdün her katını meşelerden tenekelerden ördün ne yazık, ayıktın dolayısıyla kördün görebilmen için kanına karışmam lazım ayık olmak için sarhoş olman lazım hatırlıyor musun tavşanlardan kaçmıştın tavşanları kılıcınla sağa sola saçmıştın tavşanlara aslında kalbini açmıştın ben o tavşanım kalbini kekik almak için satmıştım Napolyon, alpleri geçişini resmetmek istiyorum alplere kekikler ekmek istiyorum şapkanın altındaki tavşanın olmak istiyorum Napolyon, beni bulmanı istiyorum. hatırlıyor musun Papa vardı törende sen takmıştın tacı kendine tacı bana takmıştın tanrılar eğilmişti önümde sen bana tapmıştın hatırlıyor musun haritayı kurşun kalemle çizmiştin hepsini yeni baştan dizayn etmiştin 52 boğazı birden boğazıma dizmiştin asyayla avrupayı gülüşümde birleştirmiştin gel öyleyse davetkar konstantinopolisime biraz boya biraz kekik koy mor valizine başlatma şimdi aktarmasına vizesine koy kekikleri pilotun buzlu viskisine Napolyon biliyor musun burda bir tilki var tilkinin bir sahibi var sahibinin bir gülü var gülünün her şeyi var onların evi yıldızlar onların kalbi gezegenler aylar çöllerde fark etmeden geçiyor aylar fark etmeden yer değiştiriyor kumlar Napolyon, gelme kaybolursun gelme sarhoşluğumda boğulursun ayıkken sarhoşum sarhoşken ayık koca fransada yetiştiremedin mi biraz şakayık biliyorsun en sevdiğim çiçek kokusu biraz bayık aramızda tek kelime engel var: ayık cidden biraz arsenik miydi sebebin hani çok makuldu kekik taşıyan valizin hani kaybolacaktı bilincin hani var ya Mısır'dan gidişin kekikleri tarihi kumlara serpişin hani telafi edecektin Napolyon biraz arsenik miydi cidden sebebin ikimiz de aynı beceriye sahibiz hayatta ben devrimi yaratıyorum kanda şarapta sense Fransa'da kanlı sokakta şimdi ölü bedenin ateşten tahtta günle gece birbirini kovalamakta Napolyon biliyor musun senle muhatap olabilmek için kan gerek kekik gerek biraz votka biraz şarap gerek gerek savaşlar gerek bürokrasi bana yıldızlar gerek vahşet gerek Mısır'a geri dönmen gerek Kekiğe hayat olman gerek korkma Napolyon biraz kekik biraz kimyon bul beni Napolyon miray nisa bostan Rosetta Taşı: bu taş, M.Ö. 196 yılında hazırlanmış bir kral bildirisi içeriyordu. ancak asıl mucize, 1799 yılında Napolyon’un Mısır seferi sırasında keşfedilmesiyle başladı. Fransız askerleri, Nil Nehri yakınlarında, Rosetta kasabasında bu taşı buldular. o zamana dek Mısır’ın kadim yazısı hiyeroglifler unutulmuş, anlamı çözülememişti. Rosetta Taşında, aynı metin üç farklı dilde yazılmıştı: antik yunanca, demotik yazı, hiyeroglif. Bilim insanları Yunanca’yı okuyabiliyordu ve bu sayede yıllarca gizemli kalan hiyerogliflerin kapısı aralanmaya başladı. Bu taş, kaybolan bir medeniyetin sesini