(@) - Raf

Değeri Bilinmemiş Filmler - 5 "Il Vangelo secondo Matteo" Sinema tarihinin en sert ve en radikal yönetmenlerinden biri olarak kabul edilen Pier Paolo Pasolini’nin 1964 yapımı filmi.. Kendisi bir ateist, bir Marksist aynı zamanda kilise tarafından sıkça aforoz edilen bir…devamıDeğeri Bilinmemiş Filmler - 5 "Il Vangelo secondo Matteo" Sinema tarihinin en sert ve en radikal yönetmenlerinden biri olarak kabul edilen Pier Paolo Pasolini’nin 1964 yapımı filmi.. Kendisi bir ateist, bir Marksist aynı zamanda kilise tarafından sıkça aforoz edilen bir eşcinseldir.. Bu nedenle Hz. İsa’nın hayatını anlatan bir film çekmesi kağıt üzerinde imkansız bir denklem gibi dursa da, ortaya çıkan eser Vatikan tarafından bile "İsa üzerine yapılmış en iyi film" olarak nitelendirilmiştir. Pasolini’nin bu filmi çekme amacı dini bir inançtan ziyade, "kutsal olana duyduğu nostalji" ve modern tüketim toplumunun yok ettiği masumiyeti, köylü sınıfının yüzlerinde ve İsa’nın devrimci ruhunda bulma arzusudur. Pasolini, İncil’i bir otel odasında tesadüfen okuduğunda, metindeki İsa’nın, kurumlaşmış Katolik Kilisesi’nin sunduğu o uysal sarışın ve yumuşak figürden çok farklı; sistemi sarsan, öfkeli ve radikal bir figür olduğunu fark etmiştir ve bu "gerçek" İsa’yı perdeye taşımaya karar vermesine vesile olmuştur.. Kendisinin tercih ettiği İsa profili, Hollywood sinemasının o güne kadar dayattığı kutsal imajları yerle bir eder. Pasolini, İsa rolü için profesyonel bir oyuncu yerine Katalan bir edebiyat öğrencisi ve aynı zamanda bir sendika aktivisti olan Enrique Irazoqui’yi seçmiştir. Bu seçim bilinçlidir; çünkü Pasolini İsa’nın yüzünde hem bizans ikonalarının o sert ve derin ifadesini hem de modern bir devrimcinin kararlılığını görmek istemiştir. Filmdeki İsa kuzuları seven, sürekli gülümseyen, uhrevi bir ışıkla dolaşan bir figür değildir. Aksine, hızlı yürüyen, kelimeleri birer kılıç darbesi gibi kullanan, ferisilerin ikiyüzlülüğüne karşı öfke duyan ve "ben barış getirmeye değil, kılıç getirmeye geldim" diyen bir eylem adamıdır. Pasolini’nin kamerası bu İsa’yı, omuz kamerasının getirdiği belgesel gerçekçiliğiyle takip eder; sanki 2000 yıl öncesine giden bir haber kameramanı, olayları anbean kaydediyormuş gibi bir çığlık ve sadelik hakimdir. Hristiyanlık ve genel inanç bağlamında film, dinin metafizik boyutundan çok sosyal ve sınıfsal boyutuna odaklanır. Pasolini, İsa’yı ve havarilerini seçerken İtalya’nın güneyindeki yoksul köylüleri, yüzlerinde bin yıllık çilenin izlerini taşıyan isimsiz insanları kullanmıştır. Çekimler için Kudüs yerine o dönemin Kudüs'üne daha çok benzediğini düşündüğü İtalya’nın Matera şehrini seçmesi de bu "zamansız yoksulluk" vurgusunu güçlendirir. Pasolini’ye göre İsa, tarihin ilk büyük proleter devrimcilerinden biridir ve onun mesajı, sonradan kilisenin süslü katedrallerine hapsedilemeyecek kadar saf ve halka aittir. Ancak ilginçtir ki Pasolini, metne sadık kalma konusunda bir rahip kadar titiz davranır; filmdeki her diyalog doğrudan Matta İncili’nden alınmıştır, ekleme veya çıkarma yapılmamıştır. Bu durum, filmin hem inançlı kesim hem de seküler entelektüeller tarafından sahiplenilmesini sağlamıştır. Film hakkındaki ortak görüş, onun sinemanın "şiirsel gerçekçilik" akımının zirvesi olduğu yönündedir. Pasolini, Bach'ın Matta Pasyon'undan, siyahi kölelerin blues ezgilerine ve Kongo’nun Missa Luba ayin müziklerine uzanan eklektik müzik seçimiyle, İsa’nın hikayesini sadece Hristiyanlara özgü bir olay olmaktan çıkarıp tüm ezilen halkların evrensel bir destanına dönüştürür. Mel Gibson’ın "hz. İsa’nın çilesi" filmindeki grafik şiddetine nazaran, Pasolini’nin filmi sadeliğin gücüne inanır. Mucizeler bile gösterişsiz, birer sihirbazlık numarası gibi değil, hayatın doğal akışı içinde gerçekleşen anlar olarak sunulur. Kendisinin filmografisinde -diğerlerine nazaran- sırıtan ama son derece etkileyici bir film.

