“Bayar, Zekeriya Sertel'in «Hatırladıklarım» adlı kitabındaki «Demokrat Partiyi Nasıl Kurduk?» başlığını taşıyan kısımdan kendisine bahsettiğimde güldü. «Beraber mi kurmuşuz?» dedi.”
Tarih, 1941 yazının başıdır. Naziler Balkanlara sarkmışlar, bizim Bulgar hududumuzda mola vermişlerdir. Türkiye'de bir adam geç saatlere kadar gözünü kırpmamaktadır. Bu, İsmet İnönü'dür. Ankara'da Çankaya'da ve İstanbul'da Dolmabahçe veya Yalova'da olayları hem büyük dikkatle, hem de geniş endişeyle izlemektedir. Hele…devamıTarih, 1941 yazının başıdır. Naziler Balkanlara sarkmışlar, bizim Bulgar hududumuzda mola vermişlerdir. Türkiye'de bir adam geç saatlere kadar gözünü kırpmamaktadır. Bu, İsmet İnönü'dür. Ankara'da Çankaya'da ve İstanbul'da Dolmabahçe veya Yalova'da olayları hem büyük dikkatle, hem de geniş endişeyle izlemektedir. Hele haziran ayında tansiyon tamamıyla gerilmiştir. İnönü, Alman ordularının mutlaka harekete geçeceklerini bilmektedir.
Ama, hangi yönde?
Almanlar için iki muhtemel karar vardır: Ya Türkiye üzerinden güneye inmek, ya da Sovyetler Birliği'ne karşı taarruza geçmek. Bilhassa Bulgaristan'daki ajanlarımız oradaki Alman birliklerinin hareketlerinden manalar çıkarıp bu bilgileri günü gününe Türkiye'ye göndermektedirler, bunlar da, değerlendirilerek derhal Cumhurbaşkanına ulaştırılmaktadır ama, haziranın üçüncü haftasına girilirken henüz hiçbir şey kesinlikle belli değildir.
Hitler yüzünü güneye mi döndürecektir, yoksa kuzeye mi çevirecektir? İsmet İnönü Yalova'dadır ve müthiş bir sinir gerginliği kendisine hâkimdir. Cumhurbaşkanının Özel Kalem Müdürü Süreyya Anderiman gece gündüz radyoları dinlemekte, bir haber kapmaya çalışmaktadır. Gerçi siyasi sa-hada, ateşin bize sıçramaması için yapılabilecek olan yapılmıştır. Fakat nihayet karar, Hitler'in kafası içindedir.
Ve bir sabah, pek erken saatte beklenen haberi Anderiman radyosundan alır. Alman orduları harekete geçmişlerdir.
Kuzeyde, Sovyetler Birliği'ne karşı...
Anderiman Ankara'da kalmıştır. Derhal, telefonla, Yalova'yı arar. Haberin İsmet İnönü'ye ulaştırılmasını istemektedir. Fakat Cumhurbaşkanı uyumaktadır. Odasına kim girecek, onu durumdan haberdar edecektir?
Nöbetçi yaverin aklına, o sırada Yalova'da, Köşkte bulunan Ömer İnönü gelir. Babasını Ömer uyandırır:
<>
İsmet İnönü bir an onun yüzünü seyreder. Sonra, yatağının üzerine bağdaş kurar ve başlar, kahkahalarla gülmeye. Bir dakika, iki dakika, üç dakika... Babasını hiç böyle görmemiş olan Ömer şaşkınlıkla bakar. İsmet Paşanın kahkahaları devam etmektedir.
Bu, üzerinden bir kâbus kalkmış olan adamın boşanmasıdır.
Metin Toker, Tek Partiden Çok Partiye, sf. 20.
Bu kitabın illüstrasyonları arasında Alice'in mafya lideri gibi göründüğü bir tanesi var ne zaman açıp baksam gülerim. "Fırtınada ağaçlar nasıl çatırdar bilir misin, Tavşan kardeşşş?" der gibi ndhdhdhdshs
Wells'i 30'larda dandik Türk Tarih tezinin ilham kaynaklarından olduğu için sevmem. Bir bilim kurgu yazarından esinlenmek böyle çok ciddi (!) bir teori için çok yazık olmuş. Hoş Mustafa Kemal Nutuk'ta Wells'den alıntılar yapar. Dünya devleti falan nazariyeleri üzerinden.