günümüze taşıdı; geçmişle bugün arasında köprü oldu. İnsanlık tarihindeki en önemli keşiflerden biri olarak anılır çünkü dili çözmek, Mısır’ın binlerce yıllık sırlarına ulaşmak demektir. az bilinen metaforlar: Napolyon'un tavşanlardan kaçması: bir av partisi düzenlemek adına 3000 tane evcil tavşanı ormana salan askerler gözden büyük bir noktayı kaçırmıştı: tavşanlar evcil! evcil tavşanlar hayatta kalma içgüdüsüne sahip olmadığından ötürü kendisine saldıran Napolyon ve askerlerinden kaçmak yerine üzerlerine doğru koşmuşlardı. Napolyon da doğal olarak tavşanlardan kaçmıştı. Lokum: Turkish delight ünüyle kıta kıta dolaşan lokum özellikle Fransız ve İngiliz edebiyatında bağımlılık yapıcı madde olarak tanımlanırdı: "C.S. Lewis’in The Lion, The Witch and the Wardrobe (Aslan, Cadı ve Dolap) adlı kitabında, Kötü Kraliçe, çocuk karakter Edmund’u kendine bağlamak için "Turkish Delight" verir. Ve bu lokum, bağımlılık yaratır. Edmund kendi ailesine ihanet eder. Lokumun büyüsü geçince pişman olur." Şimdi gelelim gerçek kısıma: Afyon (opium), Osmanlı’da hem ilaç hem de keyif verici madde olarak kullanılırdı. bazı karışımlar macun, şerbet, hatta şekerleme formunda hazırlanırdı. bu tarz yiyeceklerin içine bazen az miktarda afyon ya da sakinleştirici bitkiler eklenirdi (örn. haşhaş). şu ana kadar “lokum” diye satılan şeylerde afyon kullanıldığına dair direkt bir belge yok, ama halk arasında "afyon lokumu", "esrarlı macun", "mest eden tatlı" gibi söylenceler çokça vardır. Napolyon'un anıtı: Napolyon 1821’de öldü, Saint Helena Adası’na gömüldü. ama sonra bedeni Fransa’ya getirildi, görkemli bir anıt mezara kondu. bu nedenle "ateşten taht" hem onun ölümden sonraki ihtişamı, hem de ölümsüzleşen iktidarı niteliğinde bir söylemdir. Napolyon'a komplo: Napolyon’un saç tellerinde yıllar sonra arsenik izine rastlandı. bazıları zehirlendiğini, bazıları ise ortamın doğal arsenikli olduğunu söyledi. Napolyon'un tabutu: Napolyon’un naaşı altı farklı katman içinde gömüldü: 1. İç tabut: Teneke — mumyalama kokusunu ve vücudu korumak için. 2. İkinci tabut: Mahogany (maun ağacı) — dayanıklılık ve sembolik değer. 3. Üçüncü tabut: Kurşun — ağırlık, mühürleme, çürümeden koruma. 4. Dördüncü tabut: Yine mahogany — iç güzelliğe dış güç katmak gibi. 5. Beşinci tabut: Abanoz ağacı (ebony) — asil ve nadir. 6. Altıncı tabut (dış): Taş lahit (sarkofaj) — kırmızı porfir taşından yapılmış, devasa ve görkemli. Napolyon’un altı kat tabutla gömülmesi demek; Vücudunun çürümemesi için çabalanması, Görkemin ölümden bile üstün kılınması, Ve aslında: kendi ölümsüzlüğünü sahnelemesi demekti. O altı kat tabut, bir anlamda onun "ölümden sonraki imparatorluğu" oldu. umarım daha anlamlı hale gelmiştir :)