hanshiro 3 months ago

Geceye Övgüler

Novalis

7 Gönderi

"Sen geliyorsun, sevgilim - Gece geliyor - Hazla doluyor ruhum - Geçip gitmiş yeryüzünün gündüz vakti Ve sen yine benimsin. Derin ve kopkoyu gözlerine bakıyorum, Sevgiden ve mutluluktan başka bir şey göremiyorum. Diz çöküyoruz gecenin mihrabında Yumuşak yatağa – Dökülüyor…devamı"Sen geliyorsun, sevgilim - Gece geliyor - Hazla doluyor ruhum - Geçip gitmiş yeryüzünün gündüz vakti Ve sen yine benimsin. Derin ve kopkoyu gözlerine bakıyorum, Sevgiden ve mutluluktan başka bir şey göremiyorum. Diz çöküyoruz gecenin mihrabında Yumuşak yatağa – Dökülüyor kılıflar Ve sıcacık temastan alev alırcasına Korlaşıyor tatlı kurbanın Katıksız ateşi." (Sayfa 21) . . . "Sen, ey gecenin coşkusu, cennetin mahmurluğu, her yanımı kapladın. Zemin, hafiften yükseldi - üzerinde özgürlüğüne kavuşmuş, yeni doğan ruhum dalgalandı. Bir toz bulutuna dönüştü tepe ve bulutun içinden sevgilinin bulanık yüz çizgilerini gördüm - Gözlerinde sonsuzluk dinleniyordu - ellerini tuttum, ve gözyaşları parlak, kopmaz bir bağa dönüştü. Binyıllar, fırtınalar gibi uzaklara kaydı - Onun boynuna sarılıp yeni yaşam için haz dolu gözyaşları döktüm. Bu, sendeki tek rüyaydı. Uçup gitti, ama geride yansıması olarak gecenin göğüne ve onun güneşine, sevgiliye olan o sonsuz ve sarsılmaz inanç kaldı." (Sayfa 24) . . . "Az zaman kaldı, Sonra kurtulacağım, Ve sarhoş, uzanacağım Aşkın kucağına. Sonsuz yaşam Dalgalanıyor içimde tüm gücüyle, Yukarıdan aşağılara bakıyorum, Oralardaki sana. O tepede Sönüp gitmekte parıltın - Bir gölge taşımakta, Serinlik veren çelengi. Ah! Tüket beni ey sevgili, Sonuna kadar tüket ki, Pek yakında sonrasız Bir uykuya dalabileyim. Hissediyorum ölümün Gençleştirici akışını Ve direniyorum fırtınalarının Ortasında yaşamın cesaretle." (Sayfa 28-29) . . . "Şimdi ağlamayın hiçbir mezarın başında Acılar için, kim severek inanırsa, Aşkın o tatlı hazinesinin Sonunda herkesten çalınacağına - Hafifletmek için özlemin acısını, Gece içini doldurur coşkuyla - Ve tutulur yüreğinin nöbeti Cennetin sadık çocuklarınca Üzülmeyin, çünkü yaşam İlerlemekte sonsuz yaşama; İçimizdeki korla daha bir engin, Berraklaşmakta duyularımız. Yıldızların dünyası akar, Dönüşür yaşamın altın şarabına, Varacağız onun tadına Ve parlak yıldızlar olacağız. Özgür bırakıldı sevgi, Ve ayrılık da yok bundan böyle. Yaşam, tüm gücüyle, Dalgalanmakta sonsuz bir deniz gibi. Hazzın yalnızca tek bir gecesi - Sonsuz bir şiir - Ve hepimizin güneşidir Tanrının çehresi. (Sayfa 39-40)

hanshiro 4 months ago

Dio Led Zeppelin Judas Priest Black Sabbath Heaven & Hell Müzik zevkimle gurur duyuyorum.. (3 farklı grupla en'lerime girmeyi başaran Dio'yu tebrik ediyorum, toprağın bol olsun metalin babası 🤘🏻)

hanshiro 4 months ago

Öldürmeye Hazır

Brian De Palma

2 Gönderi

Spoiler içeriyor “Dressed to Kill” Brian De Palma’nın 1980 yapımı psikolojil gerilim filmi. Son zamanlarda izlediğim en çarpıcı filmlerden biri. Türünün estetik sınırlarını zorlayan, insan psikolojisinin en karanlık dehlizlerine, cinsel kimlik çatışmalarına ve bedensel dürtülerin bastırılmasının yarattığı şiddete odaklanan, sofistike bir yapım.…devamı“Dressed to Kill” Brian De Palma’nın 1980 yapımı psikolojil gerilim filmi. Son zamanlarda izlediğim en çarpıcı filmlerden biri. Türünün estetik sınırlarını zorlayan, insan psikolojisinin en karanlık dehlizlerine, cinsel kimlik çatışmalarına ve bedensel dürtülerin bastırılmasının yarattığı şiddete odaklanan, sofistike bir yapım. De Palma, diğer projelerinin dışında, kamerayı bir röntgenci gibi kullanarak izleyiciyi suç ortaklığına davet ediyor. Sinema tarihinde önemli bir mekan olarak -özellikle korku gerilim- kabul edilen “duş” bu filmin açılışında tercih edilmiş. Diğer duş anlatımlarından farklı olarak bu filmde derinsel bir erotizmin yanı sıra, “Kate Miller” karakterinin içsel dünyasının ve cinsel hüsranının bir dışavurumu anlatılıyor.. Bu sahneler neredeyse hiç diyalog barındırmadan, sadece beden dili ve atmosferle ilerliyor(tipik de palma filmlerinde pek görülmez). Buğulu camın ardındaki sevişme anı, Kate’in monoton evliliğinde bulamadığı ve bilinçaltına ittiği doyurulmamış cinsel arzuyu temsil eder. Sıklıkla "erkek bakışı" (male gaze) eleştirisine maruz kalsa da, bu sahne aslında Kate’in öznel deneyimine odaklanır; kamera onun hazzını, endişesini ve korkusunu yakalayarak kadın cinselliğini bir tabu olmaktan çıkarıp merkeze yerleştirir. Rüyadan uyanıp kendini tekrar duşta bulan Kate için su, sadece fiziksel bir temizlenme aracı değil, aynı zamanda yasak saydığı arzuların yarattığı suçluluk duygusundan arınma çabasıdır. Hitchcock’un “Psycho” filmindeki cinayet sahnesine bir gönderme olan bu an, burada bir cinayet sahnesi olmaktan çıkıp bir metafora dönüşür; sıcak su bilinçaltının buğusunu temizlemeye çalışsa da bu arınma asla tamamlanmaz. Kate’in duştan sonra kocasının tıraş bıçağını görmesi ve tıraş olması, filmin ilerleyen kısımlarındaki cinsiyet karmaşasının ve yaklaşan tehlikenin en erken habercisidir. Filmin antagonisti Dr. Robert Elliott ve onun alter egosu "Bobbi", çoklu kişilik bozukluğu (Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu) üzerinden erkeklik, cinsellik ve şiddet içgüdülerinin keskin bir analizi olarak karşımıza çıkar. Dr. Elliott, toplumun kabul ettiği rasyonel, kontrollü ve "medeni" erkek figürünü, yani Freudyen anlamda "süperego"yu temsil ederken; Bobbi, bastırılmış vahşi cinselliğin, kadınlara duyulan hem arzu hem de nefretin vücut bulmuş hali olan "id"dir (altbenlik). Elliott, erkek bedenine hapsolmuş bir kadın olduğuna inanmaktadır ancak henüz geçişini tamamlayamamıştır. Kate Miller’ın terapide kendi cinsel fantezilerini anlatması, Elliott’ın bastırdığı erkeklik dürtülerini tetikler. Ancak Bobbi kişiliği, bu durumu kendi kadın kimliğine bir ihanet ve bir tehdit olarak algılar. Bobbi için Kate’in cazibesi, Elliott’ın erkek tarafını uyandırdığı için cezalandırılması gereken bir unsurdur. Asansördeki kanlı eylem, aslında erkeğin kadın cinselliğine duyduğu korkunun (fobi) ve kontrolü kaybetme endişesinin saf şiddete dönüşmüş halidir. Elliott’ın rasyonel zırhı çöktüğünde, kontrolü ele alan ilkel dürtü (Bobbi), tıraş bıçağını fallik bir güç sembolü olarak kullanarak "tehdidi" ortadan kaldırmaya çalışır. Filmin finali, başlangıcın bir aynası ve tamamlayıcısı niteliğindedir; ancak bu kez özne Liz Blake’tir ve dinamikler değişmiştir. Kate’in ruhsal arınma çabası olan duş, Liz için somut bir ölüm kalım mücadelesine dönüşür. Burada artık soyut bir suçluluk değil, elinde tıraş bıçağıyla bekleyen fiziksel bir tehdit vardır. Ancak Liz, Kate gibi pasif bir kurban olarak kalmaz; Dr. Elliott’a (o anki Bobbi’ye) karşı koyarak ve onu etkisiz hale getirerek, kendini savunan aktif bir kadın figürüne evrilir. Bu durum, kadın dayanışmasının ve hayatta kalma içgüdüsünün bir zaferi gibi görünse de filmin sonundaki o nihai rüya sahnesi, huzursuz edici gerçeği yüzümüze çarpar. Akıl hastanesindeki o son kâbus, Bobbi’nin yani "id"in zincirlerinden tamamen boşaldığını ve rasyonel kontrolün (Dr. Elliott) yok olduğunu simgeliyor. İzlenmeyi hak eden bir yapım..