İngilizce pratiği için okudum. Endüstri çağının başlarında insanın doğaya hâkim olmaya başladığı bir evrede bundan kaynaklanan kibrin (hubris) Tanrıya karşı gelme hatta Tanrıcılık oynamaya kadar gidebileceğini gösteren ilginç bir metin. İlginçten öte kanonik. Tek başına bir fenomen yaratmış ki kolay…devamıİngilizce pratiği için okudum. Endüstri çağının başlarında insanın doğaya hâkim olmaya başladığı bir evrede bundan kaynaklanan kibrin (hubris) Tanrıya karşı gelme hatta Tanrıcılık oynamaya kadar gidebileceğini gösteren ilginç bir metin. İlginçten öte kanonik. Tek başına bir fenomen yaratmış ki kolay iş değil. Zaten orijinal ismin Frankenstein or Modern Prometheus olması epey çağrışım yapıyor. Prometheus da malûm Tanrılardan ateşi çalıp insanlara getirir. Tanrılara karşı koyar ve ceza olarak Zeus onu şimdi hatırlamadım ama herhalde Kafkas dağları olacak bir ulu dağda zincirletir, bir kartal gelip bunun ciğerin yer, ciğer tekrar eski haline gelir kartal tekrar yer vs. İlaniye devam eden bir ızdırap ve işkence ile cezalandırılır kısaca. Burada da Dr. Frankenstein da yarattığı canavarla bir bakımdan onun babası olarak bir bakıma da Yaratıcı'sı olarak dilemmalar yaşıyor. Yarattığı şey çirkin, korkunç bir mahluk olduğu için onu sahiplenemiyor, canavar da malûm bir kimlik bunalımı yaşıyor. Beni neden yarattı yahut neden böyle çirkin yaptı gibi sorularla cebelleşmek zorunda kalıyor. Hakikaten modern devrin mitolojisini en iyi tasvir eden üç beş eserden biri muhakkak budur.
Süleymanın son zamanlarında iyice sofulaştığı için içki yasaklarını da sıkılaştırmış. 2. Selim başa geçince insanları biraz salmak istemiş. Sokullu ulema caiz görmez diyince katip Feridun bey her zaman bu hüzün, iç karartma hâli ile gidilmez. Padişah biraz gevşetelim diyorsa haklıdır…devamıSüleymanın son zamanlarında iyice sofulaştığı için içki yasaklarını da sıkılaştırmış. 2. Selim başa geçince insanları biraz salmak istemiş. Sokullu ulema caiz görmez diyince katip Feridun bey her zaman bu hüzün, iç karartma hâli ile gidilmez. Padişah biraz gevşetelim diyorsa haklıdır tadında bir şey diyor. Çok ilginç bir anektod olduğu gibi koyuyorum. Sf.61.
Ve üçünci gün havâ rûşen-diller gibi mücellâ ve musaffâ olup, hazret-i Pâdişâh-ı cihan-güşadan Sadrıa'zam hazretlerine tezkire-i hümâyûn çıkup, mefhûm-ı dürer-bârında, «Ecdâd-ı izâmum Al-i Os-mân-nevvere'llâhu taʻâlâ merâkıdehüm her çend ki gazâ vũ cihâd idüp fûtûhât itdiklerinde a'dâ-i din ü devlet rağmına şehr halkına sürür ve selvet-i hatırlarıyçün donanma idüp, şevk u zevk ve ayş u nûş eylemeğe ruhsat virmek kānûn-ı kadîmdür. Merhûm u mağfiret-penah Hüdâvendgâr eyledüği gazâ hôd hiç bir padişaha nasib olmayupdur, ale'l-husûs erîke-i saltanat-ı cihan-bânî cenâb-ı celâdet-ma'âbımıza müyesser olmışdur. Şehr-i İstanbul halkına do-nanma içün nidâ itdürdesin» diyü fermân olunmış, Paşa-yı a'zamhazretleri «Ulemâ-i dîn buna kā'il olmaz, câ'iz görmezler, çok mün-kerât def olmışdı» diyüp tezkireye cevâb yazmağa müteveccih ol-mışken, kâtib Feridun Beğ, mâni' olup, «Niçün hılâfun tutarsız, mi-zâc-ı âlem her zemân kabz üzre olmağa tahammül itmez, gâhî bast ister. Pâdîşâhlarun kalb-i şerîfleri neye teveccüh eylerse câ'izki hayr anda ola.