felina12 9 months ago

Oz

Adam Fawer

11 Gönderi

Oz, kuantum fiziği ve paralel evren teorisiyle örtüşen bir yolculuğu ele alıyor. Adam Fawer, doğuda yaygın olan klasik "oz büyücüsü"nün "büyü" kısmını mekanik ve bilimsel açıklamalarla değiştiriyor. bu da masalsı dünya ile gerçeklik arasına ince bir çizgi çekiyor ancak yazarın…devamıOz, kuantum fiziği ve paralel evren teorisiyle örtüşen bir yolculuğu ele alıyor. Adam Fawer, doğuda yaygın olan klasik "oz büyücüsü"nün "büyü" kısmını mekanik ve bilimsel açıklamalarla değiştiriyor. bu da masalsı dünya ile gerçeklik arasına ince bir çizgi çekiyor ancak yazarın terimsellikle çok boğmama çabası ve bahsi geçen bilimsel konular üzerine insanlık olarak yeterince bilgi sahibi olmamamızdan kaynaklı yer yer eksiklikler hissediliyor. Dorothy’nin Oz’daki yolculuğu sadece fiziksel bir macera değil; aynı zamanda kendi iç dünyasıyla, korkularıyla, kayıplarıyla ve kimliğiyle yüzleşme süreci. kitapta iyilik-kötülük, gerçeklik-illüzyon çatışmaları derinlemesine işleniyor. bu da kurguya mayhoş ters köşeler kazandırıyor. Oz dünyası, doğu klasiğinin aksine bu sefer renkli ve neşeli değil; ölüm, acı, umutsuzluk ve karmaşa dolu. karakterler zor sınavlardan geçiyor, hatta bazıları yaşam ve ölüm arasında gidip geliyor. bu da kitabın daha sert ve çarpıcı bir ton kazanmasını sağlıyor ayrıca çocuk kitabı olarak nitelendirilmesinin önüne geçiyor. Dorothy, beklenmedik bir şekilde Oz dünyasına sürüklenir. burada karşılaştığı her şey, klasik masalın simgelerinin amacından (örneğin Aslan, Korkuluk, Teneke Adam) farklı, karmaşık ve bazen karanlık versiyonlardır. onun amacı, kendi dünyasına geri dönebilmek ve karşılaştığı gizemli güçlerin ardındaki gerçekleri çözmektir. bilimsel temellere yeniden atıfta bulunacak olursak; Fawer, kitabında karmaşık fizik kavramlarını günlük dile uyarlayarak anlatmaya çalışır. bu yönüyle okuyucuya kuantum teorisinin bazı temel noktalarını öğretir; örneğin parçacıkların aynı anda birden çok yerde bulunabilmesi (süperpozisyon), gözlemlendiğinde durumlarının değişmesi gibi. bu, Oz’un çok katmanlı yapısını anlamada yardımcı olur. Oz, Fawer’ın önceki işlerinden farklı, deneyselliğe dayalı bir deneme. parodiden ziyade bilimle süslenmiş bir yeniden anlatım sunuyor. bu açıdan merak uyandırıyor ama bazı ton/inşa sorunları sebebiyle kusursuz değil. beklentinizi "empati" ya da "olasılıksız" gibi türde tutarsanız belki hayal kırıklığı yaşarsınız; ama sıradışı, hızlı akan, farklı tarzda bir uyarlama istiyorsanız şans verebilirsiniz. aynı zamanda kitapta sözü geçen bazı cümleler ve bazı karakterlerin isimleri ironi içeriyor: "Liberace" karakterimiz aslında gerçekte var olan ünlü piyanist Libarece'nin eğlenceli bir yansıması. eğer fantastik mi yoksa bilim kurgu mu olarak geçtiğini soracak olursanız inanın ikisine de uyuyor. ama doğu klasiğindeki ritmi devam ettirmesi açısından daha çok fantastik kalırken, bilimsel temellere dayandırılması sebebiyle ise bilim kurgu tarafında da saf gösteriyor. pekala, çok konuştum, son kararım: fantastik! Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :)