hanshiro 4 months ago

En sevdiğim 10 Deep Purple parçası 1- This Time Around 2- When A Blind Man Cries 3- Mistreated 4- Smoke On The Water 5- Lalena 6- Child in Time 7- Soldier Of Fortune 8- Perfect Strangers 9- Highway Star 10-…devamıEn sevdiğim 10 Deep Purple parçası 1- This Time Around 2- When A Blind Man Cries 3- Mistreated 4- Smoke On The Water 5- Lalena 6- Child in Time 7- Soldier Of Fortune 8- Perfect Strangers 9- Highway Star 10- Comin' Home Rock tarihinin en çarpıcı üç vokalistine sahip olmuş, gelmiş geçmiş en iyi gruplardan biri Deep Purple'dır. Başta Ian Gillan olmak üzere David Coverdale ve Glenn Hughes gibi önemli isimler önemli albümler çıkardı. Tarihine bakıldığında -çoğu grup gibi- progressive rock ile başlayıp zamanla alternatif rock'a (arada hard rock ve heavy metal) evrilmiştir. 1968-69 arasında -bana göre- en iyi parçaları "Lalena" ve "Hush"tır. Bu parçaları çok fazla ön planda olamamış Rod Evans seslendirmiştir. Araştırdığım kadarıyla grup o zamanlar sadece İngiltere ve birkaç Avrupa ülkesinde dinlenmiş. Yine bana göre grubun başlıca gelişimindeki ilk etmen Ritchie Blackmore'un katılmasıdır. Kanımca kendisi gelmiş geçmiş en iyi gitaristlerden biridir. Akabinde Ian Gillan'da eklenince müzikte büyük dönüşümlere imza attılar.. - Deep Purple in Rock (1970) - Fireball (1971) - Machine Head (1972) - Who Do We Think We Are (1973) Her yıl bir albüm çıkarmışlar ve Machine Head albümüyle Tüm dünyada yankı uyandırmışlar.. Bu başarı da iki temel etken öne çıkıyor: birincisi Ian Gillan'nın Autotune'nun henüz icat edilmediği bir zamanda eşsiz ses kullanımı, diğeri ise Blackmore'un üstün gitar teknikleri... Bu sayede grup 1970'teki (Deep Purple in Rock) albümle 68 hafta 1. Sırada kaldı. Bu önemli zira o dönem Led Zeppelin ve Black Sabbath gibi gruplar da var.. Akabinde 1973 yılında ABD'de -tam hatırlamıyorum ama- yılın albümü ödülü kazanmışlar. Ve o dönem rolling stones da vardı.. Gerçekten büyük başarı. Ek olarak grup 1972 yılında Londra'daki Rainbow Theatre konserinde ses seviyesi 117 desibele ulaşmış. Bu, o dönemde bir müzik grubu için ölçülen en yüksek sesmiş ve grup "Dünyanın En Gürültülü Grubu" olarak Guinness Rekorlar Kitabı'na girmiş. Blackmore'un 1975'te ayrılmasıyla birlikte farklı dönemlere giriyorlar. Önce David Coverdale (arada Glen Hughes) ardından tekrar Ian Gillan sonra Joe Lynn Turner ve ardından üçüncü kez (günümüze kadar) Ian Gillan.. Son olarak grubun baştan sona tek değişmeyen üyesi davulcu Ian Paice'tir. Bütün albümler ve vokalistlere değinmek isterdim ama muhtemelen kimsenin umrunda olmayacak o yüzden fazla uzatmıyorum. Deep Purple müzik dünyasında önemli bir yere sahip, 68'te kurulmalarına rağmen hala aktifler. 2024 yılında İstanbul'da konser verdiler ve hemen akabinde son albümleri "=1" i yayınladılar. Geçtiğimiz günlerde Ian, %70 görme kaybının olduğunu ve emekli olacağını söyledi. Buna rağmen 2026'da konser verecekleri konuşuluyor. Keşke bir kez daha İstanbul'a gelseler.. Onları canlı izleyebilmek için ömrümden 2 ay verirdim. Eklemeyi çok isteyip ekleyemediğim bonus parçalar: - Knocking At Your Back Door - Lazy - Wasted Sunsets - Burn - Coronarias Redig - Emmaretta - April - Hush - Mary Long - Place In Line - You Can't Do It Right - Son of Alerik - Space Truckin'

hanshiro 4 months ago

Barbarın Kahkahası

Sema Kaygusuz

6 Gönderi

Sema Kaygusuz'un 2015 yılında yayımlanan romanı. İyi düşünülmüş ama tam anlamıyla beni içine çekmeyi başaramamış bir eser.. Garip birtakım olayları merkeze alsa da, kitabın temel amacı derin bir toplumsal eleştiri ve bir "medeniyet" sorgulamasıdır. Roman, tatil yapan bir grup insanın…devamıSema Kaygusuz'un 2015 yılında yayımlanan romanı. İyi düşünülmüş ama tam anlamıyla beni içine çekmeyi başaramamış bir eser.. Garip birtakım olayları merkeze alsa da, kitabın temel amacı derin bir toplumsal eleştiri ve bir "medeniyet" sorgulamasıdır. Roman, tatil yapan bir grup insanın huzurunun bozulması üzerinden, Türkiye'nin (ve genel anlamda modern toplum biçimlerinin) bilinçaltına, ötekileştirme pratiklerine ve şiddet eğilimine sert bir ayna tutuyor. Roman, bir sahil kasabasındaki (Mavi kumru motel) bir otelde geçer. Her şeyin huzurlu ve nezih göründüğü bu ortam, bir sabah havuzun ortasında görülen sidik (kitapta bu durum bir "kirletme eylemi" olarak sunulur) ile sarsılır. Kanımca havuz, modern, steril ve "yıkanmış/paklanmış" orta sınıf hayatını temsil ediyor. Bu suyun kirletilmesi sadece hijyenik bir sorun değil aynı zamanda toplumsal sözleşmenin ve yapay huzurun ihlalidir (konforları bozulduğunda ne kadar acımasızlaşabildiklerini gösteren orta-üst sınıf. Kendi küçük cennetlerini korumak için "öteki"ni kurban etmeye hazırdırlar). Kitap boyunca sorduğumuz "Bu eylemi kimin gerçekleştirdiği" sorusu, romanın temel yapısını oluşturuyor. Ancak yazar, kimin yaptığından ziyade, bu olay karşısında diğerlerinin nasıl tepki verdiğine odaklanıyor.. Kitabın adı olan "Barbarın Kahkahası", romanın temel felsefi sorusunu barındırır. Klasik anlatıda "barbar", medeniyetin dışındaki, kuralsız ve vahşi olandır. Ancak Kaygusuz bu kavramı biraz tersyüz eder, Havuzu kirleten kişi "barbar" olarak etiketlenir, ancak asıl barbarlık, "faili bulmak" adına otel sakinlerinin ve yönetimin sergilediği tutumda ortaya çıkar -ki bu noktada Türk halkının (genel hatlarıyla) toplumsal olaylara yaklaşım biçimine benzetilebilir-. Otelin tipik benzetmesi, "Otoriteyi ve gücü korumak" için baskıyı meşrulaştıran devlet/iktidar metaforu olarak görebiliriz.. Suçluyu bulmak için çalışanların odalarının aranması, mahremiyetin ihlali, garsonların ve temizlikçilerin aşağılanması (birinin kovulması), "nezih" tatilcilerin içindeki faşizan dürtüleri açığa çıkarıyor.. Romanda "beden" ve "atık" kavramları eserin temel yapı taşını oluşturuyor. Bütün bunlara rağmen eseri vasat buldum zira Kaygusuz, iyi (ve de özgün olmasına rağmen) anlatım biçimine rağmen bolca -bana göre- gereksizlik içeriyor. Öncelikli olarak tercih edilen üslup, iyi anlatımı gölgeliyor. Yersiz "müstehcen ve sokak ağzı" eseri olumsuz yönde etkileyen ilk etkenlerden biri. Buna hiç gerek yokmuş zira bazı karakterler özelinde -özellikle Eda- bu durum daha da komikleşiyor. Bir Henry Miller değilseniz ağzınızı bozmaya gerek yok diye düşünüyorum.. İkinci olarak -bu noktada biraz genel eleştiri yapacağım- eserin postmodern'e sarılması ve bunu abartıya kaçırması. Nevzat hocanın bu bağlamda önemli bir nokta atışı vardı. Batıdaki kültürden yoksun olduğumuz için bu tür temaları ancak "postmodernizm" ile aşık atabiliriz diyor.. Zira modernizm için güçlü kültür kodları gerekiyor (örnek olarak ilyada'yı veriyor ve batıda bunun yaklaşık 1700 yıl önce gerçekleştiğini söylüyor). Konuyu buraya bağlayacağım, Kaygusuz (tabi ki bu konudan bağımsız yine postmodern yazabilir) eserini postmodern nitelikleriyle donatmış olsa da, finalde başaramamış. Modernizm etkisini de arkasına alarak eser boyunca postmodern yaklaşımları -hikayeyi özgünleştirmek pahasına- fazla boğmuş. Buna eserdeki yetersiz karakter gelişimlerinden tutunda finalindeki açık uçlu son'a kadar örnek verebiliriz. Genel olarak bakıldığında, Türk sanatındaki temel sorunlarından biri bu; biz "postmodernizm"i eserin arkasına yerleştiriyoruz; eser, bütün iyi yönlerine rağmen sönük ve tartışmaya açık hale geliyor. 2015 yılındaki ülke eleştirisini, bir otel inşa ederek ve çeşitli statüden insanları buraya yerleştirerek Toplumsal bir eleştiri hedeflemek son derece iyi ama dediğim gibi bunun aktarılma süreci (teknik yönlerinin de zayıflığı ile birlikte) en az hikaye kadar çaba ister. İyi bir konunun oluşumunda postmodernizmin arkasına sığınmamalıyız.. Özetle iyi düşünülmüş ama iyi oluşturulamamış bir eser. Ancak özgünlüğünü takdir ettiğimden başka kitaplarını okuyacağım.