felina12 9 months ago

Fahrenheit 451

Ray Bradbury

190 Gönderi

"İnsan kitap yakmaz, kendi kalbini yakar." Fahrenheit 451, kağıdın tutuşup yandığı sıcaklıktır. Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451’i bir kurgu değil, gecikmiş bir uyarı mektubu. Modern dünyanın parlak ekranlarında gözleri kör olmuş, kulakları uğultularla dolmuş, kalbi sessizlikle uyuşturulmuş insanlara yazılmış bir ağıt.…devamı"İnsan kitap yakmaz, kendi kalbini yakar." Fahrenheit 451, kağıdın tutuşup yandığı sıcaklıktır. Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451’i bir kurgu değil, gecikmiş bir uyarı mektubu. Modern dünyanın parlak ekranlarında gözleri kör olmuş, kulakları uğultularla dolmuş, kalbi sessizlikle uyuşturulmuş insanlara yazılmış bir ağıt. Ve bu ağıt, sessiz değil. Yandıkça bağırıyor bağırdıkça yanıyor. Bir kitap hayal edin: İçinde binlerce hayat, milyonlarca fikir, bir o kadar acı ve umut var. Şimdi düşünün ki bu kitaplar artık yasaklı. Düşünmek suç, hissetmek hastalık. Ve kitaplar yakılıyor. Çünkü düşünen insanlar sorgular. Sorgulayanlar itaat etmez. Devletin istediği şey ne? Karanlıkta gülümseyen, düşünmeyen bir toplum. Bradbury burada, yalnızca kurgusal bir distopya anlatmıyor. Bizim dünyamızı, bizim olasılıklarımızı gözümüze sokuyor. "Eğer böyle giderse..." demiyor. "Zaten böyle oldu." diyor. Kitap, Guy Montag adında bir "itfaiyeci"nin hikayesini anlatıyor. Ama burada itfaiyeciler yangınları söndürmez, kitapları yakarlar. Çünkü kitaplar tehlikelidir, insanları düşünmeye, sorgulamaya ve dolayısıyla mutsuz olmaya iter. Devletin amacı, herkesi yüzeysel bir mutlulukla kandırmaktır. Montag başlangıçta bu sistemi sorgulamaz, hatta gururla görevini yapar. Ta ki Clarisse adında genç ve hayata başka bir pencereden bakan bir kızla tanışana kadar. Clarisse’in soruları, Montag’ın içinde yıllardır bastırılmış merakı uyandırır: “Mutlu musun?” Belki de bütün kitabın en sarsıcı sorusu bu. Clarisse’in Montag’a kazandırdığı şey bir kitap değil, bir merak. Asıl devrim, düşünmekle başlar. Düşünün ki her gün yürüdüğü yolda bir kez dahi olsun Ay'a bakmayan bir adam, Ay'a aşık oluyor. Bradbury’nin 1953’te yazdığı bu romanda dev ekranlar, sanal "aileler", duygusuz konuşmalar, gürültüyle bastırılmış boşluklar var. Tanıdık geldi mi? Çünkü biz, o distopyanın içindeyiz zaten. Sürekli tüketiyoruz ama hiç doymuyoruz. Binlerce kişiye bağlıyız ama tek bir kişiyle bile derinlemesine konuşamıyoruz. Montag’ın yaşadığı uyanış, hepimizin ihtiyacı. Çünkü bu kitap yalnızca “okunmak” için değil, “uyanmak” için yazılmış. Bradbury, sade ama etkileyici bir dille yazıyor. Kimi zaman şiirsel, kimi zaman sert. Ama hep içe işleyen bir dili var. Özellikle teknolojinin hayatı ele geçirmesini, insanların duygusal olarak ne kadar yalnızlaştığını anlatırken yüreğe dokunuyor. Montag’ın içsel çatışmaları o kadar gerçek ki; okurken sadece onun ve kitapların değil, kendi ruhunuzun da yanmaya başladığını hissediyorsunuz. Kitap bittiğinde, ardında yalnızca hikâye değil, bir sorumluluk bırakıyor: Sakla, koru, hatırla. Çünkü bir gün, bu dünya gerçekten kitapları değil ama anlamı yakarsa, bizler o anlamı taşıyan son kıvılcımlar olacağız. Fahrenheit 451, kitapların yandığı değil, insanların içindeki ışığın söndüğü bir dünyanın haykırışı. Ve Bradbury bize diyor ki: "Bir gün her şey yanarsa, sen bir kitap gibi hatırla." Gerçekliği tüm yalınlığıyla ürpertici bir şekilde ele alan bu distopya, belki de kaçınılmaz sonumuz olacak. Kitapları saklayın, onları hatırlayın, gerekirse isyan edin gerekirse başkaldırın! Kimsenin sizi uyutmasına, köleleştirmesine boyun eğmeyin! Kendiniz olun, kendinize dünyayı katın... Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :)

felina12 9 months ago

Napolyon ve Kekik Bir gün dedi Napolyon; Ya ihtimaller lehimizdeyse Yemeği yemek yapan kekikse Gelip geçen adi bir ömürse Bu ömür birlikte yaşamaya değerse Anlaşılması güçtü kekiğin Birkaç hain pususu vardı ona birlikteliğin Nasıl ki ayrılmazsa etinden kemiğin Terk etmesi…devamı

felina12 9 months ago

Biz

Yevgeni İvanoviç Zamyatin

14 Gönderi

Öncelikle bu kitabı bana hediye eden çok çok değerli @yin 'e teşekkürlerimi sunarak başlamak istiyorum. Yevgeni Zamyatin’in Biz adlı romanı, distopya edebiyatının başlangıç noktası sayılabilecek, politik ve felsefi katmanları oldukça güçlü bir eserdir. George Orwell' in 1984'ü ve Aldous Huxley'in…devamıÖncelikle bu kitabı bana hediye eden çok çok değerli @yin 'e teşekkürlerimi sunarak başlamak istiyorum. Yevgeni Zamyatin’in Biz adlı romanı, distopya edebiyatının başlangıç noktası sayılabilecek, politik ve felsefi katmanları oldukça güçlü bir eserdir. George Orwell' in 1984'ü ve Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya'sı, açıkça Zamyatin’in açtığı bu karanlık yoldan ilerlemiştir. 1921 yılında kaleme alınmasına rağmen hâlâ tazeliğini koruyan bu metin, birey-toplum ilişkisi, özgürlük, rasyonalite ve iktidar gibi temaları son derece çarpıcı bir şekilde işler. Zamyatin’in dünyasında insanlar isim değil, birer numaradır. Ana karakterimiz D-503, sistemin ideal bireyidir: mantıklı, uyumlu, kurallara bağlı. Fakat bir gün karşısına çıkan I-330, onun “mükemmel düzen” algısını sarsar. Roman bu kırılma üzerinden ilerlerken aslında sadece bir karakterin içsel dönüşümünü değil, totaliter sistemlerin birey üzerindeki etkisini de anlatır. Zamyatin’in kurguladığı toplumda her şey şeffaftır: evler camdandır, mahremiyet yoktur, herkes herkesin gözetimindedir. Bu durum ilk bakışta güvenli bir ortam sağlıyor gibi görünebilir. Ancak bu güvenlik duygusu, bireysel özgürlüklerin tamamen yok edilmesi pahasına elde edilmiştir. Sistemde duygu, özgür irade ya da hayal kurmak hastalık sayılır. Hatta D-503, hayal gördüğü için kendini hasta zanneder. Duygu, sistemin çözmeye çalıştığı bir problemdir. Bu da bize şunu düşündürür: Rasyonalite mutlak bir iyi midir? Yoksa duygusuz bir denge, insanı insan olmaktan çıkarır mı? Zamyatin’in sistemi, bireyin tüm varlığını “genel iyi”ye feda eder. Burada özgürlük, kaosun diğer adı olarak sunulur. Sistemin sloganı olan şu cümle durumu özetler niteliktedir: “Özgürlük, bilinmeyenin ölü doğmuş çocuğudur.” ki bu korkunç bir empozedir çünkü özgürlük, çocukken masallarda anlatılan o güzel düş değil; tehdit olarak görülmektedir. Bu anlayışa göre bireyin arzuları, kararları ya da duyguları gereksizdir. Her şey matematiksel bir düzene uymalıdır. Ancak Zamyatin, bu yapının karşısına bilinçli bir birey koyarak, sistemin içten içe ne kadar kırılgan olduğunu da gösterir. Ona göre