hanshiro 4 months ago

Lavinia

George Sand

2 Gönderi

Büyük hayal kırıklığına uğradığım George Sand eseri.. Kitap, inanılmaz bir erkek düşmanlığı (mizandrist bakış açısıyla) ile ele alınmış iki öyküyü içeriyor.. Hiçbir erkeğin ve kadının böyle bir "taraflı" (cinsiyetçi) yaklaşım sergileyen eserleri okumaması gerek. Döneminde yarattığı yankı vesilesi ve yazarı…devamıBüyük hayal kırıklığına uğradığım George Sand eseri.. Kitap, inanılmaz bir erkek düşmanlığı (mizandrist bakış açısıyla) ile ele alınmış iki öyküyü içeriyor.. Hiçbir erkeğin ve kadının böyle bir "taraflı" (cinsiyetçi) yaklaşım sergileyen eserleri okumaması gerek. Döneminde yarattığı yankı vesilesi ve yazarı hakkında duyduğum önemle okumak istedim ancak üzülerek söylüyorum, korkunç bir deneyimdi. Erkekler kadar, kadınlarında rahatsız olması gereken bir eser zira kadını da kötü konuma yerleştiriyor. İlk öykü Lavinia -en azından- finali hariç beni memnun etmişti. Üslup ve biçem olarak son derece iyiydi, ta ki finaldeki "Bütün erkeklerden nefret ediyorum" bakış açısıyla bir tür ego tatmini yaşayan karakteri görene kadar.. Yani böylesine güzel ve (özellikle saygının ön planda olduğu) iyi işlenmiş bir öykünün bu şekilde final yapması beni derinden üzdü. Ancak diğer öykü olan "Markiz" daha kötüydü. Baştan sona erkek düşmanlığı içeriyor. Toplum tarafından kötü bir hayat sürmüş olsa da bu yaşanan durum insana bir tür zorbalık veyahut küçük düşürme hakkı vermiyor (zira o insanın ne suçu var?) karakterimiz kocasını sevmiyor ve sürekli başka birini arzuluyor. Bu da yetmemiş gibi arzuladığı erkeği -bulunduğu konum- bir tür "obje" olarak görüp arzulamış. Sand, bu iki metni bir araya getirerek erkeğin hem sosyal hayattaki kibrine hem de fiziksel ve ruhsal bayağılığına karşı bütünlüklü bir reddediş manifestosu oluşturmak istemiş. İki öyküde de kadın karakterler, erkekleri analiz ederek şu sonuca çıkmakta; "erkek, kadının hayal dünyasındaki o yüce yere layık değildir ve gerçeklikte her zaman bir hayal kırıklığı yaratmaya mahkumdur." Eserdeki bu mizandrik ton, her iki öykünün finalinde kadının yaptığı seçimlerle zirveye ulaşıyor ve klasik anlatılardaki o mutlu son beklentisini tersyüz editor. Lavinia, Lionel’in sunduğu evlilik teklifini ve sosyal statüyü elinin tersiyle iterek, erkeğin pişmanlığının bile ne kadar bencilce olduğunu ve affedilmeye değmediğini ifşa ediyor, Markiz ise sahnede hayran olduğu Lelio’yu gerçek hayatta tanıdığında yaşadığı hayal kırıklığıyla, erkeği sadece bir sanat eseri veya uzaktan sevilecek bir imge olarak tutmayı, onunla gerçek bir ilişki yaşamaya tercih ediyor. Korkunç bir deneyimdi. Yazardan başka bir şey okur muyum sanmıyorum, "feminizm" adı altında mizandrist öykü yazması, erkekler kadar kadınlarında tepki vermesi gereken bir durum. Zira bu feminizm'e zarar veriyor. Cinsiyetçi, erkek-kadın düşmanlığının yapılmadığı bir Edebiyat dileğiyle..

hanshiro 4 months ago

Bir Kadın

Annie Ernaux

10 Gönderi

"Bir Kadın" Fransız yazar Annie Ernaux’nun 1988 yılında yayımlanmış oto-(sosyo)biyografik roman eseri.. Annesinin Alzheimer hastalığı sonrası vefatından kısa bir süre sonra ortaya çıkan bu kitap, yalnızca bir roman değil; bireysel kişiliği kadar sosyal sınıfı tarafından da tanımlanmış bir kadının hayatını…devamı"Bir Kadın" Fransız yazar Annie Ernaux’nun 1988 yılında yayımlanmış oto-(sosyo)biyografik roman eseri.. Annesinin Alzheimer hastalığı sonrası vefatından kısa bir süre sonra ortaya çıkan bu kitap, yalnızca bir roman değil; bireysel kişiliği kadar sosyal sınıfı tarafından da tanımlanmış bir kadının hayatını yeniden inşa etmeye yönelik etkileyici bir girişimidir. Metnin merkezindeki gerilim, Ernaux'nun yoğun bir duygu karmaşası alanı olarak tasvir ettiği anne-kız ilişkisinde yatmaktadır (bu kısımlarda -ben- Ingmar Bergman'ın "Güz Sonatı" filmindeki temel çatışmanın benzer bir hissiyatını aldım). Anne sevgisini romantize eden geleneksel anı kitaplarının aksine Ernaux, hem şiddetli bir sevgi hem de sert sürtüşmelerle karakterize edilen bir ilişkiye süslemesiz, yalın bir bakış sunmuş. Annesi, kızının sosyal hayatta kalmasını sağlamak için görgü ve ahlak kurallarını dayatan, hanenin -komuta merkezli- olarak, bazen de baskıcı bir figür olarak resmedilmiş. Kızını bir üst sınıfa taşımak için her şeyi feda etmiştir, ancak tam da bu başarı, aralarında aşılamaz bir kültürel uçurum yaratmıştır. Ernaux eğitim yoluyla sosyal merdiveni tırmanırken, burjuvazinin zevklerini ve dilini benimsemiş, bu da annesinin kendi evinde yargılanmış ve aşağı hissetmesine neden olmuştur. Ernaux, bu kişisel tarihi sosyoloji alanın (bir yönüyle kendi kriterleri ile) bu teknik genellikle "oto-sosyo-biyografi" olarak adlandırmıştır. Annesini sadece kendine özgü bir birey olarak görmeyi reddeder; bunun yerine onu belirli bir zamanın, mekanın ve sınıfın ürünü olarak bağlamına oturtur. Annesinin hayatı -Normandiya'daki işçi sınıfı çocukluğundan küçük bir bakkal dükkanı sahibi olarak verdiği mücadelelere kadar- yirminci yüzyıl Fransız işçi sınıfının bir vaka incelemesi olarak ele alınır. Annesinin varoluşunu yöneten ekonomik kaygıları, "el ne der" korkusunu ve bitmek bilmeyen saygınlık arayışını detaylandıran Ernaux, anlatıyı özel bir hikayeden kolektif bir tarihe yükseltir. Metin, bir kişiyi gerçekten anlamak için, onun arzularını, korkularını ve dilini şekillendiren toplumsal güçleri anlamak gerektiğini ima eder. Annesi hakkında "sanatsal" bir dille yazmanın bir tür ihanet olacağını savunarak metaforik süslemeleri, lirik betimlemeleri veya duygusal dili açıkça reddeder. Annesi zorunluluklar ve sert gerçeklerle yönetilen bir hayat yaşadığı için, Ernaux bu varoluşu yansıtmak adına nötr, nesnel ve yalın bir düzyazı benimsemiştir. Bu "düz" üslup ikili bir amaca hizmet eder: Nostaljinin çarpıtmalarını ortadan kaldıran bir doğruluk aracı olarak işlev görür ve işçi sınıfı yaşamının üzerini, hakim burjuva kültürünün süslü diliyle örtmeyi reddeden politik bir duruş sergiler. Anlatı yapısı, annenin ölümünden başlayıp canlı dolu yıllarına geri dönen ve nihayetinde Alzheimer ile gelen çöküşe uzanan bir döngü izleyerek, annenin fiziksel gerileyişi etrafında şekillenir. Bu yapı, bir zamanlar güçlü olan annenin bağımlı bir çocuğa dönüştüğü ve kızının bakım vermenin fiziksel yakınlığını yönetmek zorunda kaldığı rol değişiminin sarsıcı bir portresini çizer. Ernaux, demansın yarattığı yıkımı duygusal patlamalarla değil; annesinin kimliğinin silinişinin - dil, hafıza ve otonomi kaybının- hassas bir kaydını tutarak yakalar. Tesadüfi bir şekilde yakın zamanda okuduğum "bahçıvan ve ölüm" kitabına benzettim. Aslında benzemiyorlar orada bir baba-oğul ilişkisi varken burada anne-kız ilişkisi var. Edebi düstur olarak bakıldığında Ernaux (kısa sayfada) daha çok derdini anlatabilmeyi başarabilmiş -bana göre-. Ek olarak (bu tür anlatımların uzmanı sayılacak) Jean Louis Fournier'in anne-oğul ilişkisini anlatan "Kuzeyli Annem" eserinin de yer yer hissiyatını almadım değil. Yine bir Fransız eseri olmasının etkisiyle hissiyatın daha çok ön plana çıkması gayet normal görünüyor. Fazla uzattım. Kısa ama etkileyici bir eser. Keşke daha uzun ve biraz fazla detay içerseydi.

hanshiro 4 months ago

En sevdiğim 10 Eloy parçası 1- End Of An Odyssey 2- The Apocalypse 3- Atlantis' Agony At June 5th 8498, 13 p.m. Gregorian Earthtime 4- Time To Turn 5- Mighty Echoes 6- Posedion's Creation 7- Rosetau 8- The Answer 9-…devamıEn sevdiğim 10 Eloy parçası 1- End Of An Odyssey 2- The Apocalypse 3- Atlantis' Agony At June 5th 8498, 13 p.m. Gregorian Earthtime 4- Time To Turn 5- Mighty Echoes 6- Posedion's Creation 7- Rosetau 8- The Answer 9- Follow The Light 10- Astral Entrance Bu tür top 10'ları hazırlarken arada böyle adı duyulmamış grupları da paylaşmak istiyorum. Müzik sanatının -türü ne olursa olsun- belirli sanatçı/gruplarla sınırlandırılmasını hiçbir zaman doğru bulamamışımdır. Eloy, progressive rock türündeki en önemli gruplardan biridir. Almanya'dan çıkmış en iyi prog grubu desek abartmış olmayız. Son derece mitolojik göndermelerle, türün en ince ve en derin yönlerini dinleyici ile buluşturmuş enfes bir gruptur. Son derece sabır isteyen bu türün, kendi içerisinde barındırdığı enstrümantal biçim ve estetik melodiler; Eloy gibi donanımlı (entelektüel) müzisyenler eşliğinde büyük haz yaratıyor.. Tek tek albümlerini sıralamak yerine bir tanesini seçtim (Ocean), nasıl bir inceliğe sahip olduklarını göstermek -daha doğrusu anlatmak isterim. "Ocean" Eloy'un 1977 yılında yayımladığı, grubun kariyerindeki en olgun ve atmosferik çalışmalardan biri olarak kabul edilir. Space Rock veya Krautrock türünün zirve noktalarından olan bu eser, Atlantis efsanesinin yükselişini ve çöküşünü işleyen derinlikli bir konsept albümdür. Ancak grup bu hikayeyi sadece mitolojik bir anlatı olarak değil, insanlığın manevi yozlaşmasına ve ilahi olandan uzaklaşmasına dair güçlü bir alegori olarak kurgulamıştır. Albümün lirik ve felsefi mimarı, aynı zamanda grubun davulcusu olan Jürgen Rosenthal'dir ve hikayeyi belirli bir kronolojik akışla dinleyiciye sunar. Albümün hikayesi, Poseidon'un Atlantis'i yaratmasıyla başlar. "Poseidon's Creation" adlı açılış parçası, Atlantis'in bir ütopya olarak kuruluşunu, Klaus-Peter Matziol'un ikonik bas gitar riffleri ve umut dolu, görkemli bir müzikal yapıyla betimler. Hikaye, insanların yaratılışı ve onlara evrensel akıl veya tanrısal söz anlamına gelen "Logos"un bahşedilmesiyle devam eder. "Incarnation of the Logos" parçasında synthesizer ağırlıklı, daha mistik ve ruhani bir atmosfer hakimdir; bu dönemde insanlık henüz saftır ve evrensel düzenle uyum içindedir. Ancak bu uyum kalıcı olmaz. "Decay of the Logos" parçasıyla birlikte kırılma noktası yaşanır; insanlar hırslarına ve materyalizme yenik düşerek sahip oldukları o tanrısal özü, yani Logos'u yitirmeye başlarlar. Müziğin de bu noktada daha karanlık ve agresif bir tona büründüğü, Frank Bornemann'ın vokallerinin ise bir uyarı niteliği taşıdığı görülür. Hikayenin finali ise kaçınılmaz bir kıyametle, yani Atlantis'in sulara gömülmesiyle son bulur. "Atlantis' Agony at June 5th - 8498, 13 P.M. Gregorian Earthtime" adlı on beş dakikalık devasa kapanış parçası, yozlaşmış bir medeniyetin tanrılar tarafından cezalandırılmasını anlatır. Parça, kaotik sesler, patlamalar ve okyanus dalgalarıyla biterken dinleyiciyi derin bir boşlukla baş başa bırakır. Jürgen Rosenthal bu hikayeyi kurgularken doğrudan Antik Yunan filozofu Platon'un "Timaeus" ve "Critias" diyaloglarından esinlenmiştir. Özellikle son şarkının isminde geçen "M.Ö. 8498" tarihi rastgele seçilmiş bir rakam değildir; Platon'un Atlantis'in kendi zamanından yaklaşık 9000 yıl önce battığına dair ifadesine dayanan matematiksel bir hesaplamadır. Albümdeki en önemli felsefi gönderme "Logos" kavramıdır. Antik Yunan felsefesinde ve teolojisinde "akıl", "söz" ve "evrensel düzen" anlamına gelen bu kavram, albümde insanlığın kaybettiği manevi pusulayı temsil eder. Eloy'a göre Atlantis'in batışı fiziksel bir felaketten ziyade, insanlığın aklını ve ruhunu terk etmesinin bir sonucudur. Müzikal açıdan Pink Floyd ile kıyaslansa da Eloy, gitardan çok synthesizer ve org kullanımı, Rosenthal'in törensel davul ritimleri ve Bornemann'ın karakteristik aksanıyla kendine has, dünya dışı bir atmosfer yaratmayı başarmıştır. Böylesine güçlü bir grubun (Almanlar tarafından bile) az dinleniyor olması çok üzücü... Eklemeyi çok isteyip ekleyemediğim bonus parçalar; - Serenity - Silhouette - Rainbow - Escape To The Heights - On The Verge Of Darkening Lights - A Broken Frame - Eclipse Of Mankind - Jeanne d'Arc - Up And Down - Castle In The Air - The Light From Deep Darkness - The Tides Return Forever - Company of Angels - Point Of No Return

hanshiro 4 months ago

Peter Camenzind

Hermann Hesse

2 Gönderi

Spoiler içeriyor "Yeryüzünde asla yaşanmamış ama yine de gerçek olan ve benim kabarıp coşan yüreğimde dalgaları kıyıları dövmek, tüm acı ve sevinçleriyle yaşanmak isteyen bir yaşamın söz konusu kitaplardan bana doğru burcu burcu esip geldiğini tatlı bir ürpertiyle hissediyordum. Dışarıdan yalnızca yakındaki…devamı"Yeryüzünde asla yaşanmamış ama yine de gerçek olan ve benim kabarıp coşan yüreğimde dalgaları kıyıları dövmek, tüm acı ve sevinçleriyle yaşanmak isteyen bir yaşamın söz konusu kitaplardan bana doğru burcu burcu esip geldiğini tatlı bir ürpertiyle hissediyordum. Dışarıdan yalnızca yakındaki kulede çalan saatin sesinin ve kulenin yanı başında yuva yapmış leyleklerin takırtısının içine sızabildiği tavan arasındaki odayı okuma köşesi seçmiştim kendime; Goethe'nin ve Shakespeare'in kahramanları sürekli bu odaya girip çıkıyordu. İnsan denen varlığın gerek Tanrısal gerek komik yanlarını görmeye başlamıştım: Çelişik ve ele avuca sığmaz yüreğimizin oluşturduğu bilmece, dünya tarihinin derin anlamı, kısa günlerimizi aydınlatan ve bilip tanıma gücüyle donatan tin, minik varlığımızı yüceltip onu dünya durdukça duracak zorunlu nesneler arasına katan bu yaman mucize. Daracık çatı penceresinden başımı çıkarınca, güneş ışığıyla aydınlanmış damları ve sokakları görüyor, iş yaşamının, günlük yaşamın küçük gürültülerinin karmaşık bir yumak oluşturarak bir uğultuyla yukarılara kadar çıkıp geldiğini duyup şaşırıyor, büyük büyük kişilerle dolup boşalan tavan arasındaki odamda yalnızlıkla gizemselliğin acayip güzellikte bir masal gibi beni sarıp sarmaladığını hissederek ha bire okuyup duruyordum. Pencereden aşağıya, evlerin çatılarına, sokaklara, aşağılarda akıp giden yaşama baktıkça, yüreğimi daha da tuhaf ve yabancı duygular dolduruyordu. Zamanla öyle oldu ki, içimde ürkek ve bunaltıcı bir duygu boy atmaya başladi; kim bilir, kendim de bir kâhindim belki, önümde serilmiş duran dünya beni bekliyor, hazinelerinden bir bölümünü gün ışığına çıkarıp üzerindeki rastlantı ve sıradanlık örtüsünü çekip almamı, keşfedilen hazineyi bir ozan gücüyle yok oluşların elinden kurtarıp ölümsüzleştirmemi istiyordu." (Sayfa 36-37) Büyük yazar Hermann Hesse'nin 1904 yılında yayımladığı ilk romanı. Sonraki yıllarında daha çok değineceği "eve dönüş" ve "kendini buluş" temalarının ilk örneği. Hesse'nin o kendine has, doğayı insan ruhunun bir aynası gibi kullanan şiirsel üslubu, kitabın daha ilk sayfalarında İsviçre'nin o sarp, sisli ve yalnız dağlarına götürmektedir. Başkahraman Peter Camenzind, tıpkı doğduğu Nimikon köyünün sert coğrafyası gibi şekillenmiş bir karakterdir. İsviçre'nin o izole köy yaşamı, Peter'in ruhuna hem bir derinlik hem de insanlardan kaçan bir yabanilik aşılamıştır. Şehir hayatına, Zürih'e veya Basel'e indiğinde yaşadığı o "eğreti duruş", aslında Hesse'nin modern toplum ile doğa insanı arasındaki çatışmayı resmetme biçimidir. Peter, şehirli entelektüellerin yapmacık nezaketinden tiksinirken, köyündeki o basit ama gerçek yönünü özler; ancak köyüne döndüğünde de oraya sığamaz çünkü ruhu artık "okumuş" ve genişlemiştir. Bu arafta kalmışlık, onun içsel dünyasındaki o meşhur yükseliş ve alçalışların, o bitmek bilmez melankolinin ana kaynağıdır. Hesse'nin daha sonra yıllarda ele alacağı başta "Siddhartha" olmak üzere "Demian" ve "Çarklar Arasında" gibi eserlerinde işleyeceği o meşhur "dostluk, arkadaşlık" temasının ilk örneği Peter Camenzind'dir. Peter'in başta Richard olmak üzere, eser boyunca ilişki kuracağı insanlar, hayatın gerçekliğinin en iyi yansımalarıdır. Richard, Peter'in olmak isteyip de olamadığı, hayata daha uyumlu, sanatla barışık, nazik tarafken; Peter'in Richard'a duyduğu sevgi, sadece bir arkadaşlık değil, aynı zamanda kendi eksik parçasına duyduğu özlemdir. Ancak Hesse, karakterine mutluluğu kolay kolay bahşetmez; Richard'ın yokluğunda yaşanan drama, Peter'i tekrar o yalnız dağ başındaki bulutlara, yani kendi içsel yalnızlığına hapseder. Aşk hayatı da benzer bir hüsrandır; Elizabeth'e duyduğu aşk, platonik ve dokunulmaz kaldığı sürece Peter için bir anlam ifade eder. Sevdiği kadına açılmaz, kendisini seven kişiye de dönüp bakmaz. İtalya seyahatleri ise, onun için sadece coğrafi bir değişim değil, ruhunun Kuzey'in kasvetinden Güney'in estetiğine ve Aziz Francesco'nun doğayı ve tüm canlıları kucaklayan felsefesine açıldığı bir kapıdır. Özellikle edindiği, hayatı ve doğayı sadece izlemek değil, onu "hissetmek" ve "sevmek" gerektiğine dair gözlemler -Peter'in finaldeki dönüşümüne zemin hazırlar. Fakat kitabın en can alıcı kısmı (bana göre) Peter'in karakterini derinden etkileyen Boppi ile yaşadığı dramadır. Peter, başlangıçta büyük bir yazar, büyük bir şair olmak isteyen, dünyayı fethetme arzusuyla dolu bir gençken, hayat onu kambur, sakat ve yardıma muhtaç Boppi'ye bakmak zorunda bırakır. Bu kısmın özellikle Hesse'yi -tırnak içinde Hesse yapan ustalığını konuşturduğu yerdir. Peter, başta Boppi’den tiksinir, onun o aciz halinden, fiziksel deformasyonundan, yemek yiyişinden midesi bulanır. Bu, Peter'in içindeki bencil sanatçının, "çirkin" gerçeğe verdiği tepkidir. Ancak zamanla, o küçümsediği, acıdığı Boppi'nin gözlerinde, dağların zirvesinde bulamadığı bir bilgeliği ve sabrı keşfeder. Boppi ile yaşadığı süreç, Peter'in egosunun ölümüdür. Ona yemek yedirmek, onu temizlemek, onun o sessiz ve şikayetsiz ızdırabına ortak olmak, Peter'e "sevginin" aslında "hizmet etmek" olduğunu öğretir. Boppi'nin kendisinden ayrılışı ile birlikte Peter, artık ünlü bir yazar olma hayali kuran o kibirli genç olmaktan çıkar; o artık acıyı tanıyan, hayatın en zayıf halkasına bile şefkat gösterebilen olgun bir adama dönüşmüştür (özellikle yıllar sonra köyüne dönüp babasıyla kurduğu yeni iletişim gibi). Boppi sayesinde öğrendiği "hizmet etme" erdemini, babasıyla olan ilişkisine taşır. Babasıyla arasındaki o mesafeli, soğuk dağ havası, yerini sessiz bir kabullenişe bırakır. Peter Camenzind, dünyayı kelimeleriyle fethedememiştir belki ancak başta Boppi'nin olmak üzere yıllar içinde karşılaştığı insanlarlarla birlikte ve babasının yaşlılığı üzerinden kendi ruhunu fethetmiştir. Hesse'nin temelde anlatmak istediği de budur: Gerçek sanat, kâğıt üzerine yazılan şiirlerde değil, bir insana karşılıksız ve tiksinmeden uzatılan elde, çekilen çilede ve yaşanan o sessiz, gösterişsiz hayattadır. Bir Hesse'ci olarak fazla etkilendim, muhtemelen sizler benim kadar sevmeyeceksiniz ama okunmayı hak eden bir eser.. "Bugünün bütün bu insanlarının ne büyük bir özlemle esenliği aradığı ve bu özlemin onları ne acayip yollara sürüklediği bazen dikkatimi çekiyordu. Tanrı'ya inanmaya aptalca, neredeyse yakışıksız bir gözle bakılıyor, Tanrı'dan başka bir sürü öğretiye, isme, örneğin Schopenhauer'e, Buddha'ya, Zerdüşt'e ve daha pek çoklarına inanmakta sakınca görülmüyordu. Kendilerine henüz bir isim yapmamış genç şairler vardı, stilize evlerde kimi heykel ve tabloların önünde görkemli ayinler düzenliyorlardı. Tanrı'nın önünde baş eğmekten utanç duyuyor ama Otricoli Zeus'unun önünde dize gelebiliyorlardı. Riyazet ehli kişiler vardı sonra, perhizle kendilerine eza ve cefayı reva görüyor, öte yandan süslerinden geçilmiyordu. Tanrıları Tolstoy'du bunların ya da Buddha. Öyle sanatçılarla karşılaşıyordum ki, zarif ve seçkin duvar kâğıtlarının, müziğin, yedikleri yiyeceğin, içtikleri şarabın, sürdükleri parfümün, tüttürdükleri puroların cazibesiyle ayrı bir havayı soluyorlardı. Cerbezeli bir şekilde, yapay bir doğallıkla müzik alanındaki akımlardan, renk armonilerinden ve benzeri konulardan söz ediyor, her yerde "kendi orijinallikleri"ni açığa vuracakları bir fırsat kolluyorlardı, bu orijinallik de çoğu kez küçük çapta masum bir kendini aldatıştan ya da zıpırlıktan oluşuyordu. Aslında bütün bu zoraki komedi bana eğlenceli ve gülünç geliyor, öte yandan ne çok özlemin ve gerçek manevi gücün bu komedide alevlenip kısa sürede söndüğünü, sık sık içimde tuhaf bir ürpertiyle algılıyordum." (Sayfa 88)