matematiksel kusursuzlukla yönetilen bir toplumda insanın özü bozulur. Teoride kusursuz ancak pratikte elverişsizdir. D-503’ün yaşadığı dönüşüm, sadece bir aşk hikayesi değildir. Bu, bireyin sisteme karşı içsel bir isyanıdır. İnsan olmanın ne demek olduğuna karşı derin bir sorgulama başlar. "Benim bir ruhum yoktu. Ben sadece bir sayıydım." D-503'ün içindeki bu çatışma, Zamyatin’in birey lehine bir duruş sergilediğini gösterir. Başta rahatsız edici gelen duygular, zamanla ona bir kimlik kazandırır. Böylece roman boyunca şu soru giderek belirginleşir: Kim daha sağlıklıdır? Kurallara körü körüne uyanlar mı, yoksa sorgulayıp acı çekenler mi? Roman, D-503’ün günlüklerinden oluşur. Bu yapı, okurun doğrudan karakterin zihnine girmesini sağlar. Dili zaman zaman teknik, zaman zaman şiirsel bir hale gelir. Bu da karakterin iç dünyasındaki çatışmayı dil düzeyinde de hissettirir. Zamyatin’in dili her ne kadar yoğun ve felsefi olsa da, kısa cümlelerle ilerlemesi ve olayları kişisel bir perspektiften aktarması metni daha okunabilir kılar. Özellikle distopya türüne yeni adım atacak okuyucular için uygun bir geçiş metnidir. Biz, yalnızca bir distopya anlatısı değildir; aynı zamanda bir uyarıdır. İnsan olmanın, sevmeye cüret etmenin, düşünmenin, hayal kurmanın ve özgürlük istemenin hikâyesidir. Cam duvarlar ardında bile bir kalp atıyorsa, Zamyatin’e göre devrim hâlâ mümkündür. Herkesin aynı olduğu bir dünyada, aslında hiç kimse yoktur. Zamyatin, bireyin varoluş mücadelesini merkeze alırken, bu mücadelenin kolay ya da risksiz olmayacağını da açıkça gösterir. "Ben değiliz, biziz" korkunç değil mi? Zamyatin, romanı Bolşevik Devrimi sonrası yazdı. Kendisi bir komünistti, ama sistemin birey üzerindeki mutlak baskısını sertçe eleştirdiği için Biz, Sovyetler’de yasaklandı. Kitap, ancak yurt dışında basılabildi. Bu yönüyle Zamyatin, kendi hayatında da bir D-503 gibiydi: Sisteme inanan ama sistemin kendi içinde insanı neye dönüştürdüğünü sorgulayan bir aydın. Eğer Orwell’in 1984’ünü sevdiysen, Huxley’in Cesur Yeni Dünya’sında boğulduysan, bu kitap tam sana göre. Çünkü Zamyatin’in dünyasında özgürlük yasak olabilir ama asla ölmüyor. Bugün bile pek çok sistem, özgürlük yerine uyumu, çeşitlilik yerine tekdüzeliği tercih edebiliyor. Bu bağlamda Biz, yalnızca geçmişin değil, geleceğin de edebiyatı olmaya devam ediyor. Çok sevdiğim arkadaşıma yeniden sonsuz teşekkür ediyorum, sayesinde bu karanlık distopyanın bir üyesi olabildim. Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :)

felina12 9 months ago

Küçük Prens

Antoine De Saint-Exupéry

311 Gönderi

Antoine De Saint-Exupery'nin Küçük Prens'i dünya edebiyatının en özel köşe taşlarından biridir. Dışardan bakıldığında çocuk kitabı gibi görülse de, aslında her yetişkinin yüreğine dokunan derin bir felsefi metindir. Yetişkinliğe sitem, çocukluğa özlem iç burkucu şekilde okuyucuya yansıtılır. Bu küçük kitapta,…devamıAntoine De Saint-Exupery'nin Küçük Prens'i dünya edebiyatının en özel köşe taşlarından biridir. Dışardan bakıldığında çocuk kitabı gibi görülse de, aslında her yetişkinin yüreğine dokunan derin bir felsefi metindir. Yetişkinliğe sitem, çocukluğa özlem iç burkucu şekilde okuyucuya yansıtılır. Bu küçük kitapta, içimizdeki çocuğun bakış açısıyla büyüklere dair koca bir eleştiri saklıdır. En çok da büyüdükçe kaybettiğimiz şeyleri hatırlatır bize: hayal gücü, sadelik, sevginin sorumluluğu ve en önemlisi kalpten bakmanın gücü. Kitabın kahramanı Küçük Prens, kendi küçük gezegeninden yola çıkar ve farklı gezegenlerde türlü türlü yetişkinlerle karşılaşır: kibirli kral, sürekli içen adam, hesaplarla kafayı bozan iş adamı, emirle çalışan fenerci... Her biri bir yönüyle yetişkinliğin çeşitli şekillerle yozlaşmış temellerini temsil eder: güç düşkünü, sahip olma takıntılı, bilgiye kör bağlılık, anlamını yitirmiş insanlar... Bu imgeler okuyucuya ayna tutup yetişkin olmanın ne demek olduğunu, anlamsız sorumluluklar ve sahte değerlerle dünyalarını ne denli tıka basa doldurduklarını sorgulatıyor. Eserdeki en etkileyici bölümlerden biri hiç şüphesiz Tilki'nin Küçük Prens'e söyledikleridir: "Senin için sıradan bir çocuk gibiyim.. Ama beni evcilleştirirsen, birbirimiz için özel oluruz." Bu cümle sevginin basit bir duygudan ibaret olmadığını; emek, sadakat ve sorumlulukla derinleşen bir bağ olduğunu anlatır. Evcilleştirmek, modern hayatta unuttuğumuz bir şeyi, yani birine ait olmayı değil, bağlılıkla anlam kazandırmayı temsil eder. Küçük Prens'in Gül'üyle kurduğu ilişki de bu bağlamda ele alınabilir. Gül; kırılganlığı, değişkenliği ve kibriyle insani ilişkilerde karşılaştığımız toksik kompleksi temsil eder. Ancak Küçük Prens, tüm bu zorluklara rağmen "Onu seviyorum çünkü o benim Gül'üm." diyerek bizi koşulsuz sevginin, sadakatin ve sorumluluğun ne demek olduğunu yeniden düşünmeye çağırır. Gül; kırılgan, kaprisli ve oldukça alıngan ama yine de onun gülü. Çünkü zaman ayırmış, emek vermiş, sevmiş. "Gülü değerli kılan ona verdiğin emektir, ona harcadığın zamandır." Uçsuz bucaksız çöller, yıldızlar, boş gezegenler... Eserdeki bu mekanlar, aslında insanın iç dünyasının metaforlarıdır. Çöl, yalnızlığın ve arayışın simgesidir; tıpkı modern insanın manevi anlamda kendini yitirmişliği gibi. Yıldızlar ise umut, özlem ve sonsuzluk düşüncesiyle donatılmıştır. Boş gezegenler... En vurucusu da onlar. Çocukluğunu unutan insanların kendini sığdırmaya çalıştığı kaba kutulardır. Bu kutular ağzına kadar sıkıcı kurallarla, basmakalıp fikirlerle, anlamsız koşuşturmacalarla dolmuştur. Küçük Prens, aslında büyümenin trajedisini değil, çocuk kalmanın bir erdem olduğunu vurgular. Çünkü çocuklar; sevginin özünü, sadeliğin değerini ve maneviyatın derinliğini çok daha iyi kavrarlar. En temel mesaj dış dünyaya değil iç dünyaya yönelmemiz gerektiğidir. Yazar, "İnsan ancak yüreğiyle baktığında doğruyu görebilir. En temel olan gözlerle görülemez." cümlesiyle bize yalnızca bakmayı değil, görmeyi; duymayı değil, işitmeyi öğretir. Bu, modern dünyanın yüzeyde kalan, hızlı ve anlamsız kalabalığına karşı bir uyarıdır. Küçük Prens, dış dünyanın gürültüsünden çekilip kalbin derinlerine yönelme çağrısıdır. Saint-Exupery, bu eser aracılığıyla bizlere şunu sorar: "Ne zaman çocuk olmayı unuttun?" Ve ardından devam eder, "Belki de en gerçek seni, bir zamanlar unuttuğun o küçük çocuk hala bekliyordur..." Küçük Prens'in yeri bende çok özel, her zaman en sevdiğim olarak kalacak.. Hadi bu kapitalist koşturmacaya bir ara verip, sevginin sorumluluğunu işten güçten öne koyalım. Çocukluğumuzu ruhumuza katalım. Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :)

felina12 9 months ago

Dhammapada

Anonim

2 Gönderi

Dhammapada, Budist edebiyatının en bilinen, en sade, en etkili eserlerinden biridir. Sanskritçede "Dharma" (öğreti, doğru yol) ve "Pada" (söz, ayak izi) anlamına gelen kelimelerin birleşimi, kitabımızın adını tam olarak bu anlamlarıyla oluşturuyor. Yani "Dharma'nın Sözleri" ya da daha şiirsel tabirle…devamıDhammapada, Budist edebiyatının en bilinen, en sade, en etkili eserlerinden biridir. Sanskritçede "Dharma" (öğreti, doğru yol) ve "Pada" (söz, ayak izi) anlamına gelen kelimelerin birleşimi, kitabımızın adını tam olarak bu anlamlarıyla oluşturuyor. Yani "Dharma'nın Sözleri" ya da daha şiirsel tabirle "Öğretici'nin Ayak İzleri" şeklinde çevirmek mümkündür. Eserin kökeni oldukça eski, M.Ö 3. yüzyıla kadar uzanıyor. İçinde yer alan sözlerin büyük çoğunluğu, Siddhartha Gautama (Buda)'ya atfedilir. Buda'nın hayatta olduğu dönem ise M.Ö 6. yüzyıl civarındadır. Bu yüzden Dhammapada, doğrudan Buda'nın kendi söylemleri olmasa da, onun öğretilerini özlü sözler halinde derleyen bir metin olarak kabul görür. Metin, Pali Kanonu adı verilen en eski Budist kutsal yazmaların bir parçasıdır. Spesifik olarak Theravada Budizmi'nde çok temel bir yere sahiptir ama Mahayana ve Zen gibi diğer Budist ekollerde de okunur, saygı görür. Toplam 423 kıtadan oluşur ve bu kıtalar 26 bölüm altında toplanmıştır. Her bölüm belli bir temaya odaklanır: zihin kontrolü, bilgelik, öfke, arzular, yol, hakikat vs. Bu kitap size bir "okuma" eyleminden ziyade "durup bakma" eylemi sunuyor. Okuyorsun ama aynı zamanda susuyorsun, düşünüyorsun. Dhammapada, kafanı şişiren gürültülü öğütler değil, içini susturan bilgeliklerden oluşuyor. Buda, bir tarihi figür olmaktan çok bir yaşam biçimi olarak aktarılıyor. Bir kahraman değil, tarihte sıkışıp kalmış bir figür değil; çok iyi gözlemlemiş, çok iyi anlamış biri. İşin tuhafı bu anlatının binlerce yıl öncesinden gelip günümüz kalabalığına "biraz sakin ol" diye fısıldaması. Kitabın en güçlü yanı sade olması: cümleler kısa, net ve tok. Bu sadelik bir eksiklik değil, bilakis çok değerli bir çekirdek. Her cümle kendini tekrar okutabilme potansiyeline sahip. "Zihninle düşman olma, çünkü onunla birlikte yaşamak zorundasın." Bu cümle güzel bir iç savaş özeti. Kitabın üslubu "şunu yap, böyle düşün, bunu kabul et" tarzında değil de daha usul bir tınıda "şöyle bir bak bakalım şu anda ne yapıyorsun, şu anda kimsin" diyerek öğretileriyle düşünmeye teşvik ediyor, onları dayatmıyor. Ee gelgelelim eksilerine: Dhammapada, yer yer fazla "dünyadan elini eteğini çekmiş" tonda. Sanki bütün zevkler, arzular ve insani iniş çıkışlar gereksizmiş gibi sunuluyor. Huzuru bulmak için hayatı çok fazla yontmak gerekmiş gibi bir hissi var. Halbuki bazen insan, öylesine öğrenebiliyor, biraz acıyla, biraz kaosla, biraz tesadüfle. Yani kitap, kısım kısım "fazla bilge, fazla steril" kalıyor. Dhammapada, yavaş okunan bir sessizlik kitabı. Okurken sanki Buda ile loş bir mutfakta, biraz çayla hayatı konuşuyorsunuz gibi hissettiriyor. Sesi asla yüksek değil, sakin, hatta fısıldıyor. Ama bazı bölümler cidden gerçekten fazla uzak. Kitap; hayatı, dünya zevklerinden arındırmayı bu kadar yüceltince insan bir noktada "peki biz burda ne yapıyoruz o zaman?" diye düşünmeye mecbur bırakılıyor. Aşk yok, hüzün yok, isyan yok, zaaf yok... Bu ütopik bir yaşam tasarısı. Ama naparsınız işte, budizm.. Yolu arayan herkesin çantasına sığar bu kitap. Ama arka arkaya okunmamalı, her satır okunmak için biraz naz yapar, doğru zamanda içinize işler. İtiraflarınız, acabalarınız ve keşkeleriniz haline gelir. Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :)